Publication Details:
«Պատմա-բանասիրական հանդես»-ը լույս է տեսնում 1958 թվականից։ Հիմնադիր խմբագիր ՝ Մ․ Գ․ Ներսիսյան
Journal or Publication Title:
Պատմա-բանասիրական հանդես =Historical-Philological Journal
Date of publication:
Number:
ISSN:
Official URL:
Additional Information:
Grekyan Yervand, Грекян Ерванд
Title:
Արշակունյաց Հայաստանի թագավորության անկման պատճառների շուրջ
Other title:
On the Reasons for the Fall of the Arsacid Kingdom of Armenia ; О причинах падения царства Аршакидской Армении
Creator:
Contributor(s):
Գլխ․ խմբ․՝ Մ․ Գ․ Ներսիսյան (1958-1998) ; Վ․ Միքայելյան (1999-2005) ; Գլխ․ խմբ․ պաշտոնակատար՝ Պ․ Մ․ Մուրադյան (2005) ; Ա․ Զաքարյան (2005) ; Գլխ․ խմբ․՝ Ս․ Հարությունյան (2006-2018) ; Ա․ Զաքարյան (2018-)
Subject:
Քննարկումներ ; Հայ ժողովրդի պատմություն ; Արշակունյաց թագավորություն
Uncontrolled Keywords:
Մեծ Հայքի թագավորություն ; Արշակունյաց հարստություն ; Արշակ II ; Պապ ; եկեղեցի ; ճգնաժամ ; ապաբնակեցում ; երաշտ ; կլիմայի փոփոխություն ; անկում
Coverage:
Abstract:
Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորության անկումը 428 թ. գերազանցա- պես դիտարկվում է IV դ. երկրորդ կես – V դ. սկզբների աշխարհաքաղաքական և ներքին հակասությունների համատեքստում։ Մինչդեռ Արշակունյաց գահի թուլացումը տարբեր գործոնների հետևանք էր։ Մասնավորապես, կլիմայական և միջավայրային փոփոխությունները, որոնք փաստագրվել են հնակլիմայական և հնամիջավայրային տարաբնույթ հետազոտություններով, վկայում են տարածաշրջանում մոտ 350–450 թթ. ընթացքում տեղ գտած համընդգրկուն կլիմայական երևույթի մասին, որը մասնագիտական գրակա- նության մեջ ստացել է «Ուշ հռոմեական գերերաշտ» անվանումը: Այս երևույթը, ըստ էության, էական դեր է ունեցել նաև Հայաստանում արձանագրված վայրընթաց զարգացումներում` նպաստելով տնտեսության քայքայմանն ու, որպես հետևանք, ներքին անկայունության և անջատողականության աճին, քաղաքային կյանքի անկմանն ու ապաբնակեցման երևույթներին հատկապես արքայական իշխանության հենարանը հանդիսացող արքունի ոստանում` Այ- րարատում: Իշխող արքայատան տնտեսական ու ռազմական ներուժի կտրուկ անկումը, ինչպես նաև արձանագրված համաճարակներն ու սովը, ի հավելումն` արտաքին բարդ քաղաքական դրությունն ու ռազմական ներխուժումները, խիստ բացասական ազդեցություն են ունեցել վերջին Արշակունիների վրա` հանգեցնելով արքայական իշխանության հեղինակազրկմանը, ինչին էլ, ի վերջո, հաջորդել է հայոց թագավորության լուծարումը սասանյան արքունի- քի կողմից:
The fall of the Arsacid kingdom of Greater Armenia in 428 AD is generally viewed in the context of geopolitical and internal conflicts of the second half of the IV – beginning of the V centuries AD. Meanwhile, the weakening of the Arsacid throne was a result of various factors. In particular, the climatic and environmental changes documented by various palaeoclimatic and palaeoenvironmental studies indicate a comprehensive climatic phenomenon that occurred in the region around 350–450 AD, which has been named “Late Roman mega-drought” in special literature. This phenomenon also played a negative role in the decline processes recorded in Armenia, leading to an economic downturn and, as a consequence, to the growth of internal instability and separatism, to the decline of the urban life and depopulation, especially in the province of Ayrarat – the royal domain and stronghold of power. The sharp decline in the economic and military potential of the ruling dynasty, as well as the recorded epidemics and famine, in addition to the hard external political situation and military invasions, led to the discreditation of the royal power and ultimately to the abolition of the Armenian kingdom by the Sasanian court.
Падение Аршакидского царства Великой Армении в 428 году обычно рассматривается в контексте геополитических и внутренних конфликтов конца IV – начала V веков. Между тем ослабление царства Аршакидов было обусловлено целым рядом факторов. В частности, климатические и экологические изме- нения, отмеченные в результате различных палеоклиматических и палеоэкологических исследований, свидетельствуют о масштабном климатическом явлении, зарегистрированном в период примерно 350–450 гг. и в специальной литературе названном «Позднеримская мегазасуха». Данное явление также сыграло негативную роль в зафиксированном в Армении упадке, приведя к спаду экономики и, как следствие, усилению внутренней нестабильности и сепаратизма, к упадку городской жизни и депопуляции особенно в провинции Айрарат – царском домене и оплоте власти. Резкое снижение экономического и военного потенциала правящей династии, а также эпидемии и голод, наряду со сложной внешнеполитической ситуацией и военными вторжениями, привели к дискредитации царской власти и в конечном счете к упразднению Армянского царства сасанидским двором.
Place of publishing:
Երևան
Publisher:
Type:
Format:
Identifier:
Call number:
Digitization:
ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան