Publication Details:

«Լրաբեր հասարակական գիտությունների» քառամսյա, բազմալեզու, միջմասնագիտական, գրախոսվող հանդեսը ՀՀ ԳԱԱ հասարակական գիտությունները և հայագիտությունը ներկայացնող հնագույն (հիմնադրվել է 1940 թ.) պարբերականն է, որի էջերում աճել և հասունացել են հայագետների և հասարակագետների բազմաթիվ սերունդներ: 1940-1943 թթ. այն հրատարակվել է որպես ԽՍՀՄ ԳԱ նախագահության հայկական մասնաճյուղի՝ Արմֆանի հասարակական և բնական գիտությունների «Տեղեկագիր», 1943-1965 թթ.՝ Հայաստանի ԳԱ-ի «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների»: 1966 թ. ամսագիրը վերանվանվել է «Լրաբեր հասարակական գիտությունների»: 1940-1947 թթ. լույս է տեսել անկանոն պարբերականությամբ՝ 1948-1990 թթ. եղել է ամսագիր. 1991 թ.` երկամսյա, 1992-1995 թթ.` եռամսյա հանդես: 1996-ից առ այսօր այն հրատարակվում է քառամսյա պարբերականությամբ: Տարբեր ժամանակներում «Լրաբերի» գլխավոր խմբագիրներ են եղել անվանի գիտնականներ Հ. Օրբելին (հիմնադիր), Ս. Կարապետյանը, Հ. Բատիկյանը, Խ. Մոմջյանը, Մ. Ներսիսյանը, Ա. Հովհաննիսյանը, Ծ. Աղայանը, Գ. Ստեփանյանը, Հ. Ասլանյանը, Գ. Աբովը, Հ. Ինճիկյանը, Վ. Միքայելյանը, Ա. Խառատյանը, Պ. Ավետիսյանը։ 2025 թ.ից հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է Արսեն Բոբոխյան:

Journal or Publication Title:

Լրաբեր հասարակական գիտությունների=Herald of the Social Sciences=Вестник общественных наук

Date of publication:

2026

Number:

2

ISSN:

0320-8117 ; e-2953-8297

Official URL:

Additional Information:

Դանիլով Իվան, Данилов Иван

Other title:

Հայաստանի Հանրապետության և Սփյուռքի կապերի ինստիտուցիոնալ հոլովույթը հանրային դիվանագիտության համակարգում ; Институциональная эволюция связей Республики Армения с Диаспорой в системе публичной дипломатии

Contributor(s):

Պատ․ խմբ՝. Հ․ Գ․ Ինճիկյան (1966-1968) ; Գլխավոր խմբ.՝ Ծ․ Պ․ Աղայան (1969-1972) ; Վ․ Ա․ Միքայելյան (1972-1987) ; Ա․ Ա․ Խառատյան (1988-2017) ; Պ․ Ավետիսյան (2017-2024) ; Ա․ Բոբոխյան (2025-)

Coverage:

107-114

Abstract:

In today’s turbulent geopolitical climate, small states lacking substantial economic or military leverage must rely on alternative resources for their security and development. For Armenia, the diaspora represents a vital strategic resource capable of amplifying national interests in the international arena. The institutionalization of the Republic of Armenia’s engagement with its diaspora has undergone a complex evolution. Originating in the 1990s as a mechanism for distributing humanitarian aid, the institutional framework reached its height in 2008 with the establishment of a dedicated Ministry of Diaspora. The model of the Office of the High Commissioner for Diaspora Affairs, which replaced the ministry in 2018, was intended to mark a transition to a flexible, networked model; in practice, however, it led to a lowering of the agency’s institutional rank and severe friction with traditional diaspora organizations. Recent geopolitical developments have underscored the growing rift between Yerevan’s pragmatic security strategy and the rigid political demands of prominent diaspora bodies. To overcome this crisis and prevent the fragmentation of national resources, a new social contract based on aligned strategic priorities is required. A crucial step is the strict separation of diplomatic responsibilities: classical state-to-state diplomacy must be conducted exclusively by diplomatic missions, while dias-pora commissioners should concentrate on engaging with civil society. Furthermore, establishing a transparent infrastructure to attract diaspora venture capital – particularly into the technology sector – and effectively integrating the human capital of recent migration waves remains essential.
Ժամանակակից անկայուն աշխարհում փոքր պետությունները, որոնք չունեն հզոր տնտեսական կամ ռազմական ազդեցություն, ստիպված են հենվել գոյատևման այլընտրանքային ռեսուրսների վրա։ Հայաստանի համար նման ռազմավարական ռեսուրս է Սփյուռքը, որն ունակ է գլոբալ մասշտաբով դառնալ ազգային շահերի ուժեղացուցիչ։ Նրա և Հայաստանի Հանրապետության միջև փոխգործակցության ինստիտուցիոնալացումը բարդ էվոլյուցիա է ապրել։ Սկսվելով 1990-ականներին մարդասիրական օգնության պարզ ընդունումից՝ համակարգն իր գագաթնակետին հասավ 2008 թվականին՝ առանձին՝ Սփյուռքի նախարարության ստեղծմամբ։ 2018 թվականին վերջինիս փոխարինած Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակի մոդելը պետք է նշանավորեր անցումը դեպի ճկուն ցանցային մոտեցում, սակայն գործնականում դա հանգեցրեց գերատեսչության կարգավիճակի իջեցմանը և լուրջ հակամարտություններ ստեղծեց ավանդական սփյուռքյան կազմակերպությունների հետ։ Վերջին տարիների աշխարհաքաղաքական ցնցումները ցույց տվեցին, որ Երևանի պրագմատիկ գոյատևման քաղաքականության և Սփյուռքի կառույցների անզիջում, մաքսիմալիստական պահանջների միջև ճեղքվածքն ավելի ու ավելի է խորանում։ Այս ճգնաժամը հաղթահարելու և ռեսուրսների փոշիացումը կանխելու համար անհրաժեշտ է կնքել նոր հասարակական պայմանագիր, որը հիմնված կլինի դիրքորոշումների համակարգման վրա։ Կարևորագույն քայլ է դիվանագիտական գործառույթների խիստ տարանջատումը։ Դասական միջպետական դիվանագիտությունը պետք է իրականացվի բացառապես դեսպանությունների կողմից, մինչդեռ Սփյուռքի գործերով հանձնակատարները պետք է կենտրոնանան քաղաքացիական հասարակության հետ փոխգործակցության վրա։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է ձևավորել թափանցիկ ենթակառուցվածք՝ Սփյուռքի վենչուրային ներդրումները ներգրավելու համար, հատկապես ՏՏ ոլորտում, և արդյունավետորեն ինտեգրել նոր միգրացիոն հոսքերի կադրային ներուժը։
В современном нестабильном мире малым государствам, не обладающим мощным экономическим или силовым влиянием, приходится полагаться на альтернативные ресурсы выживания. Для Армении таким стратегическим ресурсом выступает диаспора, способная стать усилителем национальных интересов в глобальном масштабе. Институционализация взаимодействия Республики с ней прошла сложную эволюцию. Начавшись в 1990-х годах с простого приема гуманитарной помощи, система достигла своего пика в 2008 году с созданием отдельного Министерства диаспоры. Заменившая его в 2018 году модель Офиса Главного уполномоченного должна была обозначать переход к гибкому сетевому подходу, однако на практике привела к снижению статуса ведомства и серьезным конфликтам с традиционными диаспоральными организациями. Геополитические потрясения последних лет показали, что разрыв между прагматичной политикой выживания Еревана и бескомпромиссными, максималистскими требованиями структур диаспоры все больше углубляется. Для преодоления этого кризиса и предотвращения распыления ресурсов требуется заключение нового общественного договора, основанного на координации позиций. Важнейшим шагом является строгое разграничение дипломатических функций. Классическая межгосударственная дипломатия должна осуществляться исключительно посольствами, в то время как комиссары по делам диаспоры должны сфокусироваться на взаимодействии с гражданским обществом. Кроме того, необходимо выстроить прозрачную инфраструктуру для привлечения венчурных инвестиций диаспоры, особенно в IT-сектор, и эффективно интегрировать кадровый потенциал новых миграционных волн.

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:438267

Call number:

АЖ 410

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան