Publication Details:

Լույս է տեսնում 2004 թվականից։

Journal or Publication Title:

Գրականագիտական հանդես = Литературный журнал = Literary Journal

Date of publication:

2026

Volume:

ԼԲ

Number:

1

ISSN:

1829-0116

Additional Information:

Edoyan Henryk, Эдоян Генриk

Other title:

The Mystery of Golgotha: Dante And Shakespeare ; Мистерия Голгофы: Данте и Шекспир

Coverage:

13-26

Abstract:

Հոդվածում հեղինակը մեկնաբանում է արևմտյան-քրիստոնեական գրականության երկու մշակութային համակարգերի՝ Միջնադարի և Վերածնության անցման և փոխակերպման պարադիգման, աստվածայինի պատկերացման և հոգևոր վերապրման դինամիկան, երբ Քրիստոսն ընկալվում է որպես Քրիստոս-Աստված Միջնադարի գրականության միկրոհամակարգում, իսկ Վերածննդի մշակույթում՝ Քրիստոս-Մարդ։ Առաջինի դեպքում մարդն է ընկալվում իբրև ֆոն, իսկ երկրորդում՝ Աստված ինքն է դառնում ֆոն։ Ուստի Միջնադարը և Վերածնունդը, թեև գրապատմական ընթացքի հակադիր համակարգերի դրսևորումներ են, բայց միաժամանակ իրենց մեջ կրում են աստվածաշնչային, ավելի ստույգ, ավետարանական Կոսմոսը, որն արևմտյան գրականության անկյունաքարն է, որի բարձրակետը Գողգոթայի միստերիան է՝ Աստծու խաչելության և հարության սրբազան (սակրալ) միջուկը։ Հարության գաղափարը համաշխարհային գրականության մեջ իր բարձրագույն մարմնավորումն է գտել Դանտե Ալիգիերի «Աստվածային կատակերգություն» երկում, իսկ խաչելության մոտիվը՝ Շեքսպիրի ողբերգություններում։ Շեքսպիրի դիոնիսոսյան արվեստը իր դրամատիկական բնույթով թեև հակադիր է Դանտեի ապոլոնյան արվեստին, բայց թե՛ Շեքսպիրի, թե՛ Դանտեի ստեղծագործությունները, իբրև Ոգու իդեալական մոդելի միավորներ, չեն հակասում իրար։ Մեկնաբանական այս ելակետից է հեղինակը անդրադառնում և վերլուծում Դանտեի և Շեքսպիրի ստեղծագործությունը, Միջնադարը՝ Հարության միստերիայի, Վերածունդը՝ Խաչելության դրամայի աստվածաշնչային պատկերման զուգահեռում։ Գրական մեկնաբանության այս «մեթոդը» բացառապես հեղինակի ինքնության և հոգևոր-փիլիսոփայական հայեցության արտահայտությունն է, որն ունի իր նախապատմությունը, ամբողջությունը և գրապատմական նշանակությունը։
In this article, the author interprets the paradigm of transition and transformation between two cultural systems of Western Christian literature—the Middle Ages and the Renaissance—as well as the dynamics of the representation of the divine and spiritual experience. In the literary microsystem of the Middle Ages, Christ is perceived as Christ- God, whereas in the culture of the Renaissance He appears as Christ-Man. In the first case, the human being is perceived as the background; in the second, God Himself becomes the background. Thus, although the Middle Ages and the Renaissance represent opposing systems within the course of literary history, they simultaneously carry within them the biblical— more precisely, the Evangelical—Cosmos, which constitutes the cornerstone of Western literature. Its highest culmination is the mystery of Golgotha, the sacred core of the crucifixion and resurrection of God. The idea of the Resurrection finds its highest embodiment in world literature in Dante Alighieri’s Divine Comedy, while the motif of the Crucifixion is manifested in Shakespeare’s tragedies. Shakespeare’s Dionysian art, by its dramatic nature, stands in contrast to Dante’s Apollonian art; yet the works of both Shakespeare and Dante, as integral units of the ideal model of the Spirit, do not contradict one another. From this interpretative starting point, the author examines and analyzes the works of Dante and Shakespeare, drawing a parallel between the Middle Ages as the mystery of the Resurrection and the Renaissance as the drama of the Crucifixion within the biblical imagery. This method of literary interpretation is exclusively an expression of the author’s identity and spiritual-philosophical vision, possessing its own prehistory, coherence, and significance within literary history.
В статье автор интерпретирует парадигму перехода и трансформации двух культурных систем западно-христианской литературы — Средневековья и Возрождения, а также динамику осмысления божественного и духовного переживания. В литературной микросистеме Средневековья Христос воспринимается как Христос-Бог, тогда как в культуре Возрождения — как Христос-Человек. В первом случае человек выступает как фон, во втором — сам Бог становится фоном. Таким образом, Средневековье и Возрождение, хотя и являются проявлениями противоположных систем в ходе литературно-исторического процесса, вместе с тем несут в себе библейский, точнее — евангельский Космос, который является краеугольным камнем западной литературы. Его высшей кульминацией является мистерия Голгофы — сакральное ядро распятия и воскресения Бога. Идея Воскресения в мировой литературе находит своё высшее воплощение в произведении Данте Алигьери «Божественная комедия», тогда как мотив Распятия проявляется в трагедиях Шекспира. Дионисийское искусство Шекспира, по своей драматической природе, противопоставляется аполлоническому искусству Данте; однако творчество как Шекспира, так и Данте, будучи единицами идееальной модели Духа, не противоречат друг другу. Исходя из этой интерпретационной позиции, автор обращается к анализу произведений Данте и Шекспира, сопоставляя Средневековье как мистерию Воскресения и Возрождение, как драму Распятия в библейском изображении. Данный «метод» литературной интерпретации является исключительно выражением авторской идентичности и духовно-философской концепции, обладающей своей предысторией, целостностью и литературно-историческим значением.

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ Գրականության ինստիտուտ

Format:

pdf

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան