Journal or Publication Title:

Սոցիալ-տնտեսական զարգացման արդի հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում =Современные проблемы социaльно-экономического развития в Республике Армения =The contemporary issues of socioeconomic development in the Republic of Armenia

Date of publication:

2026

Number:

1

ISSN:

1829-4324

Additional Information:

Beglaryan Lilik, Бегларян Лилик

Other title:

The Interconnection Between Labor Market Opportunities And Technological Transformations ; Взаимосвязь возможностей рынка труда и технологических трансформаций

Coverage:

224-245

Abstract:

Թվային տեխնոլոգիաների ինտեգրումը տնտեսության տարբեր ոլորտներում, արհեստական բանականության համակարգերի զարգացումը, ինչպես նաև տվյալների վերլուծության լայն կիրառումը վերափոխում են ոչ միայն աշխատանքի կազմակերպման ձևերը, այլև` մասնագետների պահանջարկի կառուցվածքը։ Արդյունքում ձևավորվում են նոր աշխատանքային հնարավորություններ, միաժամանակ վերաիմաստավորվում են արդեն գոյություն ունեցող մասնագիտությունների բովանդակությունն ու գործառույթները, ձևավորում աշխատանքի նոր մոդելներ։ Աշխատողները ներգրավվում են «թվային աշխատուժի» շրջանակում, որտեղ նրանք համագործակցում են թվային գործակալների, ավտոմատացված համակարգերի և խելացի ալգորիթմների հետ։ Այս համագործակցությունը փոխում է աշխատանքի բովանդակությունը՝ բարձրացնելով արտադրողականությունը, նաև պահանջելով նոր հմտություններ և վերապատրաստում։ Աշխատաշուկայի ներկա փուլը բնութագրվում է միաժամանակ մի քանի հակասական միտումներով։ Մի կողմից՝ որոշ ոլորտներում արձանագրվում է գործազրկության նվազում և աշխատուժի պակաս, մյուս կողմից՝ աճում է մասնագիտական անհամապատասխանության խնդիր։ Նոր մասնագիտությունների նկատմամբ պահանջարկը ձևավորվում է արագ տեմպերով, մինչդեռ ավանդական մասնագիտությունների մի մասը աստիճանաբար կորցնում է իր նախկին նշանակությունը։ Այս համատեքստում հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է աշխատաշուկայի տեխնոլոգիական վերափոխումների համակարգային բնույթով և աշխատանքային հնարավորությունների գնահատմամբ։ Հոդվածի նպատակը տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ գործոնների բացահայտումն ու դրանց ազդեցության գնահատումն է աշխատաշուկայի վերափոխման գործընթացների և նոր աշխատանքային հնարավորությունների ձևավորման վրա։ Հետազոտության շրջանակում առաջադրվում են հետևյալ խնդիրները. • բացահայտել աշխատաշուկայի հնարավորությունների և տեխնոլոգիական վերափոխումների փոխկապակցվածությունը, • ուսումնասիրել «թվային աշխատուժի» ձևավորման առանձնահատկությունները և մարդու ու թվային համակարգերի համագործակցության ազդեցությունը աշխատանքի արդյունավետության վրա, • գնահատել թվային հմտությունների պահանջարկի աճը և աշխատուժի հմտությունների անհամապատասխանության խնդիրները, • ուսումնասիրել տեխնոլոգիական ինտեգրման պայմաններում աշխատաշուկայի ճկունության և աշխատանքի նոր ձևերի զարգացումը։ Հետազոտության ընթացքում կիրառվել են գիտական ճանաչողության, վերլուծության և համադրման, դիտման և տրամաբանական, ինչպես նաև համե-մատության մեթոդները: Հիմք են հանդիսացել ՀՀ Կենտրոնական բանկի, Ազգային վիճակագրական ծառայության կողմից տրամադրվող վիճակագրական տվյալների բազաները, ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության և Կառավարության կողմից մշակված ռազմավարությունները: Հետազոտությունն ամբողջական դարձնելու համար հիմք ենք ընդունել փորձա-գիտական գնահատականներ` հայկական և միջազգային հետազոտողների աշ-խատանքներ, համադրվել են Հայաստանի և տարածաշրջանի երկրների ցուցանիշները: Աշխատաշուկան թվայնացման և տեխնոլոգիական փոփոխությունների ազդեցությամբ ենթարկվում է տեխնոլոգիական ինտեգրման։ Առաջանում է «թվային գործազրկության» ռիսկ, սակայն միաժամանակ աճում է բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պահանջարկը։ Ուստի պետական քաղաքականությունը պետք է ուղղված լինի մարդկային կապիտալի զարգացմանը, նորարարության խթանմանը և աշխատուժի ադապտացման մեխանիզմների ձևավորմանը։
Интеграция цифровых технологий в различные сектора экономики, развитие систем искусственного интеллекта, а также широкое применение анализа данных трансформируют не только формы организации труда, но и структуру спроса на специалистов. В результате открываются новые рабочие возможности, и одновременно переосмысливаются содержание и функции уже существующих профессий, формируя новые модели труда. Работники вовлекаются в рамки «цифровой рабочей силы», где они взаимодействуют с цифровыми агентами, автоматизированными системами и умными алгоритмами. Это сотрудничество меняет содержание труда, повышая производительность, но также требуя новых навыков и переподготовки.