Publication Details:

«Պատմություն և քաղաքականություն» գիտական հանդեսը հիմնադրվել է «Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոնի /գրանցման համար 211.171.1003990, հիմնադրման տարի 2018, գրանցման ամսաթիվ 2018-02-02/ գիտական խորհրդի որոշմամբ: Նրա գլխավոր նպատակը պատմաքաղաքական անցյալ և ներկա իրադարձությունների մատուցումն է նոր հայեցակարգերով և այն արհեստական պատմագիտական, տնտեսագիտական և քաղաքագիտական հայեցակետերի մերժումը, որն անհրաժեշտ է մեր ժողովրդի, մեր պետական և ոչ պետական քաղաքական և տնտեսագիտական մտքի կուռ և ամբողջական դարձնելու տեսանկյունից։ Հանդեսն ունի երեք ուղղվածություն՝ պատմա-մշակութային, քաղաքագիտական և տնտեսագիտական։ Հանդեսի խմբագրական խորհրդում ընդգրկված են հայրենի և արտերկրյա հայտնի գիտնական - հայագետներ, պատմաբաններ, քաղաքագետներեր և տնտեսագետներ։ Հանդեսը լույս է տեսնում տարեկան վեց անգամ, երկու ամիսը մեկ, յուրաքանչյուր երրորդ ամսում։ Հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԵՊՀ հայոց պատմության ամբիոնի պրոֆեսոր, «Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոնի նախագահ Աշոտ Ներսիսյանը։

Journal or Publication Title:

Պատմություն և քաղաքականություն=История и политика= History And Politics

Date of publication:

2022

Number:

4 (21)

ISSN:

2579-2644

Official URL:

click here to follow the link

Additional Information:

Մումճեան Կարապետ Գ., Мумджян Карапет Г.

Other title:

Հայերի մասնակցությունը 1925 թվականին Շիհ Սաիդում, 1929-1927 թվականներին (Արարատ) եւ 1937 թվականին (Դերսիմ) քրդական ապստամբություններին հանրապետական Թուրքիայում.<<Թաքնված հայերի>> ծագումը ; Участие армян в 1925 году в Ших Саиде, 1929-1927 годах (Арарат) и 1937 году (Дерсим) в курдских восстаниях в республи-канской Турции: отображение происхождения ”скрытых армян"

Corporate Creators:

«Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոն

Contributor(s):

Գլխ․ խմբ․՝ Աշոտ Ներսիսյան

Coverage:

13-62

Abstract:

Հայ-քրդական հարաբերությունները դարերի պատմություն ունեն։ 1800-ական թվականներին հայերը մասնակցել են քրդական ապստամբություններին հենց Քրդստանում։ Ապստամբությունները ճնշվել են օսմանյան ռազմական ուժով։ 1915-ից հետո հանրապետական Թուրքիայում հաջորդեց հայերի մասնակցության նոր փուլ քրդական ապստամբությունների մի նոր դրվագում։ Այս նոր դավադրությունը տևել է մինչև 1930-ականների վերջը։ ՀՅԴ-ի նպատակներն այն ժամանակ երկուսն էին։ Մերձավոր Արեւելքում իրավիճակի սրումը ժամանակավոր էր և հայերը պետք է հայրենա-դարձվեն իրենց պատմական հայրենիք։ ՀՅԴ - ն քրդական ապստամբության մասնակցության արկածախնդիր ծրագիր իրականացրեց, քանի որ նրան հայտնի էր, որ նորաստեղծ Թուրքիայի Հանրապետության արևելյան գավառներում հայերի բազմաթիվ օջախներ կային, որոնք ավելի ուշ կոչվեցին "թաքնված հայեր"։ Արխիվային նյութերի հավաստմամբ, ինչ-պես նաև՝ ըստ այն ժամանակվա քրդական ապստամբություններին մասնակցած ՀՅԴ որոշ կարկառուն ղեկավարների հիշողությունների ու նամակների՝ հանրապետական Թուրքիայից, Խորհրդային Միությունից, Հայաստանից, Ֆրանսիայից, Մեծ Բրիտանիայից պետք է մասնակցեին այդ ապստամբությանը։ Դրանք բացառիկ հնարավորություն են տալիս ավելի մանրամասն ներկայացնելու այդ ժամանակաշրջանը։ Հոդվածում անդրադարձ կա Հայաստանի և հատկապես ՀՅԴ-ի մասնակցությանը այդ ապստամբություններին։ Դա անհրաժեշտ է անել, որպեսզի փակել այս հարցի վերաբերյալ բացը միջազգային պատմական դիսկուրսում:
История армяно-курдских отношений насчитывает века. В 1800-х годах армяне участвовали в курдских восстаниях в самом Курдистане. Восстания были подавлены османской военной мощью. После 1915 года в республиканской Турции последовал новый этап участия армян в еще новом эпизоде курдских восстаний. Этот новый сговор продлился до конца 1930-х годов. Цель АРФД (Армянская революционная федерация, также известная как Ташнагцутюне) в то время была двоякой. Рассеяние на Ближний Восток было временным пребыванием, и АРФД была непреклонна в своем мнении, что армяне должны репатриироваться на свою историческую родину. АРФД предприняла такой авантюрный план, поскольку ей было известно, что в восточных провинциях недавно созданной Турецкой Республики существовало множество очагов армян - следовательно, тех, кто позже стал известен как «скрытые армяне». Доступ к архивным материалам из республиканской Турции, Советского Союза, Армении, Франции, Великобритании, а также к воспоминаниям и письмам некоторых видных руководителей АРФД, участвовавших в курдских восстаниях того времени, дает уникальную возможность более подробно представить период под. В статье речь пойдет об участии Армении и особенно АРФД в этих восстаниях. Это необходимо сделать, чтобы закрыть пробел в международном историческом дискурсе по данному вопросу.

Place of publishing:

Երևան

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:428260

Digitization:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան