Object structure

Մարզերի աճի գրավականը. ինչու է Հայաստանի հանքարդյունաբերությունը ավելի կարևոր, քան ՀՆԱ-ում իր բաժինը ; Залог роста регионов: почему горнодобывающий сектор Армении важнее его доли в ВВП

GDP growth ; mining sector ; gold re-export ; geopolitical impact ; employment

48-57

Հայաստանի տնտեսությունը 2024 թվականին գրանցել է 5.9% ՀՆԱ աճ, որը, սակայն, անհամաչափորեն կենտրոնացված է եղել ծառայությունների և շինարարության ոլորտներում։ Այս հոդվածում շեշտվում է հանքարդյունաբերության ոլորտի ռազմավարական կարևորությունը՝ որպես տարածաշրջանային զարգացման և ազգային տնտեսության գերակա հիմնասյուն։ Չնայած ՀՆԱ-ում ուղղակի մասնաբաժնի նվազմանը (գնահատվում է 2.6%) և ընդհանուր աճի վրա ունեցած բացասական ազդեցությանը (–0.2 տոկոսային կետ)՝ ոլորտն ապահովում է ապրանքային արտահանման ամենամեծ մասնաբաժինը (բացառությամբ վերաարտահանման), 10,000-ից ավելի բարձր վարձատրվող աշխատատեղեր և աջակցում ավելի քան 28,000 աշխատատեղի Սյունիքի նման մարզերում։ Ոլորտում 0.8% արտադրության անկումը և գործառնական անկայունությունը անմիջականորեն կապված էին աշխարհաքաղաքական խոչընդոտների, մասնավորապես՝ բարձր արդյունավետությամբ Սոթքի ոսկու հանքավայրի գործունեության հարկադիր խաթարման հետ։ Բացի այդ, ոսկու զանգվածային, բայց ժամանակավոր վերաարտահանման բումը, որը զուրկ էր իրական ավելացված արժեքից, ստեղծեց վիճակագրական աղմուկ՝ քողարկելով արտադրողական ոլորտների լճացումը։ Շարունակական, ներառական տնտեսական աճ և տարածաշրջանային կայունություն ապահովելու համար ոլորտը պետք է հաղթահարի այս մարտահրավերները, ներգրավի երկարաժամկետ ներդրումներ և կենտրոնանա Ամուլսարի նման բարձր ավելացված արժեք ունեցող նախագծերի վրա։
Экономика Армении продемонстрировала уверенный рост ВВП на 5.9% в 2024 году, однако этот рост был непропорционально сконцентрирован в секторах услуг и строительства. Данная статья подчеркивает стратегическое значение горнодобывающего сектора как ключевого двига- теля регионального развития и важнейшей основы национальной экономики за пределами Еревана. Несмотря на снижение его прямого вклада в ВВП (оценка 2.6%) и негативное влияние на общий рост (–0.2 процентных пункта), сектор обеспечивает наибольшую долю всего товарного экспорта (без учета реэкспорта), создает более 10,000 прямых высокооплачиваемых рабочих мест и поддерживает более 28,000 рабочих мест в таких областях, как Сюник. Снижение произ- водства в секторе на 0.8% и операционная нестабильность были напрямую связаны со значительными геополитическими препятствиями, в частности, с вынужденным нарушением работы высокопроизводительного золоторудного месторождения Сотк. Кроме того, массовый, но временный бум реэкспорта золота, не имевший реальной добавленной стоимости, создал стати-стический шум, маскирующий стагнацию в продуктивных секторах. Для обеспечения устойчивого, инклюзивного экономического роста и региональной стабильности сектор должен преодолеть эти вызовы, привлечь долгосрочные инвестиции и сосредоточиться на проектах с высокой добавленной стоимостью, таких как Амулсар.
Armenia’s economy grew strongly at 5.9% in 2024, yet this growth was disproportionately concentrated in the service and construction sectors. This paper emphasizes the strategic importance of the mining sector as the key driver of regional development and a cornerstone of the national economy outside Yerevan. Despite its declining direct contribution to GDP (estimated at 2.6%) and a negative impact on overall growth (−0.2 percentage points), the sector accounts for the biggest share of all commodity exports (excluding re-exports), 10,000+ direct high-wage jobs, and supports over 28,000 jobs in regions such as Syunik. The sector’s 0.8% decline in production and operational instability were directly linked to significant geopolitical obstacles, notably the forced disruption of the highproductivity Sotk gold mine. Furthermore, a massive but temporary gold re-export boom, which lacked real value-added, created statistical noise that masked the stagnation in productive sectors. To ensure sustainable, inclusive economic growth and regional stability, the sector must overcome these challenges, attract long-term investment, and focus on high-value-added projects such as Amulsar.

ՀՊՏՀ «Տնտեսագետ» հրատ․

Հոդված

pdf

Նյութը վերցված է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի կայքից։