Ամսագրի կամ հրապարակման վերնագիր:

ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոն. Գիտական աշխատություններ= Ширакский центр арменоведческих исследований НАН РА. Научные труды = Shirak Centre of Armenological Studies of NAS RA․ Scientific works

Հրապարակման ամսաթիվ:

2026

Հատոր:

29

Համար:

1

ISSN:

1829-4316

Լրացուցիչ տեղեկություն:

Մկրտչյան Լևոն Ա.

Այլ վերնագիր:

Զրահակիր բոլորաձև աշտարակները․ դամբարանադաշտային համատեքստ և ծիսական ճարտարապետության հիմնախնդիրներ

Ծածկույթ:

5-15

Ամփոփում:

Armored circular towers constitute a distinctive group of monumental structures within the cultural landscape of Bronze and Iron Age Armenia. In scholarly literature, these constructions have long been interpreted primarily from a defensive perspective. The aim of this article is to reconsider this approach and to explore the spatial, structural, and contextual characteristics of these towers. Methods and Materials: The study is based on the analysis of field observations, archival records, and published data, employing morphological and spatial approaches. A total of 48 armored circular towers recorded across the territory of Armenia are examined, with particular attention paid to their relationship with surrounding burial grounds. Analysis and Results: The analysis demonstrates that the majority of the towers are located within burial grounds or in their immediate vicinity and lack the fundamental elements typical of fortification architecture. At the same time, architectural and spatial parallels with funerary constructions are observed. These patterns allow the armored circular towers to be interpreted not as defensive installations, but as monumental structures of ritual and memorial significance embedded within a funerary cultural landscape.
Զրահակիր բոլորաձև աշտարակները բրոնզի և երկաթի դարաշրջանների Հայաստանի մշակութային լանդշաֆտում ներկայացնում են մոնումենտալ ճարտարապետության առանձնահատուկ խումբ, որը գիտական գրականության մեջ երկար ժամանակ մեկնաբանվել է գերազանցապես ամրաշինական դիտանկյունից։ Սույն հոդվածի նպատակն է վերանայել այդ մոտեցումը և բացահայտել աշտարակների տարածական, կառուցվածքային և համատեքստային առանձնահատկությունները։ Մեթոդներ և նյութեր․ Հետազոտությունը հիմնված է դաշտային դիտարկումների, արխիվային և հրապարակված տվյալների համադրության վրա՝ ներառելով մորֆոլոգիական և տարածական վերլուծություն։ Ուսումնասիրվել են Հայաստանի տարածքում արձանագրված 48 զրահակիր բոլորաձև աշտարակներ՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց դամբարանադաշտային համատեքստին։ Վերլուծություն և արդյունքներ․ Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ աշտարակների մեծ մասը տեղակայված է դամբարանադաշտերի ներսում կամ դրանց անմիջական հարևանությամբ և զուրկ է ամրաշինությանը բնորոշ հիմնարար տարրերից։ Արձանա-գրվում են ճարտարապետական և տարածական ընդհանրություններ թաղումային կառույցների հետ, ինչը թույլ է տալիս դիտարկել զրահակիր բոլորաձև աշտարակները՝ որպես մոնումենտալ, ծիսականմեմորիալ նշանակություն ունեցող կառույցներ։

Ձևաչափ:

pdf

Նույնացուցիչ:

oai:arar.sci.am:429890

Բնօրինակի գտնվելու վայրը:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան