Publication Details:

«Պատմություն և քաղաքականություն» գիտական հանդեսը հիմնադրվել է «Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոնի /գրանցման համար 211.171.1003990, հիմնադրման տարի 2018, գրանցման ամսաթիվ 2018-02-02/ գիտական խորհրդի որոշմամբ: Նրա գլխավոր նպատակը պատմաքաղաքական անցյալ և ներկա իրադարձությունների մատուցումն է նոր հայեցակարգերով և այն արհեստական պատմագիտական, տնտեսագիտական և քաղաքագիտական հայեցակետերի մերժումը, որն անհրաժեշտ է մեր ժողովրդի, մեր պետական և ոչ պետական քաղաքական և տնտեսագիտական մտքի կուռ և ամբողջական դարձնելու տեսանկյունից։ Հանդեսն ունի երեք ուղղվածություն՝ պատմա-մշակութային, քաղաքագիտական և տնտեսագիտական։ Հանդեսի խմբագրական խորհրդում ընդգրկված են հայրենի և արտերկրյա հայտնի գիտնական - հայագետներ, պատմաբաններ, քաղաքագետներեր և տնտեսագետներ։ Հանդեսը լույս է տեսնում տարեկան վեց անգամ, երկու ամիսը մեկ, յուրաքանչյուր երրորդ ամսում։ Հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԵՊՀ հայոց պատմության ամբիոնի պրոֆեսոր, «Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոնի նախագահ Աշոտ Ներսիսյանը։

Journal or Publication Title:

Պատմություն և քաղաքականություն=История и политика= History And Politics

Date of publication:

2022

Number:

3 (20)

ISSN:

2579-2644

Official URL:

click here to follow the link

Additional Information:

Մումճեան Կարապետ Գ․, Мумджян Карапет Г.

Other title:

Ավելի քիչ հայտնի հայկական արտաքսում. Շատախի, Սալմաստի և Ուրմիայի հայերի և ասորիների գաղթն ու վերաբնակեցումը Բաքուբայում, Իրաք, 1918 թ. ; Менее известная армянская депортация: Исход и переселение Шадакских, Салмастских и Урмийских армян и ассирийцев в Баакубе, Ирак, 1918 г.

Corporate Creators:

«Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոն

Contributor(s):

Գլխ․ խմբ․՝ Աշոտ Ներսիսյան

Coverage:

3-20

Abstract:

Հոդվածում լուսաբանվում է պատմությանն քիչ հայտնի հայերի տեղահանության հարցը` այն է, թե ինչպես 1918թ. Շատախի, Սամլաստի և Ուրմիայի հայերը և ասորիները զանգվածաբար հեռացան իրենց բնակավայերից և հետագայում վերահաստատվեցին Իրաքում գտնվող Բաքուբա վայրում: Վանի հայերի առաջին ինքնապաշտպանական գործողությունները սկսվել են 1915թ. ապրիլ-մայիսին, որի ժամանակ հայերը դիմադրում էին թուրքական բանակի բազմաթիվ հարձակումներին: Իրավիճակը փոխվեց, երբ ռուսական բանակը և հայկական կամավորական ջոկատները տեղ հասան: Սակայն այս իրավիճակը երկար չտևեց, քանի որ ռուսական բանակը ստիպված էր նահանջել, որի պատճառով մոտ 200.000 հայեր զանգվածաբար լքեցին իրենց բնակավայրերը և մեկնեցին Երևանի գավառ: Ճանապարհին տեղի ունեցան ընդհարումներ թուրքական բանակի հետ, որի արդյունքում մոտ 50.000 տեղահանված հայեր զրկվեցին կյանքից: Ռուսական բանակի նահանջի հիմքում ընկած էր 1917թ. Բրեստ-Լիտովսկի դաշնագիրը, ըստ որի Լենինը Օսմանյան կայսրությանն էր վերադարձնում բոլոր այն տարածքները/Կարս, Արդահան/, որոնք նվաճել էր ռուսական բանակը, ըստ 1878թ. Բեռլինի դաշնագրի: Սա պետք է փոխվեր 1918թ. հոկտեմբերին, երբ պարտված Օսմանյան կայսրությունը ստորագրեց Մուդրոսի զինադադաը դաշնակից տերությունների հետ: Ռուսական բանակի դուրս գալուց հետո թուրքերը հարձակվեցին ասորիների վրա: Վեց ամսվա կատաղի պայքարից հետո, այս լեռնաբընակներն իրենց կանանց, երեխաների հետ ուժասպառ, ամեն ինչից զրկված, իրենց տներից քշվեցին դեպի Պարսկաստանի հյուսիս-արևմուտք: Հոդվածում մանրամասնորեն նկարագրվում է ասորիների կրած տառապանքները Պարսկաստանում և այդ ժամանակ, և նրանց հետագա տեղահանությունն ու հաստատվելն Բաքուբայում: Նշված են նաև 15.000 հայերի և 30.000-35.000 ասորիների մասին, ովքեր բազմաթիվ տառապանքներից հետո ի վերջո գտան իրենց հանգրվանն Իրաքի Բաքուբա վայրում:
В статье освещается вопрос малоизвестной истории депортации армян, то есть как в 1918 году. Армяне Шадаха, Самласта, Урмии, ассирийцы массово покинули свои поселения, а позже вновь обосновались в Баакубе, Ирак. Первые самообороны армян Вана начались в 1915 году. апрель-май, в течение которых армяне сопротивлялись многочисленным атакам турецкой армии. Ситуация изменилась, когда прибыли российская армия и армянские добровольческие отряды. Однако такая ситуация длилась недолго, так как российская армия была вынуждена отступить, в результате чего около 200 000 армян массово покинули свои дома и направились в Ереванскую губернию. По пути произошли столкновения с турецкой армией, в результате которых погибло около 50 000 перемещенных армян. Отступление русской армии было основано на 1917 году. Брест-Литовском пактом, по которому Ленин возвращал Османской империи все территории (Карс, Ардаган), которые были завоеваны российской армией, по данным 1878 г. / Батумский / Берлинский договор. Это должно было измениться в 1918 году. в октябре, когда побежденная Османская империя подписала Мудросское перемирие с союзниками. После отхода российской армии турки напали на ассирийцев. После полугода ожесточенных боев эти горцы, измученные со своими женами и детьми, были изгнаны из родных мест на северо-запад Персии. Подробно описаны страдания ассирийцев в Персии того времени, их последующая депортация и поселение в Бакуба. В нем также упоминаются 15 000 армян, 30 000-35 000 ассирийцев, которые после долгих страданий наконец нашли убежище в Баакубе, Ирак.

Place of publishing:

Երևան

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:428280

Digitization:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան