Publication Details:

Լույս է տեսնում 1961 թվականից տարբեր անվանումներով՝ ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր բժշկական գիտությունների (1961); Էքսպերիմենտալ և կլինիկական բժշկության հանդես (1962-1988); Փորձարարական և կլինիկական բժշկություն (1989-1994); Հայաստանի բժշկագիտություն (1995-)

Journal or Publication Title:

Հայաստանի բժշկագիտություն = Медицинская наука Армении = Medical Science of Armenia

Date of publication:

2026

Volume:

66

Number:

3

ISSN:

0514-7484

Official URL:

Additional Information:

Կարապետյան Ա. Գ., Գրիգորյան Վ. Ս., Ուլուսյան Տ. Ռ., Karapetyan A. G., Grigoryan V. S., Ulusyan T. R.

Other title:

Բարձր և ցածր լեռնային պայմաններում ապրող Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի հետևանքների լիկվիդատորների ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների գնահատում ; Assessment of Physiological Changes, in Chernobyl Nuclear Disaster Liquidators Living in High-Altitude and Lowland Conditions

Contributor(s):

Պատ․ խմբ․՝ Բ․ Ա․ Ֆանարջյան (1961-1977) ; Ի․ Ք․ Գևորգյան (1978-1988) ; Ռ․ Պ․ Ստամբոլցյան (1989-1994) ; Գլխ․ խմբ․՝ Վ․ Պ․ Հակոբյան (1995-2007) ; Յու․ Թ․ Ալեքսանյան (2008-2018) ; Ա․ Կ․ Շուքուրյան (2018-)

Coverage:

130-139

Abstract:

This work examined the effects of hypoxia, elevated background radiation and other high-altitude factors on the Chernobyl nuclear disaster liquidators, and assessed the effects on the respiratory and cardiovascular systems. It was found that the liquidators, living in highlands from 1995 to 2010, had significantly lower rates of cardiovascular, chronic non-specific pulmonary diseases, and gastrointestinal diseases, which indicates the presence of protective mechanisms in individuals living in highlands. Only the nervous diseases were more prevalent in “highlanders” than in liquidators living in lowlands during the whole studied period. In the early post accident period, a significant difference was also observed between the pulmonary function indicators of the liquidators living in high and low mountain conditions. The liquidators living in the highland regions of Armenia showed significantly fewer cases of myocardial infarction, arrhythmia, ventricular hypertrophy, asequences, and cardiac impairment. The right ventricle hypertrophy was observed in 68% of liquidators living in highlands, which is an adaptive mechanism for them.
Այս աշխատանքում ուսումնասիրվել է հիպօքսիայի, բարձր ֆոնային ճառագայթման և այլ բարձրլեռնային գործոնների ազդեցությունը Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի վթարի լիկվիդատորների վրա, և գնահատվել են շնչառական և սիրտ- անոթային համակարգերի խանգարումները: Պարզվել է, որ 1995-ից 2010 թվականներին լեռնային շրջաններում բնակվող լիկվիդատորների մոտ սիրտ-անոթային, քրոնիկ ոչ սպեցիֆիկ թոքային հիվանդությունների (ՔՈԹՀ) և աղեստամոքսային հիվանդությունների դեպքերի զգալիորեն ցածր ցուցանիշ է գրանցվել, ինչը վկայում է բարձրլեռնային շրջաններում բնակվող անհատների մոտ պաշտպանիչ մեխանիզմների առկայության մասին: Միայն նյարդային համակարգի խանգարումների առումով է, որ ուսումնասիրության ողջ ժամանակահատվածում բարձրլեռնային պայմաններում ապրող լիկվիդատորների մոտ դեպքերի թիվը մի փոքր ավելի բարձր էր, քան ցածր- լեռնային շրջաններում բնակվող լիկվիդատորների մոտ: Վթարից հետո` վաղ շրջանում, զգալի տարբերություն է նկատվել նաև ցածր և բարձրլեռնային պայմաններում ապրող լիկվիդատորների թոքային ֆունկցիայի ցուցանիշների միջև: Հայաստանի բարձրլեռնային շրջաններում բնակվող լիկվիդատորների մոտ սրտամկանի ինֆարկտի, առիթմիայի, փորոքային հիպերտրոֆիայի, հաղորդչական խանգարումների և սրտային անբավարարության դեպքերը զգալիորեն ավելի քիչ էին։ Բարձրլեռնային պայմաններում ապրող լիկվիդատորների 68%-ի մոտ նկատվել է աջ փորոքի հիպերտրոֆիա, որը նրանց համար հարմարվողական մեխանիզմ է։

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:439504

Call number:

АЖ 406

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան