Մեծանուն հայը․ Ալեքսանդր Մյասնիկյան

Խորհրդային պետական, կուսակցական և ռազմական ականավոր գործիչ, հրապարակախոս ու գրականագետ Ալեքսանդր Աստվածատուրի (Ֆեոդոր) Մյասնիկյանը (Մյասնիկով, կեղծանունը՝ Ալ. Մարտունի, 18811925) հայոց նորագույն պատմության մեծագույն դեմքերից է, որի կարճատև կյանքն ու բազմաբեղուն գործունեությունը սերտորեն կապված են եղել նաև հայ ժողովրդի ազատության ու ազգային վերածննդի հետ: Նոր Նախիջևանի (ներկայիս Դոնի Ռոստովի շրջագծում) հայ-ռուսական միջավայրը, դպրոցական ուսումնառությունը՝ տեղի ծխական ու թեմական դպրոցներում (սեմինարիա), ապա՝ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանում, նպաստեցին Մյասնիկյանի հայրենասիրական, ազգային դիմագծի ձևավորմանը, իսկ կրթության շարունակությունը Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, ինչպես նաև մասնակցությունը Դոնի Ռոստովում ու Մոսկվայում սկսված համառուսաստանյան գործադուլներին, ցույցերին ու դեկտեմբերյան զինված ապստամբությանը, խթանեցին Ալ. Մյասնիկյանի մտածողության զարգացումը ու հասարակական-քաղաքական հայացքների ձևավորումը, ազգային հեղափոխական ու կուսակցական գործչի ընդունակությունների և կազմակերպչական ունակությունների բացահայտումը:Մյասնիկյանի՝ կուսակցական, ռազմական ու պետական աշխատանքների հմուտ կազմակերպչական գործունեության լավագույն փորձառություն հանդիսացան կուսակցական աշխատանքները Արևմտյան ռազմաճակատում, Մինսկի բոլշևիկյան կոմիտեի ղեկավարի, ՌՍԴ(բ)Կ-ի Հյուսիսարևմտյան մարզային կոմի- տեի նախագահի, Մինսկի խորհրդին կից ռազմահեղափոխական Կոմիտեի նախագահի, Արևմտյան ռազմաճակատի գլխավոր հրամանատարի, Ռուսաստանի ժողովրդական բանակի առաջին ընտրովի գլխավոր հրամանատարի, երիտասարդ խորհրդային հանրապետության զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարի, ՌԿ(բ)Կ Մոսկվայի քաղաքային ու նահանգային կոմիտեների առաջին քարտուղարի, Բելոռուսիայի խորհրդային հանրապետության կենտգործկոմի նախագահի և ռազմական գործերի ժողկոմի, Հայաստանի խորհրդային Հանրապետության ժողկոմխորհրդի առաջին նախագահի, Անդրկովկասյան ֆեդերացիայի միութենական խորհրդի առաջին նախագահի, կուսակցության Անդրերկոմի առաջին քարտուղարի ղեկավար պաշտոնները: Ահա այն մարտական ուղին որով անցել է Ալեքսանդր Մյասնիկյանը:
Выдающийся советский государственный, партийный и военный деятель, публицист и литературовед Александр Аствацатурович (Фёдорович) Мясникян (псевдоним – Ал. Мартуни, 1886–1925) является одной из крупнейших фигур новейшей истории армянского народа. Его жизнь и многогранная деятельность были тесно связаны с борьбой за свободу и национальное возрождение. Армяно-русская среда Нахичевани-на-Дону (ныне в составе Ростовской области), обучение в приходских и епархиальных школах (семинариях), а затем в Московском Лазаревском институте способствовали формированию патриотического и национального мировоззрения Мясникяна. Продолжение образования на юридическом факультете Московского университета, а также участие во всероссийских забастовках, демонстрациях и декабрьском вооружённом восстании в Ростове-на-Дону и Москве содействовали формированию его об щественно-политических взглядов и становлению в качестве национального революционного и партийного деятеля и организатора. Участие Мясникяна в Первой мировой войне, а затем в Гражданской против контрреволюционных белогвардейских сил и иностранных интервентов, а также славный путь от унтер-офицера до генерала способствовали проявлению его таланта как военного деятеля. О его организаторских способностях свидетельствовали партийная, воен ная и государственная работа на Западном фронте, руководство Минским большевистским комитетом, посты председателя Северо-Западного областного комитета РСДРП(б), председателя Военно-революционного комитета при Минском Совете, главнокомандующего Западным фронтом, первого выборного главнокомандующего Народной армией России, Верховного главноко- мандующего вооружёнными силами молодой Советской республики, первого секретаря Московского городского и губернского комитетов РКП(б), председателя ЦИК Белорусской Советской Республики и народного комиссара по военным делам, первого председателя Совета народных комиссаров Советской Армении, первого председателя Союзного совета Закавказской федерации, первого секретаря Закавказского краевого комитета партии. Таков был боевой и политический путь Ал. Мясникяна.
The outstanding Soviet statesman, party and military figure, publicist, and literary scholar Alexander Astvatsaturovich (Fyodorovich) Myasnikyan (pseudonym – Al. Martuni, 1886-1925) is one of the most prominent figures in the modern history of the Armenian people. His life and multifaceted activities were closely connected with the struggle for freedom and the national revival of the Armenian people. The Armenian-Russian environment of Nakhichevan-on-Don (now part of the Rostov region), education in parish and diocesan schools (seminaries), and later at the Moscow Lazarev Institute contributed to the formation of Myasnikyan’s patriotic and national worldview. Continuing his education at the Faculty of Law of Moscow University, as well as participation in all-Russian strikes, demonstrations, and in the December armed uprising in Rostov-on-Don and Moscow, gradually contributed to the development of his socio-political views and revealed his abilities as a national revolutionary and party leader, and organizer. Myasnikyan’s participation in World War I and later in the Civil War against counterrevolutionary White Guard forces and foreign interventionists, as well as his rise from non-commissioned officer to general, demonstrated his talent as a military leader.