Journal or Publication Title:

Տնտեսության նորաստեղծական զարգացման և ռազմավարական կառավարման հիմնահարցերը․ Հոբելյանական միջազգային գիտաժողովի գիտական հոդվածների ժողովածու (15-17 սեպտեմբերի)

Date of publication:

2025

ISBN:

978-9939-9312-5-8

Additional Information:

Налбандян Амаяк, Nalbandyan Hmayak

Other title:

Раскрытие неиспользованного потенциала общественного транспорта в стимулировании экономического роста ; Unlocking The Untapped Potential Of Public Transport In Driving Economic Growth

Corporate Creators:

ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտ

Contributor(s):

Պատ․ խմբ․՝ Ռոբերտ Սարինյան

Coverage:

250-263

Abstract:

Հոդվածում ուսումնասիրվել է Հայաստանի, մասնավորապես Երևանի քաղաքային տրանսպորտի արդյունավետ կառավարման տնտեսական և էկոլոգիական չիրացված ներուժը։ Հանրային տրանսպորտի թերի համակարգն ու մասնավոր ավտոմեքենաների աճը հանգեցրել են խցանումների, օդի աղտոտման և վառելիքի նկատմամբ կախվածության, ինչն էլ խաթարում է արտադրողականությունը, ազդում հանրային առողջության վրա և խորացնում մակրոտնտեսական ռիսկերը։ Հոդվածը նպատակ ունի գնահատել այդ բացասական ազդեցությունների մեղմման տնտեսական, հասարակական և առողջապահական օգուտները։ Հիմնվելով հանրային տրանսպորտի լոգիտ մոդելի վրա՝ գնահատվել են ավտոմեքենայով և ավտոբուսով ուղևորափոխադրման համընդհանուր ծախսերը (ժամանակ + գումար)։ Ուսումնասիրվել և որոշվել են ուղևորի որոշում կայացնելու ընդհանրական մեթոդաբանությունը, որի հիման վրա կառուցվել և մոդելավորվել է այն մոտեցումը, որով Երևանում ուղևորների մեծամասնություն որոշում է կայացնում թե ինչ միջոցով պետք է ուղևորվի: Մոդելավորումը ցույց է տալիս, որ համապատասխան պայմաններ ստեղծելով հնարավոր է այնպես ազդել վարորդների որոշում կայացնելու վրա, որ նրանց շուրջ 60%-ը անցնի հանրային տրանսպորտ օգտագործելու օգտին, ինչը տարեկան կհասցնի վառելիքի ներկրման ծախսերի նվազեցման՝ 20-25 միլիոն ԱՄՆ դոլարի չափով։ Առաջարկվող մոտեցումը կարող է ավելացնել ՀՆԱ-ն ներդրումների միջոցով, կրճատել առևտրի դեֆիցիտը, ինչի հիման վրա կլինեն խնայողություններ և հետևաբար նոր ներդրումներ մի կողմից և արտադրողականության բարձրացում մյուս կողմից։ Բացի այդ, սպասվում է CO₂ արտանետման զգալի նվազում։ Հոդվածում առաջարկվող մոդելը համահունչ է ՄԱԿ-ի Կայուն Զարգացման Նպատակներին (SDGs)։
В статье рассматривается неиспользованный экономический и экологический потенциал эффективного управления городским транспортом в Армении, и в частности в Ереване. Неразвитая система общественного транспорта и рост числа личных автомобилей привели к пробкам, загрязнению воздуха и зависимости от топлива, что снижает производительность труда, влияет на здоровье населения и усугубляет макроэкономические риски. Цель статьи – оценить экономические, социальные и медицинские преимущества смягчения этих негативных последствий. На основе логит-модели общественного транспорта была оценена общая стоимость пассажирских перевозок на автомобиле и автобусе (время + деньги). Была изучена и определена общая методология принятия решений пассажирами, на основе которой был построен и смоделирован подход, с помощью которого большинство пассажиров Еревана принимают решение о выборе вида транспорта. Моделирование показывает, что, создавая соответствующие условия, можно влиять на принятие решений водителями таким образом, что около 60% из них перейдут на общественный транспорт, что приведет к сокращению затрат на импорт топлива на 20–25 миллионов долларов США ежегодно. Предлагаемый подход может увеличить ВВП за счет новых инвестиций, сократить дефицит торгового баланса, что приведет к экономии и, следовательно, новым инвестициям, с одной стороны, и повышению производительности труда, с другой. Кроме того, ожидается значительное сокращение выбросов CO₂. Предложенная в статье модель соответствует Целям устойчивого развития ООН (ЦУР).
This article examines the economic and environmental untapped potential of effective urban transport management in Armenia, with a particular focus on Yerevan. Deficiencies in the public transport system, combined with the rapid growth of private vehicle ownership, have led to traffic congestion, air pollution, and increased dependence on fuel imports. These factors undermine productivity, adversely affect public health, and intensify macroeconomic risks. The aim of the study is to assess the economic, social, and public health benefits associated with mitigating these negative effects. Based on a logit model of transport choice, the study estimates the generalized costs (time and monetary) of passenger travel by private car and by bus. The research identifies and formalizes the general decision-making framework underlying passengers’ mode choice and develops a model reflecting how the majority of travelers in Yerevan choose their means of transport. The simulation results indicate that, under appropriate policy and infrastructure conditions, it is possible to influence travel behavior such that approximately 60% of current car users shift to public transport. This modal shift could reduce annual fuel import expenditures by USD 20-25 million. The proposed approach has the potential to increase GDP through investment effects, reduce the trade deficit, generate savings that can be redirected toward new investments, and enhance overall productivity. In addition, a substantial reduction in CO₂ emissions is expected. The proposed model is consistent with the United Nations Sustainable Development Goals (SDGs).

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ ՏԻ

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:425866

General note:

Նվիրված ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտի հիմնադրման 70-ամյակին