Текущий этап развития рынка труда характеризуется одновременно несколькими противоречивыми тенденциями. С одной стороны, в некоторых отраслях фиксируется снижение уровня безработицы и дефицит рабочей силы, с другой стороны—растет проблема профессионального несоответствия. Спрос на новые профессии формируется быстрыми темпами, в то время как часть традиционных профессий постепенно теряет свое прежнее значение. В данном контексте актуальность исследования обусловлена системным характером технологических преобразований на рынке труда и оценкой трудовых возможностей. Цель статьи заключается в выявлении технологических и институциональных факторов, а также в оценке их влияния на процессы трансформации рынка труда и формирование новых возможностей занятости. В рамках исследования поставлены следующие задачи: • проанализировать влияние цифровизации и искусственного интеллекта на трансформацию рынка труда, • изучить особенности формирования «цифровой рабочей силы» и влияние сотрудничества человека и цифровых систем на эффективность труда, • выявить взаимосвязь между возможностями рынка труда и технологическими преобразованиями. В ходе исследования были применены методы научного познания, анализа и синтеза, наблюдения и логического обобщения, а также сравнительный метод. Основу исследования составили статистические базы данных Центрального банка Республики Армения и Национального статистического комитета, а также стратегии, разработанные Министерством высокотехнологической промышленности и Правительством Республики Армения. Для обеспечения комплексности исследования были использованы экспертные оценки, научные работы армянских и международных исследователей, а также проведено сопоставление показателей Армении и стран региона. Под воздействием цифровизации и технологических изменений рынок труда претерпевает процессы технологической интеграции. Возникает риск «цифровой безработицы», однако одновременно возрастает спрос на высококвалифицированных специалистов. В связи с этим государственная политика должна быть направлена на развитие человеческого капитала, стимулирование инноваций и формирование механизмов адаптации рабочей силы.
The integration of digital technologies across various economic sectors, the development of artificial intelligence systems, and the widespread use of data analytics are transforming not only work organization methods but also the structure of labor demand. Consequently, new job opportunities are emerging, while the content and functions of existing professions are being redefined to shape new labor models. Employees are increasingly becoming part of a "digital workforce," collaborating with digital agents, automated systems, and smart algorithms. This collaboration alters the nature of work, boosting productivity while simultaneously demanding new skills and continuous retraining. The current labor market is characterized by contradictory trends: while some sectors are experiencing a decrease in unemployment and facing labor shortages, the issue of skills mismatch continues to grow across the broader economy. The demand for new professions is accelerating rapidly, whereas many traditional occupations are gradually losing their significance. Within this context, the relevance of this research is driven by the systemic nature of technological transformations in the labor market and the critical need to assess new employment opportunities. The primary objective of this article is to identify technological and institutional factors and evaluate their impact on labor market transformations and the creation of new employment opportunities. To achieve this, the study sets the following specific objectives: • To identify the interconnection between labor market opportunities and technological transformations; • To examine the characteristics of a "digital workforce" and assess the impact of human-machine collaboration on operational efficiency; • To evaluate the growing demand for digital skills alongside the challenges of workforce skills mismatch; • To explore the development of labor market flexibility and new forms of employment driven by technological integration. The study employs general scientific methods, including analysis and synthesis, empirical observation, logical deduction, and comparative analysis. The research relies on statistical databases provided by the Central Bank of the Republic of Armenia and the Statistical Committee, as well as strategic frameworks developed by the Ministry of High-Tech Industry and the Government of the Republic of Armenia. To ensure a comprehensive analysis, the study incorporates expert assessments and academic literature from Armenian and international researchers, while comparing the indicators of Armenia with those of neighboring regional countries. Driven by digitalization and technological advancements, the labor market is undergoing a profound process of technological integration. Although the risk of "digital unemployment" is emerging, the demand for highly qualified specialists is simultaneously surging. Consequently, public policy must focus on developing human capital, stimulating innovation, and establishing effective mechanisms for workforce adaptation.

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:439322

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան