Օբյեկտ

Վերնագիր: Համազասպ և Սահակ Արծրունի եղբայրների վկայաբանությունը և Հայաստանի դրությունը Ը դարի 70 – 80 – ական թթ.

Ստեղծողը:

Ազատյան, Շավարշ

Տեսակ:

Հոդված

Ամսագրի կամ հրապարակման վերնագիր:

Արևելյան աղբյուրագիտություն = Восточное источниковедение = Studies in oriental sources

Հրապարակման ամսաթիվ:

2023

Հատոր:

4

ISSN:

2953-7819

Լրացուցիչ տեղեկություն:

Азатян Шаварш, Azatyan Shavarsh

Այլ վերնագիր:

Мартирологий братьев Амазасп и Саак Арцруни и положение Армении в 70-80 гг. VIII в. ; The Martyrology of Brothers Hmazasp and Sahak Artsruni and the Situation of Armenia in the 70-80s of the 8th c.

Համատեղ հեղինակները:

ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ

Ծածկույթ:

22-56

Ամփոփում:

В мартирологии братьев Амазасп и Саак Арцруни описываются события, имевшие место во второй половине VIII в. В ряду представленных в нем событий центральное место занимает мученичество князей Арцруни. Одновременно в нем нашли отражение иные события данного исторического отрезка, упомянуты ряд исторических личностей. Сопоставив факты, касающиеся мартирология, приходим к заключению, что труд посвященный Амазаспу и Сааку, был создан спустя более чем столетие после их мученической смерти – в начале X в. По всей вероятности, Гагик Арцруни, являвшийся царем новосозданного Васпураканского царства, желая восславить историю собственного рода, приказал создать горельефы своих предков-мучеников и их мартилогии. Следовательно, автором мартирология был современник Гагика Арцруни, один из представителей васпураканского духовенства. Тем самым должен был быть решен также вопрос возведения часовни в память о братьях Арцруни. В мартирологии имеются сведения и о соседних с Арменией странах, в частности, о Византийской империи и Арабском халифате и об отношениях между ними. Следует отметить, что приведенные данные иногда ошибочны, но тем не менее они показывают, что мартиролог не ограничился лишь повествованием о мученичестве, а попытался рассмотреть вопрос в контексте международных отношений. Наиболее важными являются упоминания об Армении, в частности, о событиях, имевших место в Армении после вспыхнувшего против арабов восстания в 774–775 гг. Арабы пытались держать под контролем армянские княжеские дома, спровоцировать межродовые столкновения, дабы пересечь их усиление, равно как и сближение с Византией. Это привело к формированию двух группировок в роде Арцруни, одна из которых во главе с Амазаспом и Сааком не собиралась идти на уступки. Между тем Меружан Арцруни, воспользовавшись отсутствием старших братьев, пришел к определенному консенсусу с арабами, став их соучастником. Это противоречие нашло отражение на страницах мартирология, где Меружан представлен как герой-отступник, противопоставляемый Амазаспу и Сааку, которые были причислены к лику святых. Таким образом, из политических соперников они стали характерными для агиографии героями – отступником и мучеником.
The events that took place in the second half of the 8th c. are described in the pages of the martyrology of brothers Hamazasp and Sahak Artsruni. The central focus of the martyrology is the martyrdom of the Artsruni nakharars. At the same time, other events of the period were reflected, a number of historical figures were mentioned. Comparing the facts about the martyrology, a conclusion is drawn that the composition about Hamazasp and Sahak was created more than a century after their martyrdom, at the beginning of the 10th c. According to all, Gagik Artsruni (908-943), the king of the newly created Kingdom of Vaspurakan, desiring to glorify the history of his own dynasty, ordered the construction of the high-reliefs of martyred ancestors and created their martyrology. Therefore, the author of the martyrology was a contemporary to Gagik Artsruni – one of the clergymen of Vaspurakan. Thereby, the issue of the absence of the martyrium-sanctuary of the Artsruni brothers would also be reple— nished. The martyrology gives information about Armenia’s neighboring countries, particularly the Byzantine Empire and the Arab Caliphate as well as the interrelationship between them. It is true that this information is sometimes wrong, but it shows that the martyrologist was not satisfied only with the martyrdom of the saints, but tried to connect them with international relations, to create a context. The most important are the references to Armenia, particularly the events unfolding in Armenia after the anti-Arab uprising of 774- 775 AD. The Arabs tried to keep the Armenian ministerial houses under control, to provoke intraclan conflicts. Thereby, they would have prevented their strengthening, as well as their rapprochement with Byzantium. As a result, two groupings were created within the Artsruni family, one of which, headed by Hamazasp and Sahak, did not intend to make concessions. Whereas, during the absence of his elder brothers, Meruzhan Artsruni reached a certain agreement with the Arabs, becoming their partner. This contradiction is reflected in the pages of the martyrology. Meruzhan was presented as an apostate hero, opposing Hamazasp and Sahak, who received the halo of the saint. Thus, they turned from political opponents into apostate and martyr heroes typical of hagiography.



Հրատարակության վայրը:

Երևան

Հրատարակիչ:

ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ

Ձևաչափ:

pdf

Նույնացուցիչ:

սեղմիր այստեղ կապին հետևելու համար ; oai:arar.sci.am:363508

Լեզու:

hy

Գլխավոր նշում:

Ժողովածոյի ներկա հատորում իրենց հոդվածներն են հրապարակել Հայաստանի արտասահմանի մի շարք արեվելագետներ: Ընդգրկված հոդվածները հրապարակված են պարունակած նյութերի ժամանակագրական հերթականությամբ և հեղինակների նախընտրած լեզվով (հայերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն ռուսերեն)։ Ընթերցողն այստեղ կգտնի հրապարակումներ, որոնք վերաբերում են հայագիտության, արաբագիտության, բյուզանդագիտության, կովկասագիտության, իրանագիտության և թյուրքագիտության բնագավառներին։ Հրատարակվում է արևելագետների, հայագետների և ընթերցող լայն շրջանների համար։

Բնօրինակի գտնվելու վայրը:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան

Օբյեկտի հավաքածուներ:

Վերջին անգամ ձևափոխված:

Nov 6, 2023

Մեր գրադարանում է սկսած:

Oct 11, 2023

Օբյեկտի բովանդակության հարվածների քանակ:

25

Օբյեկտի բոլոր հասանելի տարբերակները:

https://arar.sci.am/publication/392848

Ցույց տուր նկարագրությունը RDF ձևաչափով:

RDF

Ցույց տուր նկարագրությունը OAI-PMH ձևաչափով։

OAI-PMH

Այս էջը օգտագործում է 'cookie-ներ'։ Ավելի տեղեկատվություն