Ամսագրի կամ հրապարակման վերնագիր:

Ցեղասպանագիտական հանդես=Journal of Genocide Studies=Журнал исследований геноцида

Հրապարակման ամսաթիւ:

2025

Հատոր:

13

Համար:

2

ISSN:

1829-3980

Լրացուցիչ տեղեկութիւն:

Хачатрян Шушан, Khachatryan Shushan

Այլ վերնագիր:

Ярлык «гяур», применяемый к османским христианам ; The Label “Giaour” applied to Ottoman Christians

Ծածկոյթ:

49-67

Ամփոփում:

Սույն հոդվածով փորձել ենք վեր հանել օսմանյան քրիստոնյաների վերաբերմամբ կիրառվող «գյավուր» («ք[յ]աֆիր», «անհավատ») պիտակը, որը նախ կրոնական պիտակավորում էր, սակայն լայն հասարակական, մշակութային և քաղաքական, ինչու ոչ նաև տնտեսական հետևանքներ ուներ։ Սույն վերլուծությունը կատարելու ենք հայ քրիստոնյաների հանդեպ այս պիտակի կիրառման օրինակով՝ սկսելով պիտակի լեզվական ծագումնաբանության, կրոնական նշանակության ներկայացմամբ, ապա նաև՝ հայ մատենագրության մեջ առկա հիշատակումների, ի հետևանք դրանց կիրառվող սահմանափակումների, թիրախավորման, մահապատիժների դեպքերի և, ի վերջո, զանգվածային սպանությունների ու ցեղասպանության ժամանակ կիրառման մեկտեղմամբ։ Հոդվածում մատնանշվում է բառի կիրառմանը հետևած ապամարդկայնացման դարավոր պատմությունը՝ ուղղված քրիստոնյաների, տվյալ դեպքում՝ հայերի դեմ։
In this article, the derogatory term and their varieties “giaour”/“gâvur”=“kâfir=“infidel,” are examined that have been applied to the Ottoman Christians—a designation that was initially a religious marker but came to entail broad social, cultural, political, and, indeed, economic consequences. Our analysis focuses on the use of this label toward Armenian Christians, beginning with a survey of existing studies on its linguistic and etymological origins, followed by an examination of attestations in Armenian literary sources. We then bring together the resulting forms of discrimination, restrictions, targeting, and instances of capital punishment, the Armenian Genocide, and the usage in modern times in Turkey. The article demonstrates the centuries-long history of dehumanization inherent in the usage of this term against Christians—in this case, Armenians.
В статье проанализирован уничижительный термин гяур/гявур=кяфир=“неверный”, применяемый по отношению к османским христианам. Первоначально являясь религиозным обозначением, он постепенно приобрёл социальные, культурные, политические и, безусловно, экономические последствия. Наш анализ сосредоточен на использовании этого ярлыка в отношении армян-христиан, начиная с обзора существующих исследований о его языковом и этимологическом происхождении, а затем переходя к рассмотрению упоминаний в армянской письменной традиции. Сопоставлены возникшие вследствие этого формы дискриминации, ограничений, преследований, случаи смертных казней и конечно же Геноцид армян. В статье демонстрируется многовековая история дегуманизации, которую несёт в себе употребление данного термина в отношении христиан — в данном случае, армян.

Հրատարակութեան վայրը:

Երևան

Հրատարակիչ:

ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ

Ձեւաչափ:

pdf

Նոյնացուցիչ:

oai:arar.sci.am:426152

Լեզու:

hy ; ru ; en

Բնօրինակին գտնուելու վայրը:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան