Publication Details:
Journal or Publication Title:
Գիտական Արցախ=Scientific Artsakh=Научный Арцах
Date of publication:
Volume:
ISSN:
Official URL:
www.artsakhlib.am
Additional Information:
Barseghyan Varduhi, Барсегян Вардуи
Title:
Other title:
The Development of Classical Armenian Legal Word Units Formed with the Root «Dat» in the Modern Eastern Armenian ; Развитие грабарских терминов с корнем «դատ»/ [д`ат] («суд») для обозначения правовых отношений в современном восточноармянском языке
Creator:
Subject:
Uncontrolled Keywords:
գրաբար ; իրավունք ; իրավական եզրույթներ ; դատ ; դատաստան ; իմաստաբանություն ; արդի արևելահայերեն
Coverage:
Abstract:
Իրավագիտությունը՝ որպես ժամանակակից գիտակարգերի շարքում առանձնահատուկ կարևորություն ունեցող և բարձր պահանջարկ վայելող ոլորտ, քաղաքակիրթ հասարակության մեջ ապահովում է իրավական նորմերի գործադրումն ու դրանց խախտման դեպքում արդարության վերականգնումը։ Այս համատեքստում առանցքային դեր ունի իրավական լեզուն, որը ոչ միայն արտահայտում է իրավական հարաբերությունները, այլև համակարգում և ձևավորում իրավական մտածողությունը։ Սույն հոդվածի նպատակն է ուսումնասիրել գրաբարի եզրույթային համակարգում «դատ» արմատով կազմված բառերի իմաստային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բացահայտել դրանց շարունակականությունը արդի արևելահայերենում։ Հետազոտության հիմնական խնդիրներն են՝ «դատ» արմատով կազմված եզրույթների հավաքագրումը, դրանց իմաստաբանական դասակարգումը և պատմահամեմատական քննությունը։ Ուսումնասիրության նյութ են հանդիսացել «Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի» (Վենետիկ, 1836–1837 թթ.) բառարանում արձանագրված՝ «դատ» արմատով բաղադրված 80 եզրույթներ, որոնք մեծ մասամբ արտահայտում են իրավական հարաբերություններ, իսկ առանձին կիրառություններում՝ նաև կրոնական և հասարակական բովանդակություն։ Հետազոտությունն իրականացվել է համեմատական-պատմական և իմաստաբանական մեթոդների համադրությամբ։ Վերլուծության արդյունքում պարզվել է, որ արդի արևելահայերենում «դատ» արմատով կազմված բառերը ոչ միայն պահպանել են իրենց գրաբարյան՝ իրավական և արդարադատական իմաստային հիմքը, այլև ենթարկվել են իմաստային ընդլայնման, մասնագիտացման և եզրութաբանական համակարգման։
Jurisprudence, as one of the most significant and highly demanded fields among modern academic disciplines, ensures the implementation of legal norms and the restoration of justice in cases of their violation within a civilized society. In this context, legal language plays a key role, as it not only expresses legal relations but also systematizes and shapes legal thinking. The purpose of this article is to examine the semantic features of words derived from the root “դատ” (“judgment,” “trial”) in the terminological system of Classical Armenian (Grabar), as well as to reveal their continuity in Modern Eastern Armenian. The primary objectives of the study are to collect terms formed with the root “դատ,” to classify their semantics, and to conduct a historical-comparative analysis. The research material consists of 80 terms containing the root “դատ,” recorded in the dictionary Nor Bargirk Haykazean Lezui (“New Dictionary of the Armenian Language,” Venice, 1836–1837), which predominantly denote legal relations and, in certain usages, also convey religious and social meanings. The study was conducted through a combination of comparative-historical and semantic methods. The analysis has shown that words derived from the root “դատ” in Modern Eastern Armenian have not only preserved their Classical Armenian legal and judicial semantic basis, but have also undergone semantic expansion, specialization, and terminological systematization
Юриспруденция как одна из наиболее значимых и востребованных областей среди современных научных дисциплин обеспечивает в цивилизованном обществе реализацию правовых норм и восстановление справедливости в случае их нарушения. В данном контексте ключевую роль играет юридический язык, который не только выражает правовые отношения, но и систематизирует и формирует правовое мышление. Целью данной статьи является исследование семантических особенностей слов, образованных от корня «դատ» («суд», «судить») в терминологической системе классичшского армянского языка (грабара), а также выявление их преемственности в современном восточноармянском языке. Основными задачами исследования являются сбор терминов, образованных от корня «դատ», их семантическая классификация и историко-сопоставительный анализ. Материалом исследования послужили 80 терминов с корнем «դատ», зафиксированных в словаре «Нор баргирк хайказеан лезви» («Новый словарь армянского языка», Венеция, 1836–1837 гг.), которые в большинстве случаев выражают правовые отношения, а в отдельных употреблениях имеют также религиозное и общественное содержание. Исследование проведено с применением сравнительно-исторического и семантического методов. В результате анализа установлено, что слова с корнем «դատ» в современном восточноармянском языке не только сохранили свою грабарскую правовую и судебную семантическую основу, но и подверглись семантическому расширению, специализации и терминологической систематизации․
Place of publishing:
Երևան