Journal or Publication Title:

Տնտեսության նորաստեղծական զարգացման և ռազմավարական կառավարման հիմնահարցերը․ Հոբելյանական միջազգային գիտաժողովի գիտական հոդվածների ժողովածու (15-17 սեպտեմբերի)

Date of publication:

2025

ISBN:

978-9939-9312-5-8

Corporate Creators:

ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտ

Contributor(s):

Պատ․ խմբ․՝ Ռոբերտ Սարինյան

Coverage:

16-29

Abstract:

The transition toward circular economy is becoming strategically important for Armenia, as the country’s economic and environmental systems continue to operate within a predominantly linear resource-use model. This study examines Armenia’s progress toward circularity by analyzing the interaction between the state, business, and society, while identifying key structural, institutional, and behavioral barriers. The research methodology is based on comparative and descriptive analysis, using international statistical data, national sources, and government policy documents. The aim of the study is to analyze the direction of the circular economy in Armenia, assessing the current state of the country, key challenges and opportunities, as well as the interaction between the state, business and society during this process. To achieve the study’s goal, the following tasks were set: to present the main indicators of Armenia, compare them with international standards, identify policy and institutional constraints, assess stakeholder participation and formulate context-specific recommendations tailored to the needs of Armenia. The results show that Armenia is at the initial stage of forming a circular economy: characterized by a low level of waste recycling, limited use of Extended Producer Responsibility, lack of a monitoring system and weak public engagement. At the same time, international experience indicates significant unrealized potential in terms of efficient use of resources and increasing the resilience of the economy. The transition to a circular economy in Armenia requires data-based policies, modernization of infrastructure, application of economic incentives and strengthening state-business society cooperation.
Переход к циркулярной экономике приобретает стратегическое значение для Армении, поскольку экономические и экологические системы страны продолжают функционировать в рамках линейной модели использования ресурсов. В статье анализируется процесс формирования циркулярной экономики в Армении через призму взаимодействия государства, бизнеса и населения, а также выявляются ключевые институциональные, структурные и поведенческие барьеры. Методология исследования основана на сравнительном и описательном анализе международных статистических баз, национальных данных и нормативноправовых документов. Цель исследования – анализ направления развития циркулярной экономики в Армении, оценка текущего состояния страны, ключевых вызовов и возможностей, а также взаимодействия государства, бизнеса и общества в этом процессе. Для достижения цели исследования были поставлены следующие задачи: представить основные показатели Армении, сравнить их с международными стандартами, выявить политические и институциональные ограничения, оценить участие заинтересованных сторон и сформулировать рекомендации, учитывающие специфику ситуации в Армении. Результаты показывают, что Армения находится на начальной стадии перехода к циркулярной модели, характеризующейся низким уровнем переработки, ограниченным охватом системы расширенной ответственности производителя (EPR), отсутствием комплексного мониторинга и слабой вовлечённостью общества. Вместе с тем международный опыт указывает на значительный потенциал повышения ресурсной эффективности и экономической устойчивости. Делается вывод о необходимости усиления координации государственной политики, развития инфраструктуры, внедрения экономических стимулов и укрепления сотрудничества между ключевыми стейкхолдерами։ государством, бизнесом и обществом.
Շրջանաձև տնտեսության ձևավորումը Հայաստանում ստանում է ռազմավարական նշանակություն, քանի որ երկրի տնտեսական և բնապահպանական համակարգերը շարունակում են գործել հիմնականում գծային ռեսուրսային արտադրական մոդելի շրջանակներում։ Հոդվածում վերլուծվում է Հայաստանի անցումը շրջանաձև տնտեսության՝ գնահատելով պետության, բիզնեսի և հասարակության փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բացահայտելով հիմնական կառուցվածքային, ինստիտուցիոնալ և վարքագծային խոչընդոտները։ Ուսումնասիրության մեթոդաբանությունը հիմնված է համադրման և նկարագրական վերլուծության վրա՝ կիրառելով միջազգային վիճակագրական տվյալներ, ազգային աղբյուրներ և պետական քաղաքականությանը վերաբերվող փաստաթղթեր։ Հետազոտության նպատակն է վերլուծել Հայաստանի շրջանաձև տնտեսության ուղղությունը՝ գնահատելով երկրի ներկայիս վիճակը, հիմնական մարտահրավերներն ու հնարավորությունները, ինչպես նաև պետության, բիզնեսի և հասարակության միջև փոխազդեցությունը այս գործընթացի ընթացքում։ Ուսումնասիրության նպատակն իրականացնելու համար դրվել են հետևյալ խնդիրները. ներկայացնել Հայաստանի հիմնական ցուցանիշները, համեմատել դրանք միջազգային չափանիշների հետ, բացահայտել քաղաքականության և ինստիտուցիոնալ սահմանափակումները, գնահատել շահագրգիռ կողմերի մասնակցությունը և ձևակերպել համատեքստին հատուկ առաջարկություններ՝ հարմարեցված Հայաստանի կարիքներին։ Արդյունքները ցույց են տալիս, որ Հայաստանը գտնվում է շրջանաձև տնտեսության ձևավորման նախնական փուլում․ բնութագրվում է թափոնների վերամշակման ցածր մակարդակով, Արտադրողի Ընդլայնված Պատասխանատվության սահմանափակ կիրառմամբ, մոնիթորինգի համակարգի բացակայությամբ և հասարակության թույլ ներգրավվածությամբ։ Միաժամանակ միջազգային փորձը վկայում է զգալի չիրացված ներուժի մասին՝ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և տնտեսության դիմադրողականության բարձրացման տեսանկյունից։ ՀՀ-ում Շրջանաձև տնտեսության անցումը պահանջում է տվյալահեն քաղաքականություն, ենթակառուցվածքների արդիականացում, տնտեսական խթանների կիրառում և պետություն-բիզնես-հասարակություն համագործակցության ամրապնդում։

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ ՏԻ

Format:

pdf

Identifier:

click here to follow the link ; oai:arar.sci.am:425849

General note:

Նվիրված ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտի հիմնադրման 70-ամյակին