ISBN:
Լրացուցիչ տեղեկութիւն:
Ayvazyan Anjelika, Айвазян Анжелика
Վերնագիր:
Տագնապային և դեպրեսիվ խանգարումների մասին պատկերացումների զարգացումը հոգեբանական գիտակարգում
Այլ վերնագիր:
Development of Conceptions about Anxiety and Depressive Disorders in Psychological Science ; Развитие представлений о тревожных и депрессивных расстройствах в психологической науке
Ենթավերնագիր:
Գիտական հոդվածների ժողովածու․Միջազգային գիտաժողովի նյութեր (Հունիսի 5, 2026)
Ստեղծողը:
Համատեղ հեղինակները:
ԳԱԱ Գիտակրթական միջազգաիին կենտրոն
Խորագիր:
Չվերահսկուող բանալի բառեր:
տագնապայնություն ; խուճապային նոպաներ ; աֆեկտիվ խանգարումներ ; գենետիկական գործոններ
Ծածկոյթ:
Ամփոփում:
Հոդվածում ներկայացվում է տագնապային և դեպրեսիվ խանգարումների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների պատմական և տեսական զարգացման վերլուծությունը հոգեբանական գիտակարգում։ Դիտարկվում են տագնապայնության և դեպրեսիայի ուսումնասիրության հիմնական փուլերը՝ սկսած հին աշխարհի պատկերացումներից մինչև ժամանակակից նյարդակենսաբանական և գենետիկական մոտեցումները։ Վերլուծվում են Հիպոկրատի, Զ. Ֆրեյդի, Կ. Կրեպելինի, Ա. Լյուիսի, Ֆ. Բ. Բերեզինի և այլ հեղինակների հայեցակարգերը, որոնք նպաստել են տագնապայնության և դեպրեսիայի փոխհարաբերությունների գիտական մեկնաբանությանը։ Հետազոտության ընթացքում կիրառվել են տեսական-վերլուծական, համեմատական և պատմահամեմատական մեթոդներ, իրականացվել է հոգեբանական, հոգեբուժական և նյարդակենսաբանական գրականության բովանդակային ուսումնասիրություն։ Արդյունքները ցույց են տալիս, որ տագնապայնությունն ու դեպրեսիան ունեն ընդհանուր հոգեբանական և նեյրոկենսաբանական հիմքեր և հաճախ հանդես են գալիս որպես փոխկապակցված աֆեկտիվ խանգարումներ։ Ժամանակակից հետազոտությունները հաստատում են սերոտոներգիկ համակարգի, հիպոթալամուս-հիպոֆիզ- մակերիկամային առանցքի և գենետիկական գործոնների կարևոր դերը այս խանգարումների ձևավորման գործընթացում։
The article presents an analysis of the historical and theoretical development of concepts concerning anxiety and depressive disorders in psychological science. The main stages in the study of anxiety and depression are examined, from ancient interpretations to contemporary neurobiological and genetic approaches. The concepts developed by Hippocrates, S. Freud, E. Kraepelin, A. Lewis, F. B. Berezin, and other scholars who contributed to the scientific understanding of the relationship between anxiety and depression are analysed. The study employed theoretical-analytical, comparative, and historicalcomparative methods, including a content analysis of psychological, psychiatric, and neurobiological literature. The findings indicate that anxiety and depression share common psychological and neurobiological foundations and often manifest as interconnected affective disorders. Modern studies confirm the significant role of the serotonergic system, the hypothalamic-pituitary-adrenal axis, and genetic factors in the development of these disorders. The article emphasises that anxiety may be considered a predictor of depressive disorders. At the same time, the integrated study of these conditions is essential for improving the effectiveness of psychological and psychiatric practice.
В статье представлен анализ исторического и теоретического развития представлений о тревожных и депрессивных расстройствах в психологической науке. Рассматриваются основные этапы изучения тревожности и депрессии — от представлений древнего мира до современных нейробиологических и генетических подходов. Анализируются концепции Гиппократа, З. Фрейда, Э. Крепелина, А. Льюиса, Ф. Б. Березина и других авторов, внесших вклад в научное осмысление взаимосвязи тревоги и депрессии. В исследовании использованы теоретико-аналитический, сравнительный и историко-сравнительный методы, проведён содержательный анализ психологической, психиатрической и нейробиологической литературы. Полученные результаты показывают, что тревожность и депрессия имеют общие психологические и нейробиологические основания и часто проявляются как взаимосвязанные аффективные расстройства. Современные исследования подтверждают значительную роль серотонинергической системы, гипоталамо- гипофизарно-надпочечниковой оси и генетических факторов в формировании данных расстройств. В статье подчёркивается, что тревожность может рассматриваться как предиктор развития депрессивных расстройств, а их комплексное изучение имеет важное значение для повышения эффективности психологической и психиатрической практики.
Հրատարակութեան վայրը:
Երևան