Object structure

«Լրաբեր հասարակական գիտությունների» քառամսյա, բազմալեզու, միջմասնագիտական, գրախոսվող հանդեսը ՀՀ ԳԱԱ հասարակական գիտությունները և հայագիտությունը ներկայացնող հնագույն (հիմնադրվել է 1940 թ.) պարբերականն է, որի էջերում աճել և հասունացել են հայագետների և հասարակագետների բազմաթիվ սերունդներ: 1940-1943 թթ. այն հրատարակվել է որպես ԽՍՀՄ ԳԱ նախագահության հայկական մասնաճյուղի՝ Արմֆանի հասարակական և բնական գիտությունների «Տեղեկագիր», 1943-1965 թթ.՝ Հայաստանի ԳԱ-ի «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների»: 1966 թ. ամսագիրը վերանվանվել է «Լրաբեր հասարակական գիտությունների»: 1940-1947 թթ. լույս է տեսել անկանոն պարբերականությամբ՝ 1948-1990 թթ. եղել է ամսագիր. 1991 թ.` երկամսյա, 1992-1995 թթ.` եռամսյա հանդես: 1996-ից առ այսօր այն հրատարակվում է քառամսյա պարբերականությամբ: Տարբեր ժամանակներում «Լրաբերի» գլխավոր խմբագիրներ են եղել անվանի գիտնականներ Հ. Օրբելին (հիմնադիր), Ս. Կարապետյանը, Հ. Բատիկյանը, Խ. Մոմջյանը, Մ. Ներսիսյանը, Ա. Հովհաննիսյանը, Ծ. Աղայանը, Գ. Ստեփանյանը, Հ. Ասլանյանը, Գ. Աբովը, Հ. Ինճիկյանը, Վ. Միքայելյանը, Ա. Խառատյանը, Պ. Ավետիսյանը։ 2025 թ.ից հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է Արսեն Բոբոխյան:

Պատ․ խմբ՝. Հ․ Գ․ Ինճիկյան (1966-1968) ; Գլխավոր խմբ.՝ Ծ․ Պ․ Աղայան (1969-1972) ; Վ․ Ա․ Միքայելյան (1972-1987) ; Ա․ Ա․ Խառատյան (1988-2017) ; Պ․ Ավետիսյան (2017-2024) ; Ա․ Բոբոխյան (2025-)

Aragats ; landscape ; tower ; route ; ritual

221-239

The present article is devoted to the study of horseshoe-shaped tower-type stone structures distributed across the southern slopes of Mount Aragats and in the adjacent high-land zones, within the context of the Bronze and Iron Ages. The research focuses on two main areas – the Avan-Kosh and Ujan (Vzhan) zones – as well as a single isolated example from the vicinity of Vanki Averk (Bkoy Village). The combination of systematic field investigations, archi-tectural measurements, drone-based aerial photography, digitization, and spatial analysis conducted within a GIS environment has made it possible to consider these structures not as isolated constructions, but as components of spatially organized systems. The article applies a component-based analytical approach, identifying the main structural elements, including internal chambers, approach platforms, entrance-adjacent platforms, and, in certain cases, altars. It is demonstrated that the presence of internal chambers constitutes an almost universal characteristic of this type of structure and, from a structural perspective, exhibits clear similarities with chambered and dolmen-type structures known from regional burial grounds.
Սույն հոդվածը նվիրված է Արագածի հարավային լանջերին և հարակից բարձրադիր գոտիներում տարածված պայտաձև, աշտարակատիպ քարաշեն կառույցների ուսումնասիրությանը՝ բրոնզի և երկաթի դարաշրջանների համատեքստում։ Հետազոտությունը կենտրոնանում է երկու հիմնական տեղամասերի՝ Ավան-Կոշ և Ուջան (Վժան), ինչպես նաև Վանքի ավերակի (Բքոյի գյուղ) մեկական օրինակի վրա։ Դաշտային համակարգված ուսումնասիրությունների, ճարտարապետական չափագրությունների, դրոնային օդալուսանկարահանման, թվայնացման և GIS միջավայրում իրականացված տարածական վերլուծության համադրումը հնարավորություն է տվել այս կառույցները դիտարկել ոչ թե մեկուսացված շինությունների, այլ տարածականորեն կազմակերպված համակարգերի բաղադրիչների շրջանակում։
Настоящая статья посвящена изучению подковообразных башнеобразных каменных сооружений, распространённых на южных склонах горы Арагац и в прилегающих высокогорных зонах, в контексте бронзового и железного веков. Исследование охватывает две основные территории – Аван-Кош и Уджан (Вжана), а также окрестности руин монастыря (деревня Бкой). Совмещение систематических полевых исследований, архитектурных обмеров, дронной аэрофотосъёмки, цифровой фиксации и пространственного анализа в среде GIS позволило рассматривать эти сооружения не как изолированные постройки, а как компоненты пространственно организованных систем.

Երևան