Publication Details:

Լույս է տեսնում 1961 թվականից տարբեր անվանումներով՝ ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր բժշկական գիտությունների (1961); Էքսպերիմենտալ և կլինիկական բժշկության հանդես (1962-1988); Փորձարարական և կլինիկական բժշկություն (1989-1994); Հայաստանի բժշկագիտություն (1995-)

Journal or Publication Title:

Հայաստանի բժշկագիտություն = Медицинская наука Армении = Medical Science of Armenia

Date of publication:

2026

Volume:

65

Number:

1

ISSN:

0514-7484

Official URL:

Additional Information:

Ղուկասյան Ն. Ն., Պողոսյան Ա. Պ., Օկոև Գ. Գ., Гукасян Н. Н., Погосян А. П., Окоев Г. Г.

Other title:

Հայաստանում կեսարյան հատման հաճախականությունը. բազմակենտրոն վերլուծություն Ռոբսոնի դասակարգման միջոցով և տարածաշրջանային համեմատական գնահատում ; Показатели кесарева сечения в Армении: многоцентровой анализ и региональное сравнение с применением классификации Робсона

Contributor(s):

Պատ․ խմբ․՝ Բ․ Ա․ Ֆանարջյան (1961-1977) ; Ի․ Ք․ Գևորգյան (1978-1988) ; Ռ․ Պ․ Ստամբոլցյան (1989-1994) ; Գլխ․ խմբ․՝ Վ․ Պ․ Հակոբյան (1995-2007) ; Յու․ Թ․ Ալեքսանյան (2008-2018) ; Ա․ Կ․ Շուքուրյան (2018-)

Coverage:

93-104

Abstract:

Հայաստանում կեսարյան հատման (ԿՀ) ցուցանիշները կտրուկ աճել են՝ արտացոլելով համաշխարհային և տարածաշրջանային մտահոգիչ մի- տումը, որը բնորոշ է բազմաթիվ հետխորհրդային երկրների համար: ԱՀԿ-ի կողմից հաստատված Ռոբսոնի տասը խմբերի դասակարգման սանդղակի (TGCS) միջոցով համակարգված մոնիթորինգն անհրաժեշտ է՝ այս աճի պատճառները հասկանալու և բարելավման նպատակներ սահմանելու համար: Իրականացվել է հետադարձ բազմակենտրոն կոհորտային ուսումնասիրություն՝ վերլուծելով 2018–2020 թթ. Հայաստանի երեք տարբեր մակարդակների ծննդատներում կատարված 22,411 ծննդաբերություն՝ բարձր ռիսկի երրորդական կենտրոն («Էրեբունի» ԲԿ), մոր և մանկան առողջության պահպանման մասնագիտացված գիտահետազոտական կենտրոն («Մարգարյան» ԲԿ) և մարզային հիվանդանոց («Վեդի» ԲԿ): Բոլոր ծննդաբերությունները դա սակարգվել են ըստ Ռոբսոնի սանդղակի: Հաշվարկվել է ԿՀ-ի հաճախականությունը յուրաքանչյուր խմբի և կենտրոնի համար: Բոլոր կենտրոններում ԿՀ-ի ընդհանուր հաճախականությունը կազմել է 45,0%, ինչը զգալիորեն գերազանցում է ԱՀԿ-ի առաջարկած 10–15% միջակայքը: Ցուցանիշը տարբերվում էր հաստատություններում՝ «Էրեբունի» 48,4%, «Վեդի»` 43,6%, «Մարգարյան»՝ 38,1%: Ռոբսոնի 3-րդ (կրկնածին, ինք- նաբուծում, գլխային ներկայացում, կատարյալ հղիություն), 1-ին (առաջնածին, ինքնաբուծում, գլխային ներկայացում, կատարյալ հղիություն) և 5,1 (նա- խորդ ԿՀ, մեկ պտուղ, գլխային ներկայացում, ≥37 շաբաթ) խմբերն ամենամեծ ներդրումն ունեցան մանկաբարձական պոպուլյացիայում: Սակայն ԿՀ-ի ամենաբարձր հաճախականությունը (90–100%) դիտվել է Ռոբսոնի 5,1, 6-րդ (հետույքային ներկայացում), 9-րդ (անոմալ դիրքեր) և 2բ (առաջնածին կանանց մոտ արհեստական սկսված ծննդաբերություն) խմբերում: ≥36 տարեկան կանանց մոտ ԿՀ-ի հաճախականությունը հասել է 67–87%-ի: Հայաստանում Ռոբսոնի դասակարգման հիման վրա իրականացված առաջին բազմակենտրոն աուդիտը բացահայտում է չափազանց բարձր ԿՀ մակարդակ, որը պայմանավորված է և՛ բարձր ռիսկի խմբերով, և՛ ցածր ռիսկի կատեգորիաներում պոտենցիալ կարգավորվող պրակտիկայով: Արդյունքներն ընդգծում են ազգային կլինիկական ուղեցույցներ ներդնելու, կեսարյան հատումից հետո բնական ծննդաբերությունը (VBAC) խրախուսելու, ծննդաբերությունների ինդուկցիայի պրակտիկան աուդիտի ենթարկելու և մարզային կենտրոններում մանկաբարձական օգնությունն ամրապնդելու հրատապ անհրաժեշտությունը՝ անհիմն վիրահատական միջամտություններն անվտանգ կրճատելու նպատակով:
Показатели кесарева сечения (КС) в Армении резко возросли, что отражает общемировую и региональную тревожную тенденцию, характерную для многих постсоветских стран. Систематический мониторинг с использованием одобренной ВОЗ классификации Робсона (Ten-Group Classification System, TGCS) необходим для понимания причин этого роста и определения целей для улучшения. Проведено ретроспективное многоцентровое когортное исследование, проанализировавшее 22 411 родов за 2018-2020 гг. в трех армянских родильных домах разного уровня: третичный центр для высокого риска (МЦ «Эребуни»), спе- циализированный научно-исследовательский центр охраны материнства (МЦ «Маргарян») и региональная больница (МЦ «Веди»). Все роды были классифи- цированы согласно TGCS Робсона. Рассчитаны показатели КС для каждой группы и центра. Общая частота КС во всех центрах составила 45,0%, что значительно превышает рекомендуемый ВОЗ диапазон 10–15%. Показатель варьировал по учреждениям: «Эребуни» 48,4%, «Веди» 43,6%, «Маргарян» 38,1%. Группы Робсона 3 (повторнородящие, доношенная, головное предлежание, спонтанные роды), 1 (первородящие, доношенная, головное предлежание, спонтанные роды) и 5.1 (предыдущее КС, один плод, головное предлежание, ≥37 недель) внесли наибольший вклад в популяцию. Однако самые высокие показатели КС (90–100%) наблюдались в группах Робсона 5.1, 6 (тазовое предлежание), 9 (патологические положения) и 2б (индуцированные роды у первородящих). Частота КС среди женщин в возрасте ≥36 лет достигала 67–87%. Первый в Армении многоцентровой аудит на основе классификации Роб сона выявил чрезмерно высокий уровень КС, обусловленный как группами высокого риска, так и потенциально изменяемой практикой в группах низкого риска. Результаты подчеркивают настоятельную необходимость внедрения национальных клинических рекомендаций, поощрения вагинальных родов после кесарева сечения (VBAC), аудита практики индукции родов и укрепления акушерской помощи в региональных центрах для безопасного сокращения необоснованных хи- рургических вмешательств.

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.

Format:

pdf

Call number:

АЖ 406

Location of original object:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան