Publication Details:

Լույս է տեսնում 1948 թվականից՝ տարին 4 անգամ։

Journal or Publication Title:

ՀՀ ԳԱԱ և ՀՊՃՀ Տեղեկագիր. Տեխնիկական գիտություններ =Proceedings of the NAS RA and SEUA: Technical Sciences

Date of publication:

2025

Volume:

78

Number:

1

ISSN:

0002-306X

Official URL:

Additional Information:

Սարգսյան Ա. Ս., Համբարձումյան Ն. Հ., Sargsyan A. S., Hambardzumyan N. H.

Other title:

ՌՕԴ-54/2.6 ռադիոօպտիկական դիտակի անտենայի մեծ հայելութիթեղների դիրքային շեղումների չափման մոդելավորումը նախնական համալարման փուլի համար ; Modeling The Process Of Panel Position Deviations Measurement On The Surface Of The Spherical Reflector OfThe Rot-54/2.6 Antenna For The Preliminary Stage Of Its Alignment

Contributor(s):

Պատ․ խմբ․՝ Ա․ Գ․ Նազարով (1957-1964) ; Մ․ Վ․ Կասյան (1964-1988) ; Ռ․ Մ․ Մարտիրոսյան (1989-2017 ) ; Գլխավոր խմբ․՝ Վ․ Շ․ Մելիքյան (2018-)

Coverage:

64-78

Abstract:

Радиооптический телескоп РОТ-54/2.6, находящийся в консервации более десяти лет, подвергся воздействию природных и антропогенных факторов, предположительно изменивших его физико-механические и радиотехнические характеристики. С 2018 года интернациональная группа проекта “Национальный космический центр Геруни” разработала план восстановления работоспособности телескопа, включая бизнес- план. Первоочередной задачей является юстировка антенны, предполагающая анализ текущих геометрических и радиотехнических параметров в сравнении с исходными значениями, зафиксированными при строительстве. Для обеспечения высокой точности юстировки, минимизации фазовых искажений электромагнитного поля в раскрыве и создания основы для цифрового управления антенной без ручного вмешательства разработана автоматизированная система оценки и коррекции положения панелей поверхности главного зеркала. Система включает мо- дули лазерной и инфракрасной диагностики для мониторинга положения панелей и пьезомоторные приводы для их точной корректировки. Разработана математическая модель фазовых искажений, подтверждённая результатами численного моделирования, демонстрирующими эффективность предложенного подхода в повышении точности и стабильности антенны. Система обеспечивает корректировку положения панелей в реальном времени, поддерживая стабильность радиотехнических характеристик и минимизируя фазовые искажения. Предварительное моделирование и визуализация позволяют оптимизировать архитектуру системы юстировки до её физической реализации. Разработка создаёт тех- нологическую основу для полной цифровизации управления антенной, включая возможность интеграции адаптивных алгоритмов, что повышает функциональность и исключает необходимость трудоёмкого ручного вмешательства․
The ROT-54/2.6 radio-optical telescope mothballed for over a decade, has likely experienced degradation of its physico-mechanical and radiotechnical properties due to environmental and anthropogenic factors. Since 2018, the international team of the “Heruni National Space Center” project has developed a project to restore the telescope’s functionality supported by a comprehensive business plan. The primary task is the alignment of the antenna, which involves analyzing current geometric and radiotechnical parameters against baseline values established during construction. An automated system for assessing and correcting the position of the main mirror’s surface panels has been developed to enhance the alignment accuracy, minimize the phase distortions, and establish a foundation for digital antenna control without a manual intervention. The system incorporates laser and infrared diagnostic modules for panel position monitoring and piezo-motor drives for precise adjustments. A mathematical model of phase distortions, validated through numerical simulations, confirms the efficiency of the proposed approach in improving the antenna accuracy and stability. The system enables real-time panel position corrections, ensuring stable radio technical performance and minimizing phase distortions. Preliminary modeling and visualization facilitate the system architecture optimization prior to physical implementation. The development provides a technological basis for full digitization of antenna control, enabling integration of adaptive algorithms, enhancing functionality, and eliminating laborintensive manual adjustments.
ՌՕԴ-54/2.6 ռադիոօպտիկական դիտակը, 10 տարուց ավելի կոնսերվացված վիճակում գտնվելով, բնականաբար, ենթարկվել է բնածին և մարդածին ազդեցությունների, որոնք հանգեցրել են ֆիզիկամեխանիկական և ռադիոտեխնիկական բնութագրերի վատթարացման։ 2018 թվականից «Հերունու անվան ազգային տիեզերական կենտրոն» ծրագրի միջազգային թիմը մշակում է դիտակի վերականգնման ծրագիր՝ դրա հետ միասին մշակելով նաև համապարփակ բիզնես-պլան։ Հիմնական խնդիրները անտենայի համալարումն ու կարգաբերումն են, որոնք ներառում են ընթացիկ երկրաչափական և ռադիոտեխնիկական պարամետրերի վերլուծություն՝ համեմատած շինարարության ժամանակ սահմանված բազային արժեքների հետ։ Մշակվել է մեծ հայելու մակերևույթի թիթեղների դիրքի գնահատման և շտկման ավտոմատացված համակարգ՝ ճշգրտման ճշտությունը բարձրացնելու, փուլային շեղումները նվազագույնի հասցնելու և ձեռքով միջամտությունը բացառելու, ամբողջությամբ թվային կառավարման հիմք ստեղծելու համար։ Համակարգը ներառում է լազերային և ինֆրակար- միր տվիչներով մոդուլներ, որոնք կատարում են թիթեղների դիրքի անընդհատ համաժա- մանակյա մոնիթորինգ, և պիեզոշարժիչներ՝ դիրքային շեղումների ճշգրիտ շտկման համար։ Փուլային շեղումների մաթեմատիկական մոդելը հաստատում է առաջարկված մոտեցման արդյունավետությունը՝ անտենայի ճշտությունն ու կայունությունը բարելավելու համար։ Համակարգը հնարավորություն է տալիս իրական ժամանակում կարգավորել թիթեղների դիրքը՝ ապահովելով ռադիոտեխնիկական պարամետրերի կայունություն և նվազեցնելով փուլային շեղումները։ Մինչև համակարգի ներդրումը դրա աշխատանքի նախնական ծրագրային մոդելավորումն ու վիզուալացումը հեշտացնում են դրա ճարտարապետության օպտիմալացումը։ Ծրագիրը ստեղծում է տեխնոլոգիական հիմք անտենայի կառավարման համակարգի ամբողջական թվայնացման համար՝ հնարավորություն տալով ինտեգրելու հարմարվողական ալգորիթմներ, բարձրացնելու ֆունկցիոնալությունը և բացառելու ձեռքով աշխատատար կարգավորումները։

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

«Պոլիտեխնիկ» տպ.

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:427640

Call number:

АЖ 413

Digitization:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան