Publication Details:

«Պատմություն և քաղաքականություն» գիտական հանդեսը հիմնադրվել է «Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոնի /գրանցման համար 211.171.1003990, հիմնադրման տարի 2018, գրանցման ամսաթիվ 2018-02-02/ գիտական խորհրդի որոշմամբ: Նրա գլխավոր նպատակը պատմաքաղաքական անցյալ և ներկա իրադարձությունների մատուցումն է նոր հայեցակարգերով և այն արհեստական պատմագիտական, տնտեսագիտական և քաղաքագիտական հայեցակետերի մերժումը, որն անհրաժեշտ է մեր ժողովրդի, մեր պետական և ոչ պետական քաղաքական և տնտեսագիտական մտքի կուռ և ամբողջական դարձնելու տեսանկյունից։ Հանդեսն ունի երեք ուղղվածություն՝ պատմա-մշակութային, քաղաքագիտական և տնտեսագիտական։ Հանդեսի խմբագրական խորհրդում ընդգրկված են հայրենի և արտերկրյա հայտնի գիտնական - հայագետներ, պատմաբաններ, քաղաքագետներեր և տնտեսագետներ։ Հանդեսը լույս է տեսնում տարեկան վեց անգամ, երկու ամիսը մեկ, յուրաքանչյուր երրորդ ամսում։ Հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԵՊՀ հայոց պատմության ամբիոնի պրոֆեսոր, «Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոնի նախագահ Աշոտ Ներսիսյանը։

Journal or Publication Title:

Պատմություն և քաղաքականություն=История и политика= History And Politics

Date of publication:

2023,

Number:

1 (24)

ISSN:

2579-2644

Official URL:

click here to follow the link

Additional Information:

Թունյան Վալերի, Tunyan Valery

Other title:

Երևանի մարզի հայության վերաբնակեցումը 1804-1808 թթ. ; Resettlement of Armenians in the Yerevan region in 1804-1808 years

Corporate Creators:

«Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոն

Contributor(s):

Գլխ․ խմբ․՝ Աշոտ Ներսիսյան

Coverage:

3-16

Abstract:

Զեղծարար պատմաբանները մեղադրում են Ռուսաստանի ինքնակալությանը, որ արհեստական կերպով Երևանի մարզից ստեղծել է ՛՛արհեստածին քրիստոնյա հենակետ՛՛՛, տեղադրել են երկրամասում այլ և օտար էթնիկ խմբեր և ամեն տեղ փնտրում են ՛՛ադրբեջանական հողերը՛՛։ 1804 թ․ Երևանի ամրոցի պաշարումը ներկայացվում է, որպես նախագիծ հայկական միջնաբերդի ստեղծմանն ընդդեմ մահմեդական տիրույթներին։ Ռուսաստանի ինքնակալության անդրկովկասյան առաջխաղացումը ХIХ դ․ սկզբում առաջացրեց Արարատյան հովտի հայ բնակչության զգալի վերաբնակեցմանը, հատկապես Երևանի մարզի և հարակից տարածքներից: Միայն 1804-ից 1808 թթ․ վերաբնակեցվեց առնվազն 65 հազար հայ։ Նպատակն էր կայունացնել իրավիճակը Վրաստանում, կայունացնել կառավարման համակարգը, և ապահովել բնական պայմանների ստեղծումը երկրամասում։ Արարատյան հովիտըի գաղթածների վերադարձի հարցը քննարկվեց 1808 թ․ Ռուսական կայսրության Պետական խորհրդում, սակայն դրական լուծում չստացավ։ Արդյունքում տեղի ունեցավ Երևանի մարզի և հարակից տարածքների հայաթափումը։ Այդ գործընթացը խաթարվեց 1828 թ․ Թուրքմենչայի պայմանագրից հետո, երբ ինքնակալությունը ձեռնարկեց Պարսկասատնի քրիստոնյա բնակչության գաղթը դեպի Արարատյան հովիտը։
Engaged historians accuse Russian autocracy of turning the Yerevan Khanate into an artificial “Christian outpost”, of “planting different ethnic components in the region”, while they see “Azerbaijani lands” everywhere. The siege of the Fortress of Yerevan in 1804 appears to them to be an attempt of im plementing "a plan to create an Armenian buffer as the most important support in the fight against Muslim states." Meanwhile, after the unsuccessful siege of the Yerevan fortress, the head of Georgia P.D. Tsitsianov, in order to stabilize the situation in Kartli-Kakheti, withdrew 11,000 families (55,500 people) from the Yerevan region, and a year later, another 1,000 families (5,500 people) from Kotayk. In two years, the Yerevan region lost about 65,000 Armenians, which changed the demographic appearance of the Ararat valley. It was accounted for by political and economic reasons. The ethno-social base of the autocracy in the newly annexed region was expanding, which made it possible to maintain stability in Georgia and undermine the economic foun-dations of the Yerevan Khanate. The issue of the resettlement of Armenians from Yerevan and its environs was considered at the meeting of the State Council in 1808, but without decision making. As a result, a short-term de-Armenization of the Ararat country took place.

Place of publishing:

Երևան

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:427883

Digitization:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան