Journal or Publication Title:

«Կաճառ» Գիտական հոդվածների ժողովածու. ՀՀ ԳԱԱ Գիտակրթական միջազգային կենտրոն = ״Качар״ Сборник научных трудов. НАН РА Международный научно-образовательный центр =“Katchar” Collection of Scientific Articles. International Scientific-Educational Center NAS RA

Date of publication:

2026

Number:

1

ISSN:

2579-2903

Official URL:

click here to follow the link

Additional Information:

Ավետիսյան Լիաննա

Other title:

Վարդան Արևելցին և իր «Աշխարհացոյց»-ը

Coverage:

119-128

Abstract:

The medieval period of Armenian history is perhaps the most complex, yet also the most interesting and least studied, and still needs to be illuminated. Perhaps Medieval Armenia is rich in historians who not only authored historical works and left a rich heritage, which are indispensable sources for future generations to discover the Middle Ages, but who, to this day, are outstanding historians whose lives, activities, and legacies we are only partially familiar with. One of these outstanding historians is Vardan Areveltsi, whose life and activities are highly contradictory, but very important. He authored not only historical works but also geographical works, which are valuable sources for studying the administrative-territorial divisions of medieval Armenia. It not only studies the system of administrative-territorial division of medieval Armenia, but also provides information on a number of monasteries previously unknown in Armenian history. “Ashkaratsoyts” sometimes provides important source information that is no longer mentioned anywhere else. In this regard, it draws on not only the sources known to us but also on oral narratives and written sources that have not reached us, such as the historiographical works of Hovhannes Sarkavag, Mkhitar Anetsi, Vahram Tigranakertsi, and Hovhannes Vanakan. Its importance also lies in the fact that it is not only an important source for the study of the historical geography of Armenia but also of Asia Minor as a whole. Thus, the topic of the research is “Vardan Areveltsi and his ‘Ashkharhatsoyts’,” the study of which may have a turning point for Armenian medieval historiography
Հայոց պատմության միջնադարյան ժամանակաշրջանը թերևս ամենաբարդ, սակայն ամենահետաքրքիր և մասամբ չուսումնասիրված ժամանակաշրջաններից է, որն առ այսօր ունի լուսաբանման կարիք: Միջնադարյան Հայաստանը հարուստ է պատմիչներով, ովքեր ոչ միայն հեղինակել են պատմական աշխատություններ և թողել են հարուստ ժառանգություն, որոնք հետագա սերունդների համար միջնադարը բացահայտելու անփոխարինելի սկզբնաղբյուրներ են, սակայն առ այսօր կան ականավոր պատմիչներ, որոնց կյանքին, գործունեությանը և թողած ժառանգությանը մենք մասամբ ենք ծանոթ: Այդ ականավոր պատմիչներից է Վարդան Արևելցին, ում կյանքի և գործունեության մասին տեղեկությունները խիստ հակասական են, սակայն շատ կարևոր: Նա հեղինակել է ոչ միայն պատմական, այլև աշխարհագրական աշխատությունների, որոնք արժեքավոր սկբնաղբյուր են միջնադարյան Հայաստանի վարչատարածքային բաժանումներն ուսումնասիրելու գործում: «Աշխարհացոյց»-ը ոչ միայն ուսումնասիրում է միջնադարյան Հայաստանի վարչատարածքային բաժանման համակարգը, այլև տեղեկություն է տալիս մի շարք վանքերի մասին, որոնք մինչև այժմ անհայտ էին հայոց պատմությանը: Այն երբեմն այնպիսի կարևոր աղբյուրագիտական տեղեկություններ է տալիս, որոնք այլևս ոչ մի տեղ չեն հիշատակվում: Նա այս առնչությամբ տեղեկություններ է քաղում ոչ միայն մեզ ծանոթ սկզբնաղբյուրներից, այլև բանավոր պատումներից և մեզ չհասած գրավոր այնպիսի աղբյուրներից, որոնցից են Հովհաննես Սարկավագի, Մխիթար Անեցու, Վահրամ Տիգրանակերտցու, Հովհաննես Վանականի պատմագրական երկերը: Սույն աշխատությունը կարևոր է նաև նրանով, որ կարևոր սկզբնաղբյուր է ոչ միայն Հայաստանի, այլև ամբողջ Փոքր Ասիայի պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրման դիտանկյունից: Այպիսով՝ այս հոդվածի թեման է «Վարդան Արևելցին և իր Աշխարհացոյցը», որի ուսումնասիրությունը կարող է շրջադարձային նշանակություն ունենալ հայ միջնադարյան պատմագրության համար:

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:429451

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան