Ամսագրի կամ հրապարակման վերնագիր:

Русский язык в Армении=Ռուսաց լեզուն Հայաստանում=Russian language in Armenia

Հրապարակման ամսաթիւ:

2025

Համար:

1 (120)

ISSN:

1829-4162

Լրացուցիչ տեղեկութիւն:

Սմիրնովա Ա․ Ի․, Smirnoba A. I.

Այլ վերնագիր:

Արարատի պատկերի սիմվոլիզմը. Բանաստեղծական վերնագրերի իմաստաբանությունը (Մ. Դ. Ամիրխանյանի «Հայաստանը ռուսական պոեզիայի հայելու մեջ» հիման վրա) ; The Symbolism Of The Image Of Ararat: The Semantics Of Poetic Titles (Based On M. D. Amirkhanyan’s “Armenia In The Mirror Of Russian Poetry”)

Ենթավերնագիր:

(На материале книги М. Д. Амирханяна «Армения в зеркале русской поэзии»)

Համատեղ հեղինակները:

Армянский государственный педагогический университет имени Хачатура Абовяна

Աջակից(ներ):

Гл. ред. А. М. Амирханян

Ծածկոյթ:

36-50

Ամփոփում:

В статье анализируется символика образа Арарата в поэтических текстах, в заголовочный комплекс которых входит топоним горы. Материалом исследования стали стихи, опубликованные в книге М.Д. Амирханяна «Армения в зеркале русской поэзии» (2022). Принцип отбора текстов в книге позволяет учесть все стихотворения, в которых образ Арарата оказывается в «сильной позиции» текста и занимает центральное положение. На основе анализа стихов Брюсова, Мандельштама, Лугов-ского, Матусовского, Дудина, Звягинцевой, Николаевской, Сергеева, Три-фонова, Чичибабина, Лиснянской выявляется символическое значение образа Арарата в большинстве произведений, анализируется система мотивов, определивших особенности поэтики. Ведущим мотивом в стихах, названных оронимом Арарат (или производными от него), стал библейский мотив потопа и спасения. Образ Арарата находит много-образное воплощение в русской поэзии ХХ в.: как священная гора, как «современник творенья» мира, как космическая ось мира, как антро-поморфный образ, который наиболее полно раскрывается в мотивах «горы в тумане», открывающейся «золотым куполом» далеко не каждому; парящего, плывущего, летящего образа горы, устремленной на родину; тенью, дотягивающейся до неё. Центральное положение образа Арарата в стихах на формальном уровне выражено заголовочным комплексом, что подтверждается нами не только анализом именных заголовков и заглавий в виде поэтической строки, открывающей стихотворение, но и выявле-нием художественных функций подзаголовка и эпиграфа как компонентов заголовочного комплекса.
Այս հոդվածը ուսումնասիրում է Արարատ լեռան պատկերի խորհըր-դանշականությունը բանաստեղծական տեքստերում, որոնց վերնա-գրերում ներառված է լեռան տեղանունը: Ուսումնասիրությունը հիմնված է Մ.Դ. Ամիրխանյանի «Հայաստանը ռուսական պոեզիայի հայելու մեջ» (2022) գրքում հրապարակված բանաստեղծությունների վրա: Գրքում օգտագործված ընտրության չափանիշները թույլ են տալիս ներառել բոլոր այն բանաստեղծությունները, որոնցում Արարատի պատկերը տեքստում զբաղեցնում է «ուժեղ դիրք» և կենտրոնական տեղ: Բրյուսովի, Ման-դելշտամի, Լուգովսկոյի, Մատուսովսկու, Դուդինի, Զվյագինցևայի, Նիկոլաևսկայայի, Սերգեևի, Տրիֆոնովի, Չիչիբաբինի և Լիսնյանսկայայի ստեղծագործությունների վերլուծության միջոցով հոդվածը բացահայտում է Արարատի պատկերի խորհրդանշական իմաստները բանաստեղծությունների մեծ մասում, ուսումնասիրում է դրանցում առկա մոտիվների համակարգը և ուրվագծում դրանց պոետիկայի առանձնահատկությունները: Արարատ (կամ դրա ածանցյալ) անվանումով բանաստեղծությունների հիմնական մոտիվը Ջրհեղեղի և փրկության աստվածաշնչյան թեման է: 20-րդ դարի ռուսական պոեզիայում Արարատի կերպարը ներկայացված է բազմազան ձևերով՝ որպես սրբազան լեռ, «Արարչության ժամանակակից», աշխարհի տիեզերական առանցք և մարդակերպ կերպար, որն առավել լիարժեքորեն բացահայտվում է այնպիսի մոտիվներով, ինչպիսիք են «մշուշի մեջ լեռը», միայն քչերին տեսանելի «ոսկե գմբեթը», և լեռան սավառնող, լողացող կամ թռչող պատկերը, որը ձգվում է դեպի իր հայրենիքը կամ ստվեր է գցում դրա վրա։ Արարատի կերպարի կենտրոնական դերը այս բանաստեղծու-թյուններում ձևականորեն ամրապնդվում է վերնագրի կառուցվածքի միջոցով։ Սա հաստատվում է անվանական վերնա-գրերի և բանաստեղծական սկզբնատառերի մեր վերլուծությամբ, ինչպես նաև ենթավերնագրերի և էպիգրաֆների գեղարվեստական գործառույթներով՝ որպես վերնագրի համալիրի բաղադրիչներ։
This article explores the symbolism of the image of Mount Ararat in poetic texts whose titles include the toponym of the mountain. The study is based on poems published in M.D. Amirkhanyan’s book “Armenia in the Mirror of Russian Poetry” (2022). The selection criteria used in the book allows for the inclusion of all poems in which the image of Ararat occupies a “strong position” within the text and holds a central place. Through the analysis of works by Bryusov, Mandelstam, Lugovskoy, Matusovsky, Dudin, Zvyagintseva, Nikolaevskaya, Sergeev, Trifonov, Chichibabin, and Lisnyanskaya, the article identifies the symbolic meanings of the image of Ararat in most of the poems, examines the system of motives therein, and outlines the specific features of their poetics. A key motive in poems titled with the oronym Ararat (or its derivatives) is the biblical theme of the Flood and salvation. In 20th-century Russian poetry, the image of Ararat is represented in diverse ways: as a sacred mountain, a “contemporary of Creation,” the cosmic axis of the world, and an anthropomorphic figure most fully revealed through such motives as the “mountain in mist,” the “golden dome” visible only to a few, and the soaring, floating, or flying image of a mountain reaching out toward its homeland—or casting a shadow upon it. The central role of the image of Ararat in these poems is formally reinforced through the title structure. This is confirmed by our analysis of nominal titles and poetic opening lines used as titles, as well as the artistic functions of subtitles and epigraphs as components of the title complex.

Հրատարակութեան վայրը:

Ереван

Ձեւաչափ:

pdf

Լեզու:

ru