Հրապարակման մանրամասներ:

«Արցախի երիտասարդ գիտնականների և մասնագետների միավորում» (ԱԵԳՄՄ) հասարակական կազմակերպության «Գիտական Արցախ» պարբերականն ընդգրկված է ՀՀ ԲՈԿ-ի կողմից հաստատված «Ատենախոսությունների հիմնական արդյունքների և դրույթների հրատարակման համար ընդունելի գիտական հրատարակությունների» ցանկում: Պարբերականը, որի հիմնադիրը Երևանի պետական համալսարանն է, լույս է տեսնում տարեկան առնվազն 2 անգամ (2020 թվականից՝ տարեկան 4 անգամ):

Ամսագրի կամ հրապարակման վերնագիր:

Գիտական Արցախ=Scientific Artsakh=Научный Арцах

Հրապարակման ամսաթիւ:

2025

Համար:

3 (26)

ISSN:

e-2738-2672 ; 2579-2652

Պաշտոնական URL:

www.artsakhlib.am

Լրացուցիչ տեղեկութիւն:

Petrosyan Anush, Петросян Ануш

Այլ վերնագիր:

An Assessment of Tax Buoyancy in the Republic of Armenia ; Оценка налоговой гибкости в Республике Армения

Ծածկոյթ:

220-229

Ամփոփում:

Հոդվածի նպատակն է ուսումնասիրել Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային ընդհանուր եկամուտներից և առանձին հարկատեսակներից ավելացված արժեքի հարկի (ԱԱՀ), եկամտային հարկի և շահութահարկի գծով եկամուտների արձագանքը տնտեսական իրավիճակի փոփոխության նկատմամբ: Աշխատանքի խնդիրն է գնահատել ընդհանուր հարկային եկամուտների, ավելացված արժեքի հարկի, եկամտային հարկի և շահութահարկի սահունությունը երկարաժամկետ և կարճաժամկետ հեռանկարում: Հարկերի սահունությունը գնահատելու համար աշխատանքում օգտագործվել են տնտեսաչափական մոդելներ. կառուցել և գնահատել ենք պարզագույն գծային ռեգրեսիոն մոդել և ARDL ECM մոդել (Autoregressive Distributed Lag Error Correction model): Կատարված հետազոտությունը հատկապես կարևորվում է, քանի որ հարկերի սահունության գնահատումները բավականին քիչ են հայաստանյան աղբյուրներում: Հարկերի սահունության գործակցին անդրադարձ կատարվում է որոշ ռազմավարական փաստաթղթերում, որտեղ, սակայն, որպես հարկերի սահունության գործակից դիտարկվում է հարկային եկամուտների փոփոխության և ՀՆԱ փոփոխության հարաբերակցությունը: Իրականացված հետազոտության արդյունքները ցույց են տվել, որ երկարաժամկետ հատվածում հարկային եկամուտների արձագանքը ՀՆԱ-ի և հարկային փոփոխությունների նկատմամբ առավել ուժգին է, քան կարճաժամկետ հատվածում: ԱԱՀ-ի և շահութահարկի երկարաժամկետ և կարճաժամկետ սահունությունը համադրելի արդյունքներ է գրանցել, ինչը չի նկատվել եկամտային հարկի դեպքում։ Արդյունքում, եկամտային հարկի սահունության հետագա, առանձին ուսումնասիրությունը, որը կներառի գործոնների առավել լայն շրջանակ, կարևորվում է՝ վերջինիս ամբողջական վարքագիծը բացահայտելու համար։
The aim of this article is to examine the responsiveness of total tax revenues, as well as revenues from individual taxes — value-added tax (VAT), income tax, and profit tax — to changes in the economic conditions of the Republic of Armenia. The objective of this study is to assess the buoyancy of total tax revenues, as well as revenues from VAT, income tax, and profit tax, in both the short and long term. To estimate tax buoyancy, the study employs econometric modelling approaches, including a simple linear regression model and an ARDL–ECM (Autoregressive Distributed Lag Error Correction Model). This research is particularly significant, as assessments of tax buoyancy are relatively scarce in Armenian economic literature. The tax buoyancy coefficient is mentioned in several strategic documents; however, in these sources, it is typically defined as the ratio of the change in tax revenue to the change in GDP. The results of the analysis indicate that, in the long run, the responsiveness of tax revenues to changes in GDP and taxation is stronger than in the short run. The short- and long-term buoyancy of VAT and corporate income tax exhibited similar patterns — a result that was not observed for income tax. Consequently, a more detailed and separate examination of income tax buoyancy — incorporating a broader set of explanatory factors — is necessary to fully capture its dynamics.
Цель данной статьи заключается в исследовании степени чувствительности совокупных налоговых поступлений, а также поступлений по отдельным видам налогов — налогу на добавленную стоимость (НДС), подоходному налогу и налогу на прибыль к изменениям экономических условий в Республике Армения.
Задачей данного исследования является оценка гибкости (налоговой буойности) совокупных налоговых поступлений, а также поступлений по НДС, подоходному налогу и налогу на прибыль в краткосрочной и долгосрочной перспективах. Для оценки налоговой буойности в исследовании используются эконометрические методы моделирования, включая простую модель линейной регрессии и модель ARDL–ECM (Autoregressive Distributed Lag Error Correction Model — авторегрессионная распределённая лаговая модель с механизмом коррекции ошибок). Проведённое исследование имеет особую значимость, поскольку оценки налоговой буойности встречаются в армянской экономической литературе относительно редко. Коэффициент налоговой буойности упоминается в ряде стратегических документов; однако в них он, как правило, определяется как отношение изменения налоговых поступлений к изменению ВВП. Результаты анализа показывают, что в долгосрочной перспективе чувствительность налоговых поступлений к изменениям ВВП и налоговой политики выше, чем в краткосрочной. Краткосрочная и долгосрочная буойность НДС и налога на прибыль продемонстрировали схожие закономерности, что не наблюдалось в случае подоходного налога. В связи с этим более детальное и самостоятельное исследование буойности подоходного налога, включающее более широкий спектр объясняющих факторов, представляется необходимым для полного раскрытия его динамики.

Հրատարակութեան վայրը:

Երևան

Հրատարակիչ:

«ԱՐՑԱԽ» հրատ. ; ԱԵԳՄՄ հրատ.

Ձեւաչափ:

pdf

Նոյնացուցիչ:

oai:arar.sci.am:427997