Publication Details:

«Լրաբեր հասարակական գիտությունների» քառամսյա, բազմալեզու, միջմասնագիտական, գրախոսվող հանդեսը ՀՀ ԳԱԱ հասարակական գիտությունները և հայագիտությունը ներկայացնող հնագույն (հիմնադրվել է 1940 թ.) պարբերականն է, որի էջերում աճել և հասունացել են հայագետների և հասարակագետների բազմաթիվ սերունդներ: 1940-1943 թթ. այն հրատարակվել է որպես ԽՍՀՄ ԳԱ նախագահության հայկական մասնաճյուղի՝ Արմֆանի հասարակական և բնական գիտությունների «Տեղեկագիր», 1943-1965 թթ.՝ Հայաստանի ԳԱ-ի «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների»: 1966 թ. ամսագիրը վերանվանվել է «Լրաբեր հասարակական գիտությունների»: 1940-1947 թթ. լույս է տեսել անկանոն պարբերականությամբ՝ 1948-1990 թթ. եղել է ամսագիր. 1991 թ.` երկամսյա, 1992-1995 թթ.` եռամսյա հանդես: 1996-ից առ այսօր այն հրատարակվում է քառամսյա պարբերականությամբ: Տարբեր ժամանակներում «Լրաբերի» գլխավոր խմբագիրներ են եղել անվանի գիտնականներ Հ. Օրբելին (հիմնադիր), Ս. Կարապետյանը, Հ. Բատիկյանը, Խ. Մոմջյանը, Մ. Ներսիսյանը, Ա. Հովհաննիսյանը, Ծ. Աղայանը, Գ. Ստեփանյանը, Հ. Ասլանյանը, Գ. Աբովը, Հ. Ինճիկյանը, Վ. Միքայելյանը, Ա. Խառատյանը, Պ. Ավետիսյանը։ 2025 թ.ից հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է Արսեն Բոբոխյան:

Journal or Publication Title:

Լրաբեր հասարակական գիտությունների=Herald of the Social Sciences=Вестник общественных наук

Date of publication:

2026

Number:

2

ISSN:

0320-8117 ; e-2953-8297

Official URL:

Additional Information:

Геворгян Гарник, Айрапетян Тамар, Gevorgyan Garnik, Hayrapetyan, Tamar

Other title:

The Hero of Spring Festive and Ritual Performances in Armenian and Iranian Folklore ; Герой весенних праздничных и ритуальных представлений в армянском и иранском фольклоре

Contributor(s):

Պատ․ խմբ՝. Հ․ Գ․ Ինճիկյան (1966-1968) ; Գլխավոր խմբ.՝ Ծ․ Պ․ Աղայան (1969-1972) ; Վ․ Ա․ Միքայելյան (1972-1987) ; Ա․ Ա․ Խառատյան (1988-2017) ; Պ․ Ավետիսյան (2017-2024) ; Ա․ Բոբոխյան (2025-)

Coverage:

240-257

Abstract:

Հայ-իրանական մշակութային առնչություններն ունեն հազարամյակների պատմություն։ Դրանք սկիզբ են առել հնագույն շրջանի ընդհանուր հավատալիքներից։ Թեև վաղ միջնադարում երկու ժողովրդի կրոնահավատալիքային կյանքում տեղի է ունեցել տարանջատում, սակայն բանահյուսական և տոնածիսական կենցաղում նախկին աստվածությունների ու առասպելների վերապրուկները շարունակել են իրենց դերակատարությունը։ Մինչև մեր օրեր հասած տոնածիսական ներկայացումներում կենցաղավարում են նույնական գործառույթ ունեցող մի շարք «երկվորյակ» հերոսներ, որոնք այդ ընդհանրությունների վերապրուկներն են: Հնագույն բանահյուսական սյուժեներն ապածիսականանում են, և դրանցում հանդես եկող աստվածությունները կամ հովանավոր ոգիները մարդեղացած կերպարներով մեզ են ներկայանում հայկական Սուրբ Սարգսի, Տրնդեզի, Բարեկենդանի, Համբարձման և իրանական Քուսեգարդանի, Քուսեբարնեշին, Արուս Գոլի, Շուշի և գարնանային ժողովրդական այլ տոնախաղերում։
Armenian-Iranian cultural relations span thousands of years. They originate from the common beliefs of the ancient period. Although there was a separation in the religious life of the two peoples during the early Middle Ages, the remnants of former deities and myths continued to play a role in folklore and festive life. There are a number of "twin" heroes with such a function in the festive performances that have survived to the present day, which epitomize these commonalities. As a result of the deritualization of ancient folklore plots, the deities or patron spirits appearing in them reach us in human form in the Armenian Saint Sargis, Trndez, Carnival, and Hambardsum, and the Iranian Kusegardan, Kusebarneshin, Arus Gol, Shush, and other spring folk festivals. The negative attitude of monotheistic religions (Christianity, Islam) forced people to present these deities of the past in disguised form.
История армяно-иранских культурных связей насчитывает тысячи лет. Они берут начало от распространенных в древности общих верований. Хотя и в раннем Средневековье имело место некое разъединение в религиозной жизни двух народов, но ряд божеств и мифов присутствовали в их фольклоре и ритуальной жизни. В ритуальных представлениях, дошедших до наших дней, обитает множество «героев-близнецов» с идентичными функциями, которые являются наследниками именно этих общих черт. В результате деритуализации древних фольклорных сюжетов выступающие в них бо-жества или духи-покровители в очеловеченном виде были представлены на армянских праздниках Святого Саркиса, Трндеза, Барекендана, Вознесения, а также на иранских Кусегардани, Кусебарнешин, Арус Голи, Шуши и других весенних народных праздниках.

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:438277

Call number:

АЖ 410

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան