Journal or Publication Title:

Տնտեսության նորաստեղծական զարգացման և ռազմավարական կառավարման հիմնահարցերը․ Հոբելյանական միջազգային գիտաժողովի գիտական հոդվածների ժողովածու (15-17 սեպտեմբերի)

Date of publication:

2025

ISBN:

978-9939-9312-5-8

Additional Information:

Погосян Шогер, Poghosyan Shogher

Other title:

Искусственный интеллект и трансформации человеческого капитала ; Nterrelationships Between Artificial Intelligence And Human Capital

Corporate Creators:

ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտ

Contributor(s):

Պատ․ խմբ․՝ Ռոբերտ Սարինյան

Coverage:

172-187

Abstract:

Արհեստական բանականությունը (ԱԲ) ունի հասարակության մեջ բազմաթիվ դրական փոփոխություններ բերելու ներուժ, այդ թվում՝ արտադրողականության բարձրացում, առողջապահության բարելավում և կրթության հասանելիության բարձրացում: Արհեստական բանականությամբ աշխատող տեխնոլոգիաները ունակ են օգնել լուծել բարդ խնդիրներ և մեր առօրյա կյանքը դարձնել ավելի հարմարավետ: ԱԲ-ի աճող օգտագործման հետ կապված մարտահրավերներից են գաղտնիության, անվտանգության և աշխատատեղերի կորստի հետ կապված հարցերը։ ԱԲ-ն շարունակում է զարգանալ և այս առումով կարևորվում են շարունակական ներդրումները, ինչպես դրա զարգացման և առաջընթացի մեջ, այնպես ել ՏՏ ոլորտում: Այն ներառում է ներդրումներ հետազոտությունների և զարգացման մեջ, ինչպես նաև քաղաքականության և կանոնակարգերի ստեղծում, որոնք կնպաստեն ԱԲ-ի ճիշտ և պատասխանատու օգտագործմանը: Հոդվածն ուսումնասիրում է ԱԲ–ի և մարդկային կապիտալի փոխառնչությունները՝ անդրադառնալով ինչպես ոլորտի զարգացման դրական կողմերին, այնպես էլ այն մարտահրավերներին, որոնք պահանջում են համակարգային լուծումներ։ ԱԲ–ը և մարդկային կապիտալը հանդես են գալիս փոխլրացնող ուժեր՝ երկուստեք խթանելով տնտեսության արտադրողականությունը, նորարարական ներուժը և երկարաժամկետ ազգային զարգացումը։ ՀՀ լինելով սահմանափակ ռեսուրսներով փոքր տնտեսություն ունեցող երկիր, վերջին տասնամյակներում ակտիվ քայլեր է ձեռնարկում ՏՏ ոլորտի զարգացման ուղղությամբ։ Իզուր չէ, որ Կառավարությունը բարձր տեխնոլոգիաները հայտարարել է ազգային առաջնահերթություն, և Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը քայլեր է ձեռնարկում համաշխարհային տաղանդներ ներգրավելու և տեղական աճը խթանելու ուղղությամբ: Ըստ ՀՀ բարձր տեխնոլոգիաների արդյունաբերության նախարարության տվյալների՝ ՏՏ ոլորտի ներդրումները և տնտեսական մասնաբաժինը կայուն աճ են գրանցում վերջին տարիներին, այս ոլորտի զարգացմամբ էլ հենց պայմանավորված է ԱԲ ներթափանցումը մեր առօրյա կյանք, ինչն էլ խոսում է թեմայի արդիական լինելու հանգամանքի մասին։ Հետզոտության նպատակն է ուսումնասիրել արհեստական բանականության և մարդկային կապիտալի փոխառնչությունները, վեր հանել ԱԲ ներդրման ոլորտում առկա խոչընդոտները, խնդիրն է՝ բացահայտել ՏՏ ոլորտի ներկայիս վիճակը, ԱԲ զարգացման ու ներդրման ուղղությամբ տարվող քայլերը, ինչպես նաև վերջինիս ազդեցությունը մարդկային կապիտալի զարգացման վրա։ Տեղեկատվության հավաքագրման համար կիրառվել են նկարագրական, համեմատական վերլուծությունների, վիճակագրական խմբավորումների մոտեցումները, ԱԲ առնչվող զեկույցները, ինչպես նաև ԱԲ վերբերյալ հեղինակային հրապարակումները։
Искусственный интеллект (ИИ) обладает потенциалом для внесения множества позитивных изменений в общество, включая повышение производительности труда, улучшение здравоохранения и расширение доступа к образованию. Технологии, основанные на ИИ, могут помочь в решении сложных проблем и сделать нашу повседневную жизнь более удобной. Среди проблем, связанных с растущим использованием ИИ, — вопросы конфиденциальности, безопасности и потери рабочих мест. ИИ продолжает развиваться, и в этом отношении важны постоянные инвестиции как в его разработку и совершенствование, так и в ИТ-сектор. Это включает инвестиции в исследования и разработки, а также в создание политики и нормативных актов, которые будут способствовать правильному и ответственному использованию ИИ. В статье рассматриваются взаимосвязи между ИИ и человеческим капиталом, затрагиваются как позитивные аспекты развития сектора, так и проблемы, требующие системного решения. ИИ и человеческий капитал выступают как взаимодополняющие силы, взаимно стимулируя производительность экономики, инновационный потенциал и долгосрочное национальное развитие. Будучи страной с небольшой экономикой и ограниченными ресурсами, Республика Армения в последние десятилетия предпринимает активные шаги по развитию ИТ-сектора. Не случайно правительство объявило высокие технологии национальным приоритетом, а Министерство высокотехнологичной промышленности предпринимает шаги по привлечению глобальных талантов и стимулированию местного роста. По данным Министерства высокотехнологичной промышленности Республики Армения, инвестиции в ИТсектор и его экономическая доля в последние годы демонстрируют устойчивый рост, и именно развитие этого сектора определяет проникновение ИИ в нашу повседневную жизнь, что говорит об актуальности темы. Целью исследования является изучение взаимосвязи искусственного интеллекта и человеческого капитала, выявление препятствий для инвестиций в ИИ, а также определение текущего состояния ИТ-сектора, шагов, предпринимаемых для развития и инвестиций в ИИ, а также его влияния на развитие человеческого капитала.Для сбора информации использовались подходы описательного, сравнительного анализа, статистических группировок, отчёты по ИИ, а также публикации авторов по ИИ․
Artificial intelligence (AI) has the potential to generate wide-ranging positive changes in society, including productivity growth, improvements in healthcare, and enhanced access to education. AI-driven technologies are capable of supporting the solution of complex problems and making everyday life more efficient and convenient. At the same time, the expanding use of AI gives rise to a number of challenges, particularly those related to data privacy, security, and potential job displacement. As AI continues to evolve, sustained investment becomes increasingly important, not only in AI research and development itself, but also in the broader information technology (IT) sector. This includes investments in innovation, as well as the development of policy and regulatory frameworks that promote the responsible and ethical use of AI. As a small economy with limited resources, Armenia has undertaken active measures over the past decade to promote the development of the IT sector. The designation of high technologies as a national priority and the establishment of targeted policies by the Ministry of High-Tech Industry aimed at attracting global talent and stimulating domestic growth reflect this strategic orientation. According to data from the Ministry of High-Tech Industry of the Republic of Armenia, investments in the IT sector and its contribution to the economy have shown steady growth in recent years. The expansion of the IT sector has, in turn, facilitated the increasing integration of AI into everyday life, underscoring the relevance and timeliness of this research topic. The aim of the study is to analyze the interconnections between artificial intelligence and human capital, identify existing barriers to AI adoption, and assess the current state of the IT sector, the measures undertaken to develop and implement AI, and the impact of these processes on human capital development. The study employs descriptive and comparative analysis, statistical grouping methods, and a review of AI-related reports and relevant academic publications

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ ՏԻ

Format:

pdf

Identifier:

click here to follow the link ; oai:arar.sci.am:425859

General note:

Նվիրված ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտի հիմնադրման 70-ամյակին