Publication Details:

«Արցախի երիտասարդ գիտնականների և մասնագետների միավորում» (ԱԵԳՄՄ) հասարակական կազմակերպության «Գիտական Արցախ» պարբերականն ընդգրկված է ՀՀ ԲՈԿ-ի կողմից հաստատված «Ատենախոսությունների հիմնական արդյունքների և դրույթների հրատարակման համար ընդունելի գիտական հրատարակությունների» ցանկում: Պարբերականը, որի հիմնադիրը Երևանի պետական համալսարանն է, լույս է տեսնում տարեկան առնվազն 2 անգամ (2020 թվականից՝ տարեկան 4 անգամ):

Journal or Publication Title:

Գիտական Արցախ=Scientific Artsakh=Научный Арцах

Date of publication:

2026

Volume:

1 (27)

ISSN:

e-2738-2672 ; 2579-2652

Official URL:

www.artsakhlib.am

Additional Information:

Yerkanyan Naira, Ерканян Наира

Other title:

The Role of the School in the Rehabilitation Process of Displaced Students from Artsakh: Trauma and Memory ; Роль школы в процессе реабилитации учащихся, переселённых из Арцаха: психотравма и память

Coverage:

21-38

Abstract:

Հոդվածի նպատակն է վերլուծել 2023թ. սեպտեմբերին Արցախից բռնի տեղահանված ավագ դպրոցականների (15-18 տարեկան) հոգեբանական և հոգետրավմատիկ ապրումները ինչպես հայաստանյան, այնպես էլ համաշխարհային արդի մանկավարժահոգեբանության մեթոդաբանության և տեսության լույսի ներքո: Այս նպատակով խնդիր է դրվել ուսումնասիրելու տեղահանության ազդեցությունը սովորողների ներաշխարհի վրա և բացահայտելու դպրոցական միջավայրում նրանց ներառման դժվարությունները։ 2023-2025թթ. իրականացված հետազոտության ընթացքում կիրառվել են որակական մեթոդներ, մասնավորապես՝ բանավոր պատմության մեթոդը, հարցազրույցներն ու նարատիվ վերլուծությունը։ Եզրակացությունների համաձայն՝ ընտանեկան միջավայրում առկա «լռեցման» մոդելը խորացնում է դեռահասների տրավմատիկ հոգեզգայակա-նությունը։ Դպրոցը հանդես է գալիս որպես վերականգնողական միջավայր և հուզական հանգրվան, որտեղ բանավոր պատմության մեթոդի, հետազոտական և նախագծային աշխատանքների կիրառումը թույլ է տալիս վերաիմաստավորել տրավմատիկ փորձառությունը, վերագտնել սեփական ձայնն ու դերակատարումը՝ հեշտացնելով նոր պայմաններում հարմարվողականության գործընթացը։
В данной статье анализируются психоэмоциональные последствия вынужденного переселения для подростков (15–18 лет), покинувших Арцах в сентябре 2023 года, в свете современных подходов педагогической психологии. В центре внимания исследования находится влияние миграционной травмы на внутренний мир обучающихся и выявление барьеров, препятствующих их успешной интеграции в новую школьную среду. Для этого поставлена задача изучить влияние переселения на внутренний мир учащихся и выявить трудности их интеграции в школьную среду. В ходе исследования, проведённого в 2023–2025 гг., применялись качественные методы, в частности метод устной истории, интервью и нарративный анализ. Согласно выводам, существующая в семейной среде модель «замалчивания» усиливает травматическую эмоциональность подростков. Школа выступает как реабилитационная среда и эмоциональная опора, где использование метода устной истории, исследовательских и проектных работ позволяет переосмыслить травматический опыт, обрести собственный голос и роль, облегчая процесс адаптации в новых условиях.
This article examines the psychological and psycho-emotional challenges faced by adolescents (aged 15-18) forcibly displaced from Artsakh in September 2023, analyzing these experiences through the prism of contemporary national and international pedagogical and psychological frameworks. The study investigates the profound impact of forced displacement on the students' internal wellbeing and identifies the critical obstacles to their integration within the school environment. Drawing on a longitudinal study conducted between 2023 and 2025, the research employs qualitative methods-specifically oral history, in-depth interviews, and narrative analysis. The findings indicate that the “culture of silence” prevalent within the family environment exacerbates the adolescents’ traumatic experiences. Conversely, the school serves as a pivotal rehabilitative space and an emotional haven. The integration of oral history, research-based inquiries, and project-oriented pedagogical strategies enables students to reframe their traumatic past, regain their sense of voice and agency, and effectively navigate the complexities of adaptation to new social and educational conditions.

Place of publishing:

Երևան

Publisher:

«ԱՐՑԱԽ» հրատ. ; ԱԵԳՄՄ հրատ.

Format:

pdf

Identifier:

oai:arar.sci.am:437113