Journal or Publication Title:

Տնտեսության նորաստեղծական զարգացման և ռազմավարական կառավարման հիմնահարցերը․ Հոբելյանական միջազգային գիտաժողովի գիտական հոդվածների ժողովածու (15-17 սեպտեմբերի)

Date of publication:

2025

ISBN:

978-9939-9312-5-8

Additional Information:

Յակովենկո Նատալյա, Իվանենկո Իրինա, Yakovenko Natalia, Ivanenko Irina

Other title:

Ռուսաստանի ագրոպարենային համալիրի կառուցվածքային արդիականացման շարժիչ ուժերը ; Drivers Of Structural Modernization In Russia’s Agri-Food Complex

Corporate Creators:

ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտ

Contributor(s):

Պատ․ խմբ․՝ Ռոբերտ Սարինյան

Coverage:

236-249

Abstract:

Հոդվածն ուսումնասիրում է Ռուսաստանի ագրոպարենային համալիրի արժեքի ավելացման շղթաներում կառուցվածքային փոփոխությունները ձևավորող գործոնները: Դրա արդիականությունը բխում է անորոշության և արտաքին ցնցումների աճող ազդեցությունից ազգային ագրոպարենային համալիրների կայուն գործունեության վրա և տնտեսական աճի նոր աղբյուրներ բացահայտելու հրամայականից: Հիմնական նպատակն է գնահատել Ռուսաստանի ագրոպարենային համալիրի կառուցվածքային դինամիկան, որոշել այդ փոփոխությունները խթանող հիմնական գործոնները և գնահատել դրանց ազդեցությունը սննդի անվտանգության և ազգային մրցունակության վրա: Ուսումնասիրությունը կիրառում է Ռուսաստանի Սննդային անվտանգության դոկտրինան համապատասխանող վերլուծական գործիքներ՝ օգտագործելով այնպիսի ցուցանիշներ, ինչպիսիք են հիմնական սննդամթերքի ինքնաբավության մակարդակը և ներմուծման մասնաբաժինը վերջնական և միջանկյալ մուտքերում: COVID-19 համավարակից առաջ գյուղատնտեսական ոլորտին պետական աջակցության համակարգված լինելը և ընդլայնումը նպաստել են Ռուսաստանի ագրոպարենային համալիրի կայունությանը: Այս աջակցությունը նպաստել է մի շարք ապրանքային կատեգորիաների ինքնաբավությանը, ներմուծումից կախվածության նվազմանը և արտահանման ներուժի զարգացմանը: Այնուամենայնիվ, ազգային արժեքային շղթաների ոչ գյուղատնտեսական հատվածներում պահպանվում է ներմուծման բարձր ինտենսիվությունը: Արդյունքները ընդգծում են ագրոպարենային համալիրում կառուցվածքային վերափոխման անհրաժեշտությունը, ներառյալ դրա ֆունկցիոնալ և ոլորտային կառուցվածքի արդիականացումը, ռեսուրսների օգտագործման ռացիոնալացումը և արտադրությունը համապատասխանեցնելը ներքին և համաշխարհային սննդի պահանջարկի աճին: Արտադրության դիվերսիֆիկացիան, նորարարության մեջ ռազմավարական ներդրումները և աճի հետագծերի սցենարային մոդելավորումը կարևոր են կայուն զարգացումն ապահովելու համար: Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ամուր հիմք է դնում Ռուսաստանի ագրոպարենային համալիրի զարգացման ռազմավարական հայեցակարգ մշակելու համար՝ որպես դիվերսիֆիկացված, կայուն համակարգ, որը կարող է բարձրացնել պարենային անվտանգությունը, մրցունակությունը և երկարաժամկետ տնտեսական աճը:
В данной статье рассматриваются факторы, определяющие структурные изменения в цепочках создания добавленной стоимости российского агропродовольственного комплекса. Актуальность работы обусловлена растущим влиянием неопределенности и внешних потрясений на устойчивое функционирование национальных агропродовольственных систем, а также необходимостью выявления новых источников экономического роста. Основная задача – оценить структурную динамику российского агропродовольственного комплекса, определить ключевые факторы, движущие этими изменениями, и оценить их последствия для продовольственной безопасности и национальной конкурентоспособности. В исследовании используются аналитические инструменты, соответствующие Доктрине продовольственной безопасности России, с применением таких показателей, как уровень самообеспеченности основными продуктами питания и доля импорта в конечных и промежуточных ресурсах. До пандемии COVID-19 систематизация и расширение государственной поддержки сельскохозяйственного сектора способствовали устойчивости российского агропродовольственного комплекса. Эта поддержка способствовала самообеспеченности в ряде товарных категорий, снижению зависимости от импорта и развитию экспортного потенциала. Тем не менее, высокая импортоемкость сохраняется в несельскохозяйственных сегментах национальных цепочек создания стоимости продовольствия, что подчеркивает сохраняющуюся уязвимость. Полученные результаты подчеркивают необходимость структурных преобразований в агропродовольственном комплексе, включая модернизацию его функциональной и отраслевой структуры, рационализацию использования ресурсов и приведение производства в соответствие с растущим внутренним и мировым спросом на продовольствие. Диверсификация производства, стратегические инвестиции в инновации и сценарное моделирование траекторий роста имеют важное значение для обеспечения устойчивого развития. В целом, исследование закладывает прочную основу для разработки стратегической концепции развития российского агропродовольственного комплекса как диверсифицированной, устойчивой системы, способной повысить продовольственную безопасность, конкурентоспособность и долгосрочный экономический рост.
This article examines the factors shaping structural changes in the value-added chains of Russia’s agri-food complex. Its relevance stems from the growing influence of uncertainty and external shocks on the sustainable functioning of national agri-food systems and the imperative to identify new sources of economic growth. The primary objective is to assess the structural dynamics of Russia’s agri-food complex, determine the key factors driving these changes, and evaluate their implications for food security and national competitiveness. The study employs analytical tools aligned with the Food Security Doctrine of Russia, using indicators such as the level of self-sufficiency in essential food products and the share of imports in final and intermediate resources. Prior to the COVID-19 pandemic, the systematization and expansion of state support for the agricultural sector contributed to the resilience of Russia’s agri-food complex. This support facilitated selfsufficiency in several product categories, reduced import dependence, and enabled the development of export potential. Nevertheless, high import intensity remains in nonagricultural segments of the national food value chains, highlighting ongoing vulnerabilities. The findings underscore the need for structural transformations within the agrifood complex, including the modernization of its functional and sectoral structure, the rationalization of resource use, and the alignment of production with growing domestic and global food demand. Diversification of production, strategic investment in innovation, and scenario-based modeling of growth trajectories are essential for ensuring sustainable development. Overall, the study provides a robust foundation for formulating a strategic development framework for Russia’s agri-food complex as a diversified, resilient system capable of enhancing food security, competitiveness, and long-term economic growth․

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ ՏԻ

Format:

pdf

Identifier:

click here to follow the link ; oai:arar.sci.am:425867

General note:

Նվիրված ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտի հիմնադրման 70-ամյակին