Publication Details:

Լույս է տեսնում 1961 թվականից տարբեր անվանումներով՝ ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր բժշկական գիտությունների (1961); Էքսպերիմենտալ և կլինիկական բժշկության հանդես (1962-1988); Փորձարարական և կլինիկական բժշկություն (1989-1994); Հայաստանի բժշկագիտություն (1995-)

Journal or Publication Title:

Հայաստանի բժշկագիտություն = Медицинская наука Армении = Medical Science of Armenia

Date of publication:

2026

Number:

1

ISSN:

0514-7484

Official URL:

Additional Information:

Կարապետյան Ա. Գ., Գրիգորյան Վ. Ս., Ուլուսյան Տ. Ռ., Պետրոսյան Ս. Ս., Karapetyan A. G., Grigoryan V. S., Ulusyan T. R., Petrosyan S. S.

Other title:

Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի լիկվիդատորների պերիֆերիկարյան ցուցանիշների փոփոխությունները ; Changes in Peripheral Blood Parameters in Chernobyl Nuclear Power Plant Accident Liquidators

Contributor(s):

Պատ․ խմբ․՝ Բ․ Ա․ Ֆանարջյան (1961-1977) ; Ի․ Ք․ Գևորգյան (1978-1988) ; Ռ․ Պ․ Ստամբոլցյան (1989-1994) ; Գլխ․ խմբ․՝ Վ․ Պ․ Հակոբյան (1995-2007) ; Յու․ Թ․ Ալեքսանյան (2008-2018) ; Ա․ Կ․ Շուքուրյան (2018-)

Coverage:

126-132

Abstract:

Մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում Չեռնոբիլի աղետի հետևանքով առաջացած պաթոգեն գործոնների ազդեցությունն արյան համակարգի և հեմոստազի վրա: Իոնացնող ճառագայթման ազդեցությունից հետո՝ առաջին տարիներին, հայտնաբերված շեղումները հիմնականում վերականգնողական և հարմարվողական բնույթի են: Այս հոդվածում ներկայացված են վաղ (1987–1988 թթ.) և ուշ (2019–2020 թթ.) ժամանակահատվածներում առանձին ուսումնասիրված յուրաքանչյուր ցուցանիշի փոփոխությունների մոնիթորինգի արդյունքները: Ստացվել են ռեգրեսիոն հավասարումներ, որոնք նկարագրում են արյան որոշակի պարամետրերի փոփոխությունների դինամիկան՝ հնարավորություն տալով կանխատեսելու փոփոխությունները վթարից հետո՝ երկար տարիների ընթացքում: Հեմոգլոբինի և էրիթրոցիտների պարունակությունը, համեմատած վերահսկիչ խմբի (դոնորների) հետ, մնացել է ֆիզիոլոգիական չափաքանակի սահմաններում մինչև 1991 թվականը: 1991-ից 1997 թվականներին էրիթրոցիտների թվի զգալի նվազումը բնականաբար պետք է արտացոլվեր հեմոգլոբինի պարունակության մեջ, ինչը դրսևորվեց դրանց պարունակության նվազմամբ: Հետագա դիտարկումների տարիներին՝ մինչև 2001 թվականը, էրիթրոցիտների թվի զգալի նվազումը համապատասխանում էր հեմոգլոբինի պարունակության նվազմանը: 2001 թվականից մինչև այսօր էրիթրոցիտների և հեմոգլոբինի պարունակությունը մոտենում է ֆիզիոլոգիական չափաքանակի սահմաններին, թեև որոշ ուշացումով: Արյան հաշվարկի փոփոխությունների վրա ազդում են նաև գործոններ, որոնք որոշում են լիկվիդատորի՝ որոշակի հիվանդությունների նկատմամբ զգայունությունը: Չնայած լեյկոցիտների քանակի փոփոխությունների տատանողական բնույթին, այնուամենայնիվ, առկա է նվազման միտում: 1995 թվականից ի վեր նկատվում է կայուն չափավոր լեյկոպենիա: Նկատվում է գրանուլոցիտների երիտասարդացում՝ արյան բջիջների ագրանուլոցիտների շարքի նվազման պատճառով: Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ արյան բջիջներն արձագանքում են Չեռնոբիլի վթարի ազդեցությանը նույնիսկ ուշ դիտարկման ժամանակ:
The impact of the pathogenic factors that emerged as a result of the Chernobyl disaster on blood coagulation and hemostasis is of great interest. In the first years after exposure to ionizing radiation, detected deviations are primarily restorative and adaptive in nature. This article presents the results of monitoring changes in each separately studied indicator in the early (1987–1988) and late periods (2019–2020). The obtained regression equations describe the dynamics of changes in certain blood parameters, which make it possible to predict changes over many years after the accident. The hemoglobin and erythrocyte content, compared with the control group (donors), remained within the physiological norm until 1991. A significant decrease in the number of erythrocytes from 1991 to 1997, naturally, should have been reflected in the hemoglobin content, which was manifested by a decrease in their content. In the subsequent years of observations until 2001, a significant decrease in the number of erythrocytes corresponded to a decrease in the hemoglobin content. From 2001 to the present day, the content of erythrocytes and hemoglobin is approaching the boundaries of the physiological norm, albeit with some lag. Changes in blood indices are also influenced by factors that determine a liquidator's susceptibility to certain illnesses. Despite the fluctuating nature of changes in leukocytes, there is still a tendency to decrease. Stable moderate leukopenia has been observed since 1995. Rejuvenation of granulocytes is observed due to a decrease in the agranulocyte series of blood cells. Thus, it can be concluded that blood cells respond to the consequences of the Chernobyl accident even at late stages of observation.

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:427801

Call number:

АЖ 406

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան