Publication Details:

«Պատմություն և քաղաքականություն» գիտական հանդեսը հիմնադրվել է «Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոնի /գրանցման համար 211.171.1003990, հիմնադրման տարի 2018, գրանցման ամսաթիվ 2018-02-02/ գիտական խորհրդի որոշմամբ: Նրա գլխավոր նպատակը պատմաքաղաքական անցյալ և ներկա իրադարձությունների մատուցումն է նոր հայեցակարգերով և այն արհեստական պատմագիտական, տնտեսագիտական և քաղաքագիտական հայեցակետերի մերժումը, որն անհրաժեշտ է մեր ժողովրդի, մեր պետական և ոչ պետական քաղաքական և տնտեսագիտական մտքի կուռ և ամբողջական դարձնելու տեսանկյունից։ Հանդեսն ունի երեք ուղղվածություն՝ պատմա-մշակութային, քաղաքագիտական և տնտեսագիտական։ Հանդեսի խմբագրական խորհրդում ընդգրկված են հայրենի և արտերկրյա հայտնի գիտնական - հայագետներ, պատմաբաններ, քաղաքագետներեր և տնտեսագետներ։ Հանդեսը լույս է տեսնում տարեկան վեց անգամ, երկու ամիսը մեկ, յուրաքանչյուր երրորդ ամսում։ Հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԵՊՀ հայոց պատմության ամբիոնի պրոֆեսոր, «Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոնի նախագահ Աշոտ Ներսիսյանը։

Journal or Publication Title:

Պատմություն և քաղաքականություն=История и политика= History And Politics

Date of publication:

2025

Number:

1 (28)

ISSN:

2579-2644

Official URL:

click here to follow the link

Additional Information:

Թունյան Վալերի, Tunyan Valery

Other title:

Միֆեր և փաստեր Հայկական Մարզի մասին ; Analysis of Myths about the Armenian Region

Corporate Creators:

«Զորավար Սեպուհ» պատմաքաղաքական վերլուծական կենտրոն

Contributor(s):

Գլխ․ խմբ․՝ Աշոտ Ներսիսյան

Coverage:

3-27

Abstract:

Ադրբեջանական զեղծարարությունը Հայկական մարզի շուրջը հանդիսանում է պատմա-տեղետվական պատերազմի բաղկացուցիչ մասը, ունի մակերեսային բնույթ և չի համապատասխանում իրական պատմական փաստերին: Նա հայ հետազոտողների նյութերը Հայկական մարզի պատմության վերաբերյալ ուղղակի հարմարեցնում է կեղծարարման պահանջներին: Դիտարկված է “Մեծ Ադրբեջան“ հայացակարգի պատկերը որը կոչված է հակադրվել հայերի արհեստածին ՛՛նվաճողական քաղաքականության՛՛: Նպատակն է մշակել տարածաշրջանի այլընտրանքային պատմությունը, հիմնավորել Ադրբեջանի իշխանության հավակնությունները հայկական տարածքների նկատմամբ, հաստատել գերիշխանությունն Անդրկովկասում: Այս ամենը ներկա-յացվում Է որպես ՛՛Հայոց դատ՛՛ հայացակարգի բաղադրիչ։ Հաշվի առնվեց նաև հայ ազգի մասնատվոթյունը Ռուսական և Օսմանյան տերությունների միջև: Ռուսական ինքնակալության մոտեցումը, Հայկական Մարզի ստեղծմանը պատմական Հայաստանի հատվածում և ՛՛ Հայկական Մարզի Տիրակալ՛՛ տիտղոսը, բխում էր այդ շրջանի Ռուսական տերության ազգային հարցի լուծման փորձից, հաշվի առնելով Բեսարաբիայի մարզի, Ֆինական մեծ իշխանության և Լեհական թագավորության կարգավիճակից։ Աստիճանաբար Հայկական մարզի կառավարման ասպարեզում սկսվեցին մցնել ռուսական ներքին նահանգների չափանիշները։ Հայկական մարզը վերականգնեց ազգային դիմագիծը, դարձավ Անդրկովկասի եկամտաբեր մասերից մեկը, իսկ այնուհետև վերածվեց Երևանի նահանգի։ Հաշվի առնելով հայ ազգի մասնատվությունը երեք տերությունների միջև՝ Ռուսաստան, Թուրքիա և Պարսկաստան, ռուսական ինքնակալությունը 1836 թ․ Հայ առաքելական եկեղեցու համար մշակեց հատուկ ՛՛Կանոնադրություն՛՛։ Այն ապահովում էր սուրբ Էջմիածնի գերակայությունը հայկական աշխհարում տալով նրան արտոնություններ։
Myth-making around the creation and importance of the Armenian region is a product of historical and informational fight, which is superficial and does not reveal the depth of complex political and demographic issues. The history of the Armenian region (1828-1840) is considered a key period in assigning Transcaucasia to the Russian state and in the subsequent formation of Armenian statehood in the Caucasus. Analysis of historical data shows that the creation of the Armenian region by Tsar Nicholas I was dictated by striving to form a security belt on the border with the neighboring Ottoman and Persian powers, which was supposed to stabilize the situation in Georgia. In this context, the resettlement of the Christian and Muslim population from Persia was planned and carried out. 8 thousand chervonets out of the allocated 16 thousand were spent on the resettlement of the Armenian population, and 20 thousand chervonets on that of the Muslim population. The leader of the Muslim resettlement was the mujtahid Aga-Mir-Fetteh Tavrizsky, the preeminent cleric in the Shiite hierarchy. The approach of Nicholas I to the creation of the Armenian region on a part of historical Armenia and his adoption of the title "Sovereign of the Armenian region" was a solution to the national question within the Russian state, following the example of the Bessarabian region, the Finnish principality and the Kingdom of Poland. Gradually, the standards of the Russian governance system began to be introduced in the Armenian region. It became one of the profitable provinces of Transcaucasia and then the Yerevan province was formed on its basis. Tsar Nicholas I paid attention to the conciliarity of the Holy See of Echmiadzin for Armenians abroad, which was reflected in the "Regulations on the Armenian Church" of 1836.

Place of publishing:

Երևան

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:427731

Digitization:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան