Journal or Publication Title:

«Կաճառ» Գիտական հոդվածների ժողովածու. ՀՀ ԳԱԱ Գիտակրթական միջազգային կենտրոն = ״Качар״ Сборник научных трудов. НАН РА Международный научно-образовательный центр =“Katchar” Collection of Scientific Articles. International Scientific-Educational Center NAS RA

Date of publication:

2026

Number:

1

ISSN:

2579-2903

Official URL:

click here to follow the link

Additional Information:

Մխիթարյան Ատոմ

Other title:

Դոկտորական կրթության միջազգային փորձի ներդրման անհրաժեշտությունը Հայաստանում

Coverage:

67-79

Abstract:

This article addresses the pressing need to integrate international models of doctoral education into the Armenian higher education system, situating the analysis within the broader discourse on the transformation of third-level education in the post-Soviet context. While doctoral education in Armenia largely reflects the model of individualised scientific supervision model inherited from the Soviet academic tradition, leading international universities have moved towards structured doctoral programs. These programs, frequently organised through doctoral or graduate schools, embed comprehensive educational components, distributed supervisory practices, systematic progress monitoring, and explicit mechanisms for preparing doctoral candidates for multiple career trajectories. The study is based on an analytical review of open-source data from topranked universities included in the QS World University Rankings by Subject ”Education”, complemented by relevant policy and institutional literature. The analysis focuses on five dimensions of doctoral education: organisational models, admission principles, program content and workload, monitoring and supervisory arrangements, and procedures for completion and defence. The findings reveal substantial divergences between Armenian practices and international norms. Specifically, admissions in Armenia remain exam-oriented rather than portfolio- and interview-based; the educational component is largely formalistic and lacks structured development of transferable skills; supervisory responsibility is concentrated on a single academic, in contrast to distributed models; and interdisciplinarity is constrained by rigid regulatory frameworks. Systemic barriers—including inadequate financial support mechanisms, limited institutional capacity to deliver structured programs, and weak engagement with non-academic labour markets—further exacerbate challenges in aligning with international standards. Nevertheless, recent initiatives under EU-funded projects demonstrate incremental progress, providing a foundation for broader reforms. The article concludes that a comprehensive, nation-wide reconfiguration of doctoral education in Armenia is imperative. Drawing on international best practices, reforms should prioritise the institutionalisation of doctoral schools, integration of structured curricula emphasising both research and transferable skills, diversification of supervisory models, and the establishment of stronger links with external stakeholders. Such measures are critical to ensuring the competitiveness of Armenian doctoral education and its capacity to prepare researchers for complex and evolving global academic and professional environments.
Սույն հոդվածը վերաբերում է դոկտորական կրթության միջազգային մոդելները Հայաստանի բարձրագույն կրթության համակարգում ինտեգրելու հրատապ անհրաժեշտությանը՝ վերլուծությունը կատարելով հետխորհրդային տարածքում երրորդ մակարդակի կրթության փոխակերպման վերաբերյալ ավելի լայն քննարկումների համատեքստում: Մինչ Հայաստանում ասպիրանտուրան հիմնականում արտացոլում է խորհրդային ակադեմիական ավանդույթից ժառանգված անհատական գիտական ղեկավարման մոդելը, առաջատար միջազգային համալսարաններն անցել են կառուցվածքային դոկտորական ծրագրերի: Այդ ծրագրերը, որոնք հաճախ կազմակերպվում են դոկտորական դպրոցների միջոցով, ներառում են համապարփակ կրթական բաղադրիչներ, բաշխված ղեկավարման պրակտիկա, առաջընթացի համակարգային մոնիթորինգ և ուսանողներին բազմաբնույթ կարիերայի պատրաստելու հստակ մեխանիզմներ: Հետազոտությունը հիմնված է QS World University Rankings-ում («Կրթություն» ուղղությամբ) ընդգրկված լավագույն համալսարանների բաց առցանց տվյալների վերլուծության վրա, որը լրացվում է նաև վարվող քաղաքականության վերաբերյալ համապատասխան գրականության ուսումնասիրությամբ: Վերլուծությունը կենտրոնանում է ասպիրանտուրայի պատրաստման հինգ չափանիշների վրա՝ կազմակերպական մոդելներ, ընդունելության սկզբունքներ, ծրագրի բովանդակություն և ծանրաբեռնվածություն, մոնիթորինգի և ղեկավարման կարգավորումներ, ինչպես նաև պաշտպանության ընթացակարգեր: Արդյունքները բացահայտում են Հայաստանի պրակտիկայի և միջազգային չափանիշների միջև էական տարբերություններ: Մասնավորապես, Հայաստանում ընդունելությունը մնում է հիմնված քննությունների, այլ ոչ թե թեկնածուի կենսափորձի և հարցազրույցի վրա, կրթական բաղադրիչը մեծապես ձևական է, ղեկավարման պատասխանատվությունը կենտրոնացած է մեկ գիտական ղեկավարի վրա, ի տարբերություն բաշխված ղեկավարման մոդելների, իսկ միջգիտակարգայնությունը սահմանափակվում է կոշտ կարգավորումներով: Համակարգային խոչընդոտները՝ ներառյալ ֆինանսական աջակցության ոչ բավարար մեխանիզմները, կառուցվածքային ծրագրեր իրականացնելու կազմակերպությունների սահմանափակ ներուժը և աշխատաշուկայի հետ թույլ կապը միջազգային ստանդարտներին համապատասխանելու հետ կապված լրացուցիչ մարտահրավերներ են առաջ բերում: Մյուս կողմից, ԵՄ-ի կողմից ֆինանսավորվող ծրագրերի շրջանակներում վերջին տարիներին կյանքի կոչված նախաձեռնությունները ցույց են տալիս աստիճանական առաջընթաց՝ հիմք նախապատրաստելով ավելի ընդարձակ բարեփոխումների համար: Այսպիսով, Հայաստանում դոկտորական կրթության համապարփակ, պետական մասշտաբի ձևափոխումն անհրաժեշտություն է: Ելնելով միջազգային լավագույն փորձից՝ բարեփոխումները պետք է առաջնայնություն դարձնեն դոկտորական դպրոցների ինստիտուցիոնալացումը, կառուցվածքային ուսումնական պլանների ինտեգրումը՝ ընդգծելով և՛ գիտահետազոտական, և՛ փոխանցելի հմտությունները, ղեկավարման մոդելների բազմազանեցումը և արտաքին շահագրգիռ կողմերի հետ կայուն կապերի հաստատումը: Նման միջոցառումները կարևորագույն նշանակություն ունեն Հայաստանի երրորդ մակարդակի դոկտորական կրթության մրցունակությունն ապահովելու, հետազոտողներին բարդ և զարգացող համաշխարհային ակադեմիական և մասնագիտական միջավայրերին պատրաստելու համար։

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:429420

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան