Հրապարակման մանրամասներ:

«Բանբեր Մատենադարանի» միջնադարագիտական, հայագիտական, ձեռագրագիտական հանդեսը լույս է տեսնում Մատենադարանի հիմնադրումից ի վեր: Հանդեսի առաջին երկու համարները լույս են տեսել 1941 և 1950 թվականներին և կոչվել «Գիտական նյութերի ժողովածու»: Այս ժողովածուներում հավաքված էին նախորդիվ Մատենադարանում տեղի ունեցած գիտաժողովների նյութերը: 1956 թվականին հրատարակված երրորդ համարից սկսած՝ հանդեսը կրում է այսօրվա անվանումն ու ընդգրկում միջնադարյան մշակույթի տարբեր ոլորտների առնչվող բազմաբնույթ ուսումնասիրություններ, բնագրերի հրապարակումներ և այլն:

Ամսագրի կամ հրապարակման վերնագիր:

Բանբեր Մատենադարանի=Bulletin of Matenadaran= Вестник Матенадарана

Հրապարակման ամսաթիւ:

2025

Համար:

40

ISSN:

1829-054X

Լրացուցիչ տեղեկութիւն:

Овсепян Лилит, Hovsepian Lilit

Այլ վերնագիր:

Текст “Песни песней” по выдержкам из Григора Нарекаци в толковании Вардана Аревелци ; The Text of the “Song Of Songs” According to the Excerpts From Grigor Narekats‘i in the Commentary of Vardan Arewelts‘i

Համատեղ հեղինակները:

«Մատենադարան» Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ

Ծածկոյթ:

58-78

Ամփոփում:

In 1265, at Haghpat, Vardan Arewelts‘i wrote a commentary on Solomon’s “Song of Songs,” interweaving both lemmas and authorial excerpts from the commentaries of Gregory of Nyssa, Origen of Alexandria, Grigor Narekats‘i, and Hippolytus of Bostra. Through Grigor Narekats‘i’s Commentary, Vardan Arewelts‘i accessed an older text of the “Song of Songs,” which preserved traces of the oldest “hastily” executed translation, as Movsēs Khorenats‘i refers to it. Influenced by this Commentary, he also included, at the end of his work, a commentary on the original passage “I knew that…,” which is distinctive to the Armenian canon only.
The fact that not all of Grigor Narekats‘i’s excerpts are explicitly cited by name in Vardan Arewelts‘i’s commentary suggests that these omissions are not merely the result of scribal errors (though such occur), but rather reflect a deliberate concern to reconcile the interpretations of different text variants of the “Song of Songs.” The study demonstrates that the texts of the “Song of Songs” employed in Narekats‘i’s Commentary and in Vardan Arewelts‘i’s Commentary differ substantially. Recognizing the significance of this, and following Grigor Narekats‘i, Vardan Arewelts‘i renders all the textual variants of the “Song of Songs” (including the “I knew that…” passage) circulating in his era. The variant readings of the same lemmas within the Commentary indicate that, even in Vardan Arewelts‘i’s time, a single, standardized text of the Bible had not been adopted. Compared with Grigor Narekats‘i’s Commentary (977), by the 13th century the “Song of Songs” had already undergone considerable modifications. The interpreter endeavours to reconcile the substantial textual divergences and structural unevenness of the “Song of Songs” by incorporating the variant readings into the exegetical framework, thereby uniting the previously separately copied and independently “living” exemplars into a single, coherent text and commentary. The variant readings cited by Vardan Arewelts‘i are particularly significant: most are not represented in the Zohrapian Bible and may contribute to the identification of older text of the “Song of Songs” that remained in circulation until the 13th century.
В 1265 году Вардан Аревелци в Ахпате составил толкование к «Песни песней» Соломона, переплетя леммы с фрагментами из толкований Григория Нисского, Оригена, Григора Нарекаци и Ипполита Бострийского. Благодаря толкованию Григора Нарекаци Вардан Аревелци получил доступ к более древнему тексту «Песни песней», сохранившему следы первого, «поспешного» перевода, как его характеризует Мовсес Хоренаци. Под влиянием этого Толкования он также включил в заключение своего труда комментарий к оригинальному пассажу «Я знал, что…», характерному исключительно для армянского канона. Тот факт, что в толковании Вардана Аревелци не все отрывки Григора Нарекаци прямо цитируются с указанием его имени, позволяет предположить, что эти пропуски являются не столько результатом ошибок переписчиков (хотя и такие встречаются), сколько отражением преднамеренной попытки примирить толкования разных вариантов текста «Песни песней». Исследование показывает, что тексты «Песни песней», использованные в толковании Нарекаци и в толковании Вардана Аревелци, существенно различаются. Осознавая важность этого и следуя Григору Нарекаци, Вардан Аревелци приводит все варианты текста «Песни песней» (включая отрывок «Я знал, что…»), циркулировавшие в его эпоху. Разночтения идентичных лемм текста «Песни песней» в толковании сви-детельствуют о том, что даже во времена Вардана Аревелци не существовало единого стандартизированного текста Библии. По сравнению с толкованием Григора Нарекаци (977), к XIII веку «Песнь песней» уже претерпела значительные изменения. Толкователь стремится примирить существенные текстовые расхождения и структурную неравномерность «Песни песней», включая разночтения в единой экзегетической системе, тем самым объединяя ранее отдельно переписанные и независимо «живущие» экземпляры в единый связный текст и комментарий. Разночтения, приведённые Варданом Аревелци, особенно важны: большинство из них не представлены в Зограбянской Библии и могут способствовать выявлению более древних текстов «Песни песней», которые оставались в обращении до XIII века.

Հրատարակութեան վայրը:

Երևան

Ձեւաչափ:

pdf

Նոյնացուցիչ:

oai:arar.sci.am:426235

Լեզու:

hy ; հայերեն

Թուայնացում:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան

Բնօրինակին գտնուելու վայրը:

Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան