Publication Details:

«Արցախի երիտասարդ գիտնականների և մասնագետների միավորում» (ԱԵԳՄՄ) հասարակական կազմակերպության «Գիտական Արցախ» պարբերականն ընդգրկված է ՀՀ ԲՈԿ-ի կողմից հաստատված «Ատենախոսությունների հիմնական արդյունքների և դրույթների հրատարակման համար ընդունելի գիտական հրատարակությունների» ցանկում: Պարբերականը, որի հիմնադիրը Երևանի պետական համալսարանն է, լույս է տեսնում տարեկան առնվազն 2 անգամ (2020 թվականից՝ տարեկան 4 անգամ):

Journal or Publication Title:

Գիտական Արցախ=Scientific Artsakh=Научный Арцах

Date of publication:

2025

Number:

3 (26)

ISSN:

e-2738-2672 ; 2579-2652

Official URL:

www.artsakhlib.am

Additional Information:

Mkrtumyan Anna, Мкртумян Анна

Other title:

Physical and Mental Integrity as Positive and Negative Rights ; Физическая и психическая неприкосновенность как позитивные инегативные права

Coverage:

95-101

Abstract:

Հոդվածի նպատակն է վերլուծել ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիության հայեցակարգը բացասական իրավունքների (պաշտպանություն՝ միջամտությունից կամ վնասից) և դրական իրավունքների (պետական աջակցության և ռեսուրսների իրավունքներ) երկատման համատեքստում: Վերը նշված նպատակին հասնելու համար առաջադրված խնդիրներն են՝ կատարել Ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիության՝ որպես դրական և բացասական իրավունքների հայեցակարգային վերլուծություն, տարբերակել բացասական իրավունքները և դրական իրավունքները՝ կիրառելով դրանք ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ հոգեկան ասպեկտների վրա՝ ընդգծելով դրանց բարոյական, իրավական և սոմատիկ ասպեկտները, որոնք հիմնված են մարմնական ինքնավարության և արժանապատվության վրա: Հետազոտության ընթացքում կիրառվել են անալիզի, սինթեզի դեդուկցիայի, իրավական համեմատության մեթոդները: Հետազոտության շրջանակներում կատարված հիմնական եզրահանգումն այն է, որ Ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը բացասական և դրական իրավունքների տեսանկյունից բացահայտում է դրանց ներքին փոխկախվածությունը՝ ձևավորելով մարդկային արժանապատվության պաշտ- պանության համապարփակ շրջանակ՝ թե՛ ավանդական, թե՛ զարգացող համատեքստերում: Այդ իրավունքները պահանջում են միջամտությունների սահմանափակումներ, անհատների պաշտպանություն՝ ֆիզիկական ներգործությունից, հոգեբանական մանիպուլյացիաներից և չարտոնված նեյրոտեխնոլոգիական միջամտությունից: Դրական իրավունքները պետություններին և հասարակություններին պարտադրում են դրական պարտավորություններ՝ ապահովելու ռեսուրսներ՝ առողջապահության և բարեկեցության, նեյրոտեխնոլոգիաների կիրառման անվտանգության, հոգեկան առողջության պահպանման նպատակով աջակցության, բռնության նկատմամբ դիմադրողականության խթանման համար: Նեյրոտեխնոլոգիաների և թվային սպառնալիքների դարաշրջանում քաղաքականություն մշակողները պետք է ինտեգրեն այս պարտավորությունները՝ խթանելով իրավական բարեփոխումները, միջազգային համագործակցությունը և վերանայելով էթիկական նորմերը։
The purpose of this article is to analyze the concept of physical and mental integrity in the context of the dichotomy of negative rights (protection from interference or harm) and positive rights (the right to state support and resources). The objectives set to achieve this goal are to conduct a conceptual analysis of physical and mental integrity as positive and negative rights, to distinguish between negative and positive rights, and to apply this analysis to both physical and mental aspects, with an emphasis on their moral, legal, and somatic aspects, based on bodily autonomy and dignity. The study utilized methods of analysis, synthesis, deduction, and legal comparison. The main conclusion reached within the study is that physical and mental integrity, in terms of negative and positive rights, reveals their inherent interdependence, forming a comprehensive basis for the protection of human dignity in both traditional and developing contexts. These rights require limitations on interventions, protection of individuals from physical harm, psychological manipulation, and unauthorized neurotechnological intervention, and impose positive obligations on states and societies to provide resources for health and well-being, ensure safety in the use of neurotechnologies, support mental health, and build resilience to violence. In the era of neurotechnology and digital threats, policymakers must take these obligations into account when promoting legal reform, international cooperation, and the revision of ethical norms.
Цель статьи — проанализировать концепцию физической и психической неприкосновенности в контексте дихотомии негативных прав (защита от вмешательства или вреда) и позитивных прав (право на государственную поддержку и ресурсы). Задачи, поставленные для достижения указанной цели, заключаются в проведении концептуального анализа физической и психической неприкосновенности как позитивных и негативных прав, в разграничении негативных и позитивных прав, применении его как к физическому, так и к психическому аспектам, с акцентом на их моральные, правовые и соматические аспекты, основанные на телесной автономии и достоинстве. В ходе исследования использовались методы анализа, синтеза, дедукции, правового сравнения. Главный вывод, сделанный в рамках исследования, заключается в том, что физическая и психическая неприкосновенность с точки зрения негативных и позитивных прав выявляет их внутреннюю взаимозависимость, формируя всеобъемлющую основу для защиты человеческого достоинства как в традиционном, так и в развивающемся контексте. Эти права требуют ограничений на вмешательства, защиты отдельных лиц от физического вреда, психологических манипуляций и несанкционированного нейротехнологического вмешательства, а также налагают на государства и общества позитивные обязательства по предоставлению ресурсов для здоровья и благополучия, обеспечению безопасности при использовании нейротехнологий, поддержке психического здоровья и повышению устойчивости к насилию. В эпоху нейротехнологий и цифровых угроз политики должны учитывать эти обязательства, содействуя правовой реформе, международному сотрудничеству и пересмотру этических норм.

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

«ԱՐՑԱԽ» հրատ. ; ԱԵԳՄՄ հրատ.

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:427984