Journal or Publication Title:

Միջգիտակարգային հետազոտություններ և նորարարական տեխնոլոգիաներ

ISBN:

978-9939-1-1866-8

Additional Information:

Оганнисян Гаяне, Тамразян Амест, Հովհաննիսյան Գայանե, Թամրազյան Համեստ

Other title:

Цифровизация находящегося под угрозой армянского эпиграфического наследия Индии ; Հնդկաստանում վտանգված հայկական վիմագրական ժառանգության թվայնացումը

Remainder of title:

Գիտական հոդվածների ժողովածու․Միջազգային գիտաժողովի նյութեր (Հունիսի 5, 2026)

Corporate Creators:

ՀՀ ԳԱԱ Գիտակրթական միջազգային կենտրոն

Contributor(s):

Գլխ․ խմբ․՝ Նարիա Հակոբյան

Coverage:

336-348

Abstract:

This article presents the results of a pilot survey and digitisation project conducted under the Endangered Archives Programme (EAP1721), focusing on the endangered Armenian epigraphic heritage of India. The material consists primarily of funerary gravestones and commemorative stone inscriptions dating from the seventeenth to the early twentieth centuries and preserved in churches and cemeteries in Madras (Chennai), Kolkata (Calcutta), Mumbai, and Hyderabad. These inscriptions represent the most durable material evidence of the historical Armenian presence in South Asia and provide direct insight into diasporic settlement patterns, family structures, religious life, and transregional commercial networks. The project combined a systematic field survey with targeted pilot digitisation to assess the scope, physical condition, and preservation risks of the corpus, and to evaluate the feasibility of large-scale digital preservation. The survey methodology was site-based and focused on identifying approximate quantities, typological composition, custodial frameworks, and observable deterioration patterns. Particular attention was paid to environmental exposure, biological growth, urban pressure, and the effects of demographic decline on long-term custodianship. Sample digitisation was conducted at four representative locations to assess documentation workflows and metadata practices in accordance with Endangered Archives Programme guidelines. The survey identified more than 1,800 Armenian funerary and commemorative inscriptions across the four cities, of which a representative subset was digitised during the pilot phase. Preservation conditions vary significantly, ranging from relatively well-maintained ecclesiastical sites to severely neglected burial grounds where inscriptions face imminent risk of irreversible loss. The findings confirm both the material’s vulnerability and the feasibility of systematic digitisation as a non-invasive preservation strategy. By integrating epigraphic survey methods with structured digital documentation, the project establishes a sustainable foundation for future research and preservation initiatives and argues that understanding Armenian epigraphic heritage in India requires a coordinated, methodological and institutional approach.
Սույն հոդվածը ներկայացնում է Վտանգված արխիվների ծրագրի (Endangered Archives Programme, EAP1721) շրջանակներում իրականացված հետազոտական և փորձնական թվայնացման ծրագրի արդյունքները, որի նպատակն էր Հնդկաստանում պահպանված հայկական վտանգված վիմագրական ժառանգության փաստագրումն ու ուսումնասիրությունը։ Ուսումնասիրվող նյութը հիմնականում ներառում է քարակերտ տապանաքարերի և հուշատախտակների արձանագրություններ, որոնք թվագրվում են XVII դարից մինչև XX դարի սկիզբը և պահպանվում են Մադրասի, Կալկաթայի, Մումբայի և Հայդարաբադի հայկական եկեղեցիներում ու գերեզմանատներում։ Այս արձանագրությունները Հնդկաստանի հայկական համայնքների պատմական ներկայության առավել կայուն նյութական վկայություններ են՝ արտացոլելով բնակեցման ձևերը, ընտանեկան կառուցվածքները, կրոնական կյանքը և առևտրական ցանցերը։ Ծրագիրը համադրել է դաշտային փաստահավաք ուսումնասիրությունը և նպատակային փորձնական թվայնացումը՝ վիմագրական նյութի ծավալը, ֆիզիկական վիճակը և պահպանման ռիսկերը գնահատելու, ինչպես նաև լայնածավալ թվայնացման հնարավորությունը ստուգելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունն իրականացվել է տարածքահեն մեթոդաբանությամբ՝ ընդգրկելով արձանագրությունների մոտավոր քանակը, տիպաբանական կազմը, խնամակալական պայմանները և տեսանելի վնասվածքների ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել շրջակա միջավայրի ազդեցություններին, կենսաբանական քայքայմանը, քաղաքաշինական ճնշումներին և ժողովրդագրական փոփոխությունների հետևանքով խնամակալության թուլացմանը։ Փորձնական թվայնացումն իրականացվել է չորս բնորոշ վայրերում՝ փորձարկելու փաստագրման աշխատանքային հոսքերը և մետատվյալների կառուցվածքներն՝ ըստ ծրագրի ուղեցույցների։ Հետազոտության արդյունքում հայտնաբերվել է ավելի քան 1800 հայկական տապանագրական և հուշագրական արձանագրություն, որոնց մի մասը թվայնացվել է արդեն իսկ փորձնական փուլում։ Պահպանվածության աստիճանը զգալիորեն տատանվում է՝ համեմատաբար լավ պահպանված եկեղեցական համալիրներից մինչև բացարձակապես անտեսված գերեզմանատներ, որտեղ արձանագրությունները ենթակա են անդառնալի կորստի։ Այս հոդվածը հիմնավորում է, որ համակարգված թվայնացումը հայկական վիմագրական ժառանգության տեղեկատվական բովանդակության պահպանման համար նվազագույն վնասի սկզբունքով գործող կենսունակ միջոց է, և Հնդկաստանի հայկական վիմագրությունը ներկայացնում է որպես ամբողջական փոխկապակցված համալիր։
В статье представлены результаты пилотного исследовательского и опытного проекта по оцифровке, реализованного в рамках Программы по сохранению находящихся под угрозой архивов (Endangered Archives Programme, EAP1721), направленного на документирование армянского эпиграфического наследия Индии. Исследуемый материал включает главным образом надгробные и мемориальные каменные надписи, датируемые XVII – началом XX века и сохранившиеся на территории армянских церквей и кладбищ Мадраса (Ченнаи), Калькутты, Мумбаи и Хайдарабада. Эти надписи представляют собой наиболее устойчивые материальные свидетельства исторического присутствия армянских общин в Южной Азии и отражают особенности расселения, семейной структуры, религиозной жизни и трансрегиональных торговых связей диаспоры. Проект сочетал систематическое полевое обследование с целенаправленной пилотной оцифровкой с целью оценки объёма, физического состояния и рисков сохранности эпиграфического корпуса, а также определения осуществимости масштабной цифровой фиксации. Методология исследования носила территориально-объектный характер и была ориентирована на выявление примерного количества памятников, их типологического состава, условий хранения и наблюдаемых форм разрушения. Особое внимание уделялось воздействию природных факторов, биологической деградации, градостроительному давлению и ослаблению системы опеки вследствие демографических изменений. Пилотная оцифровка была проведена на четырёх репрезентативных площадках с целью апробации рабочих процессов документирования и структуры метаданных в соответствии с требованиями программы. В ходе обследования было выявлено более 1 800 армянских надгробных и мемориальных надписей, часть которых была оцифрована в рамках пилотного этапа. Состояние сохранности памятников существенно варьирует, от относительно благополучных церковных комплексов до заброшенных кладбищ, где надписи находятся под угрозой необратимой утраты. Полученные результаты подтверждают как уязвимость данного наследия, так и практическую осуществимость систематической оцифровки как неинвазивного метода его сохранения. В статье обосновывается необходимость рассмотрения армянского эпиграфического наследия Индии как взаимосвязанного комплекса, требующего координированных методологических и институциональных усилий.

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

«Ալվարդ Օհանջանյան Վառլենի»

Date of publication:

2026

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:433931

Digitization:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան