Ամսագրի կամ հրապարակման վերնագիր:

ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոն. Գիտական աշխատություններ= Ширакский центр арменоведческих исследований НАН РА. Научные труды = Shirak Centre of Armenological Studies of NAS RA․ Scientific works

Հրապարակման ամսաթիվ:

2026

Հատոր:

29

Համար:

2

ISSN:

1829-4316

Լրացուցիչ տեղեկություն:

Avetisyan Knarik G.

Այլ վերնագիր:

The Thematic Content and Style of Illustrations of the Holy Saviour Church in Gyumri

Ծածկույթ:

131-140

Ամփոփում:

1900-ական թվականներից սկսած` Հայաստանում և հայկական գաղթօջախներում ընթացող եկեղեցաշինության նոր վերելքը խթանում է ժամանակակից սրբանկարչության զարգացումը, որի առանձնահատկություններին վերաբերող մի քանի հարցեր դիտարկվում են Սպիտակի երկրաշարժից վնասված և վերակառուցված (օծումը՝ 2024 թ. դեկտեմբերի 7-ին) Գյումրու Սբ Ամենափրկիչ եկեղեցու ներքին հարդարանքի ուսումնասիրության միջոցով։ Առաջին անգամ հետազոտության նյութ է դարձել եկեղեցու նկարազարդման համակարգը (Քրիստոսի, հրեշտակների, Ընդհանրական և Հայ Եկեղեցու սրբերի միաֆիգուր պատկերներ, տերունական ավանդական տեսարանների և Հայ Եկեղեցու պատմության նշանակալից դրվագներ), որոնցում հա-մադրվում են որմնանկարը, հաստոցային սրբանկարը և վիտրաժը, առատորեն օգտագործվում են հայկական մանրանկարչության մեջ տարածված գունագեղ զարդանկարներ։ Արվեստաբանական, պատկերագրական, համեմատական համալիր քննության միջոցով ներկայացվում և արժևորվում են նկարազարդումների թեմատիկ բազմազանությունը և ոճական առանձնահատկությունները։ Նորակառույց այլ եկեղեցիների (օրինակ՝ Երևանի Սբ Աննա, Վանաձորի Սբ Գրիգոր Նարեկացի, Աբովյանի Սբ Հովհաննես, Մոսկվայի Սբ Պայծառակերպություն և այլն) նկարազարդումների հետ համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են թեմատիկ տեսարանների և սրբերի պատկերների ընտրության և տեղաբաշխման նոր ծրագրի իրագործմանն առնչվող խնդիրները։ Նկարազարդումն իրականացրած երկու նկարիչների աշխատանքների գեղարվեստական և ոճական տարբերություններով հանդերձ՝ եկեղեցու ներքին հարդարանքն առանձնանում է հոգևոր և գաղափարական հարուստ բովանդակությամբ, որն արտացոլում է նաև ժամանակակից կրոնական գեղանկարչությանը բնորոշ զարգացող, հարուստ միտումները։
The vigorous renaissance of ecclesiastical architecture within Armenia and the Diaspora, unfolding since the 1900s, has breathed new life into the development of contemporary iconography. This study illuminates the distinctive nuances of this movement through an exploration of the interior adornment of the Holy Saviour (Surb Amenaprkich) Church in Gyumri - a sanctuary once wounded by the Spitak earthquake, now meticulously restored and consecrated on December 7, 2024. For the first time, the church’s pictorial ensemble becomes the subject of focused scholarly inquiry. This artistic system embraces the majestic single-figure portrayals of Christ, the angelic hosts, and saints of the Universal and Armenian Churches, interwoven with traditional Dominical scenes and pivotal epochs from the history of the Armenian Church. The interior unfolds as a harmonious synthesis of monumental fresco, easel iconography, and the luminous art of stained glass, all strictly enriched by vibrant ornamental motifs that echo the legacy of Armenian miniatures. Through a comprehensive art-historical, iconographic, and comparative analysis, the thematic richness and stylistic character of the illustrations are revealed and honored. By drawing parallels with the decorative tapestries of other newly erected sanctuaries (such as St. Anna in Yerevan, St. Gregory of Narek in Vanadzor, St. John in Abovyan, and the Holy Transfiguration in Moscow), the study brings to light the challenges and resolutions inherent in executing a new program for the selection and placement of sacred images. Despite the artistic and stylistic distinctions in the hands of the two painters who executed the work, the church's interior is imbued with a profound spiritual and ideological resonance, reflecting the emerging and vibrant trends characteristic of modern religious painting.

Ձևաչափ:

pdf

Նույնացուցիչ:

oai:arar.sci.am:438336

Բնօրինակի գտնվելու վայրը:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան