Journal or Publication Title:

Սոցիալ-տնտեսական զարգացման արդի հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում =Современные проблемы социaльно-экономического развития в Республике Армения =The contemporary issues of socioeconomic development in the Republic of Armenia

Date of publication:

2026

Number:

1

ISSN:

1829-4324

Additional Information:

Գաբրիելյան Բելլա, Սարգսյան Գոհար, Gabrielyan Bella, Sargsyan Gohar

Other title:

Վարքագծային տնտեսագիտությունը և մարդկային ռեսուրսների կառավարման ինտեգրված մոդելը (համեմատական վերլուծություն) ; Behavioral Economics And The Integrated Model Of Human Resource Management: A Comparative Analysis

Coverage:

303-312

Abstract:

В статье представлен сравнительный теоретический анализ классических концепций управления человеческими ресурсами и ключевых положений поведенческой экономики. Обосновываются ограничения рационалистической парадигмы менеджмента, опирающейся на модель полностью рационального работника, и раскрывается необходимость системного учёта когнитивных искажениий, ограниченной рациональности и контекстуальной обусловленности управленческих решений. Целью настоящей статьи является выявление теоретических оснований интеграции поведенческой экономики в систему управления человеческими ресурсами и обоснование её методологической значимости. В соответствии с поставленной целью исследования в работе решаются следующие задачи: • проанализировать эволюцию теоретических подходов к управлению человеческими ресурсами и выявить ограничения классических (рационалистических) моделей; • исследовать основные положения поведенческой экономики и определить их влияние на процессы управления человеческими ресурсами; • провести сравнительный анализ классической и поведенческой моделей управления человеческими ресурсами и на этой основе обосновать концептуальные положения интегрированной модели HRM. В исследовании использованы методы теоретического анализа и синтеза, сравнительного анализа, научного обобщения, системного подхода, а также концептуального моделирования. Рассматривается интегрированная модель управления человеческими ресурсами, синтезирующая принципы классической управленческой школы – в частности, подходы Фредерика Тейлора и Анри Файоля – с поведенческими инструментами проектирования архитектуры выбора, мотивационных механизмов и систем оценки персонала. Делается вывод о том, что поведенческая экономика формирует методологическую основу для разработки адаптивной, стратегически согласованной и человекоцентричной модели управления организацией, более адекватно отражающей реальные механизмы принятия решений и организационного поведения.
This article presents a comparative analysis of classical human resource management (HRM) concepts and the core principles of behavioral economics. It demonstrates the limitations of the traditional rationalist management paradigm, which relies on the flawed assumption of a fully rational employee. In response, the study argues that modern management must systematically account for cognitive biases, bounded rationality, and the contextual nature of decision-making. Specifically, the paper focuses on integrating the foundational ideas of Herbert Simon, Daniel Kahneman, Amos Tversky, and Richard Thaler into established HRM methodology. The primary aim of this research is to evaluate behavioral economics within the context of HRM, synthesizing these theoretical frameworks to demonstrate their practical and methodological value. To achieve this, the study analyzes the evolution of theoretical approaches to HRM while highlighting the constraints of classical models. It then examines the fundamental principles of behavioral economics to determine their direct impact on HR processes. Using methods of theoretical synthesis, comparative analysis, and conceptual modeling, the paper evaluates classical versus behavioral HR models to establish a newly integrated framework. The resulting integrated HRM model successfully combines the structural principles of the classical school of management (particularly the approaches of Frederick Taylor and Henri Fayol) with modern behavioral tools, such as choice architecture, cognitive motivational mechanisms, and realistic personnel evaluation systems. The study concludes that behavioral economics provides an essential methodological foundation for organizations, enabling an adaptive, strategically aligned, and human-centered management model that accurately reflects how employees actually behave and make decisions.
Հոդվածում ներկայացված է մարդկային ռեսուրսների կառավարման դասական հայեցակարգերի և վարքագծային տնտեսագիտության հիմնական դրույթների համեմատական վերլուծություն։ Հիմնավորվում են կառավարման ռացիոնալիստական պարադիգմայի սահմանափակումները՝ հիմնված լիովին ռացիոնալ աշխատողի մոդելի վրա, և ցուցադրվում կառավարչական որոշումների ընդունման գործընթացում ճանաչողական խեղաթյուրումների, սահմանափակ ռացիոնալության և համատեքստային պայմանավորվածության համակարգային հաշվառման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հերբերտ Սայմոնի, Դանիել Կահնեմանի, Էյմոս Տվերսկիի և Ռիչարդ Թալերի գաղափարների ինտեգրմանը HRM մեթոդաբանության մեջ։ Հոդվածի նպատակն է բացահայտել վարքագծային տնտեսագիտությունը մարդկային ռեսուրսների կառավարման համատեքստում՝ ինտեգրելով տեսական հիմքերը և հիմնավորելով դրանց մեթոդաբանական նշանակությունը։ Համաձայն նշված հետազոտական նպատակի՝ առաջադրվել են հետևյալ խնդիրները՝ • վերլուծել մարդկային ռեսուրսների կառավարման տեսական մոտեցումների զարգացումը և բացահայտել դասական (ռացիոնալիստական) մոդելների սահմանափակումները։ • ուսումնասիրել վարքագծային տնտեսագիտության հիմնարար դրույթները և որոշել դրանց ազդեցությունը մարդկային ռեսուրսների կառավարման գործընթացների վրա։ • անցկացնել մարդկային ռեսուրսների կառավարման դասական և վարքագծային մոդելների համեմատական վերլուծություն և դրա հիման վրա հիմնավորել ինտեգրված մարդկային ռեսուրսների կառավարման մոդելի հայեցակարգային դրույթները։ Ուսումնասիրության ընթացքում օգտագործվել են տեսական վերլուծության և սինթեզի, համեմատական վերլուծության, գիտական ընդհանրացման, համակարգային մոտեցման և հայեցակարգային մոդելավորման մեթոդներ։ Մարդկային ռեսուրսների կառավարման ինտեգրված մոդելում համադրվում են կառավարման դասական դպրոցի սկզբունքները՝ մասնավորապես Ֆրեդերիկ Թեյլորի և Հենրի Ֆայոլի մոտեցումները վարքագծային գործիքների հետ՝ ընտրության ճարտարապետության նախագծման, մոտիվացիոն մեխանիզմների և անձնակազմի գնահատման համակարգերի ձևավորման ոլորտում։ Եզրակացվում է, որ վարքագծային տնտեսագիտությունը ձևավորում է մեթոդաբանական հիմք կազմակերպության կառավարման հարմարվող, ռազմավարականորեն համաձայնեցված և մարդակենտրոն մոդելի մշակման համար, որն առավել համարժեք է արտացոլում որոշումների ընդունման և կազմակերպական վարքագծի իրական մեխանիզմները։

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:439327

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան