Journal or Publication Title:
Date of publication:
Number:
ISSN:
Additional Information:
Арутюнян Ануш, Harutyunyan Anush
Title:
Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի ներդրումային գրավչության հիմնախնդիրները
Other title:
Проблемы инвестиционной привлекательности налоговой системы Республики Армения ; Problems Of Investment Attractiveness In The Tax System Of The Republic Of Armenia
Creator:
Subject:
Մակրոտնտեսական հիմնախնդիրներ և ֆինանսներ
Uncontrolled Keywords:
հարկային քաղաքականություն ; ներդրումային գրավչություն ; հարկային խթաններ ; տնտեսական աճ ; հարկային համակարգ ; օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ ՀՀ կառավարության ծրագրեր ; թվային վարչարարություն
Coverage:
Abstract:
Գլոբալ տնտեսական անորոշությունների և տարածաշրջանային ռիսկերի պայմաններում ներդրումային գրավչության ապահովումը դարձել է Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության առանցքային ուղղություններից մեկը։ Ներդրումների ներգրավման գործընթացում վճռորոշ նշանակություն ունի ոչ միայն հարկային բեռի մակարդակը, այլև հարկային վարչարարության արդյունավետությունը, կանխատեսելիությունն ու թափանցիկությունը։ Հոդվածի նպատակն է ուսումնասիրել Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի կառուցվածքն ու առանձնահատկությունները։ Նպատակին հասնելու համար ուսումնասիրվել են մի շարք խնդիրներ, մասնավորապես՝ Հայաստանում ձևավորված ներդրումային միջավայրը և հարկային քաղաքականության՝ ներդրումներին ուղղվածության մակարդակը, դիտարկել գործող ներդրումային ծրագրերն ու պետական խթանման մեխանիզմները։ ՀՀ կառավարության ծրագրերի դինամիկան փաստում է, որ զուտ քանակական թիրախներից անցում է կատարվել դեպի որակական և գիտելիքահենք ներդրումների խրախուսում, ինչը պահանջում է ավելի ճկուն հարկային գործիքներ: Հետազոտության ժամանակ կիրառվել են տվյալների հավաքագրման, նկարագրական, համեմատական մեթոդներ: Հետազոտության համար տեսական և տեղակատվական հիմք են հանդիսացել ոլորտին վերաբերող ինչպես հայրենական, այնպես էլ արտասահմանյան հեղինակների գիտական աշխատությունները։ Ուսումնասիրվել են 2008-2026 թթ. ՀՀ կառավարության ծրագրերը, ՀՀ հարկային օրենսգրքի կարգավորումները և «Օտարերկրյա ներդրումների մասին» ՀՀ օրենքի դրույթները: ՀՀ ներդրումային գրավչության բարձրացման առանցքային գործոնը հարկային համակարգի արդյունավետությունն է՝ հատկապես վարչարարական տեսանկյունից։ ՀՀ կառավարության ծրագրերի դինամիկան փաստում է, որ զուտ քանակական թիրախներից անցում է կատարվել դեպի որակական և գիտելիքահենք ներդրումների խրախուսում, ինչը պահանջում է ավելի ճկուն հարկային գործիքներ: Թվայնացման և հարկային խթանների համակցումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ներդրողների գործառնական ծախսերը և բարձրացնել տնտեսության մրցունակությունը։
В условиях глобальной экономической неопределенности и региональных рисков обеспечение инвестиционной привлекательности стало одним из ключевых направлений экономической политики Армении. В процессе привлечения инвестиций решающее значение имеет не только уровень налогового бремени, но и эффективность, предсказуемость и прозрачность налогового администрирования. Цель статьи — выявить основные проблемы инвестиционной привлекательности налоговой системы РА и определить направления ее совершенствования. Задачи исследования: изучить структуру и особенности налоговой системы Республики Армения, сформированную инвестиционную среду и степень ориентации налоговой политики на инвестиции, а также рассмотреть действующие инвестиционные программы и государственные механизмы стимулирования. Динамика программ Правительства РА подтверждает переход от чисто количественных показателей к поощрению качественных и наукоемких инвестиций, что требует внедрения более гибких налоговых инструментов. При проведении исследования были использованы методы сбора данных, описательный и сравнительный методы. Теоретической и информационной базой исследования послужили научные труды как отечественных, так и зарубежных авторов. Были изучены программы Правительства РА на 2008–2026 гг., положения Налогового кодекса РА и Закона РА «Об иностранных инвестициях». Ключевым фактором повышения инвестиционной привлекательности РА является эффективность налоговой системы, особенно в контексте администрирования. Сочетание цифровизации и налоговых стимулов позволяет снизить операционные издержки инвесторов и повысить конкурентоспособность экономики.
Amidst global economic uncertainty and regional risks, improving investment attractiveness has become a core priority for Armenia's economic policy. While the overall tax burden is a critical factor for investors, the efficiency, predictability, and transparency of tax administration play an equally decisive role in attracting capital. This article identifies the central barriers to investment within the current Armenian tax system and proposes actionable avenues for improvement. The study examines the structural characteristics of Armenia's tax framework, assessing the current investment environment and the degree to which domestic tax policy actively encourages capital inflow. It reviews recent state incentive mechanisms and live investment projects to gauge policy effectiveness. Notably, the dynamics of the Armenian Government’s programs from 2008 to 2026 reveal a strategic shift from pursuing purely quantitative investment targets to encouraging high-quality, knowledge-based investments. This shift requires the implementation of more flexible and sophisticated tax instruments. Using data collection, descriptive, and comparative methodologies, the research analyzes the provisions of the Republic of Armenia's Tax Code and the Law "On Foreign Investments," supported by theoretical foundations from both domestic and international scholarship. The findings indicate that the primary driver for increasing Armenia's investment attractiveness lies in administrative efficiency. By successfully combining systemic digitalization with targeted tax incentives, the government has a clear opportunity to reduce operational costs for investors and significantly boost the overall competitiveness of the Armenian economy.