Journal or Publication Title:

Ցեղասպանագիտական հանդես=Journal of Genocide Studies=Журнал исследований геноцида

Date of publication:

2025

Volume:

13

Number:

1

ISSN:

1829-3980

Additional Information:

Tatoyan Robert, Татоян Роберт

Other title:

Calculations of the Armenian Death Toll During the Main Phase of the Armenian Genocide (1915–1916): Sources, Data, and Methods, 1915–1923 ; Подсчеты численности жертв основного этапа Геноцида армян (1915–1916 гг): источники, данные и методы, 1915–1923 гг.

Coverage:

8-45

Abstract:

Հայոց ցեղասպանության զոհերի թվաքանակի վերաբերյալ տվյալներ սկսեցին ի հայտ գալ արդեն 1915 թ. վերջերին - 1916 թ. սկզբներին, երբ հայերի բնաջնջման ծրագիրը տակավին ընթացքի մեջ էր։ Զոհերի թվաքանակի հաշվումներն այդ ժամանակ հետապնդում էին գործնական քաղաքական ու մարդասիրական նպատակներ` աղետի չափերը ներկայացնելու միջոցով օսմանյան կառավարության ոճրի մասին իրազեկել միջազգային հանրությանը, կասեցնել հայերի դեմ հալածանքները, վերապրած հայերին օգնելու նպատակով կազմակերպել հանգանակություններ: Հայ զոհերի թվաքանակի հարցը շարունակեց արծարծվել նաև Առաջին աշխարհամարտից անմիջապես հետո՝ Հայկական հարցի առնչությամբ դիվանագիտական բանակցությունների շրջանում։ Այդ ժամանակ այն առաջին հերթին կարևորվում էր հայ ժողովրդի կրած մարդկային և նյութական կորուստների համար փոխհատուցում սահմանելու համատեքստում։ Ըստ 1916-1923 թթ. ընթացքում կատարված հաշվումների` Հայոց ցեղասպանության հիմնական փուլի ընթացքում (1915-1916 թթ.) զոհված հայերի թիվը մոտ մեկ միլիոն էր։ Ըստ ավելի մանրամասն հաշվումներ պարունակող աղբյուրների (Ա. Թոյնբի, Յ. Լեփսիուս և դրանցից սերվող աղբյուրներ)` այդ մեկ միլիոնից մոտ 600 հազարը զոհվել էին 1915 թ.՝ տեղահանության և կոտորածների ընթացքում, 400 հազարը` 1916 թ. Սիրիայի և Միջագետքի համակենտրոնացման ճամբարներում սովից ու համաճարակներից, այնուհետև` ճամբարների լուծարմանը հետևած գործողություններից։
Данные о численности жертв Геноцида армян начали появляться уже в конце 1915 — начале 1916 года, когда программа уничтожения армян ещё продолжалась. В то время подсчёт жертв преследовал практические политические и гуманитарные цели — информирование международного сообщества о преступлении османского правительства путём представления масштабов катастрофы, прекращение преследования армян и организация сбора средств для помощи выжившим. Вопрос о численности жертв продолжал обсуждаться и сразу после Первой мировой войны в ходе дипломатических переговоров, связанных с Армянским вопросом. В то время он имел особое значение в контексте определения компенсации за человеческие и материальные потери армянского народа. Согласно осуществлённым в 1916-23 годах подсчётам, общепринятое число армян, погибших в 1915-16 гг. составляет около одного миллиона. По данным источников, содержащих более детальные подсчёты (Арнольд Тойнби, Иоганнес Лепсиус и источники, основанные на их данных), из этого миллиона около 600 000 погибло в 1915 году во время депортаций и массовых убийств, а 400 000 — в 1916 году в концентрационных лагерях в Сирии и Месопотамии от голода и эпидемий, а затем в ходе действий, последовавших за ликвидацией лагерей.
Data on the number of victims of the Armenian Genocide began to emerge as early as late 1915 to early 1916, while the extermination campaign against the Armenians was still underway. At the time, estimates of victim numbers served both practical political and humanitarian purposes—raising international awareness of the Ottoman government’s crimes by illustrating the scale of the catastrophe, seeking to halt the persecution of Armenians, and organizing relief efforts to support the survivors. The question of the number of Armenian victims remained a subject of discussion immediately after World War I, particularly in the context of diplomatic negotiations surrounding the Armenian Question. During this period, it gained importance primarily in relation to efforts to establish reparations for the human and material losses suffered by the Armenian people. According to calculations made between 1915 and 1923, the most widely accepted estimate for the number of Armenians who perished during the main phase of the genocide (1915–1916) is approximately one million. Based on sources containing more detailed estimates—such as those by Arnold Toynbee, Johannes Lepsius, and others derived from them—of this total, around 600,000 died in 1915 as a result of deportations and massacres, and approximately 400,000 perished in 1916 in concentration camps in Syria and Mesopotamia due to starvation, disease, and subsequent actions following the dissolution of the camps.

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:426138

Language:

hy ; ru ; en

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան