Հրապարակման մանրամասներ:

«Պատմա-բանասիրական հանդես»-ը լույս է տեսնում 1958 թվականից։ Հիմնադիր խմբագիր ՝ Մ․ Գ․ Ներսիսյան

Ամսագրի կամ հրապարակման վերնագիր:

Պատմա-բանասիրական հանդես =Historical-Philological Journal

Հրապարակման ամսաթիվ:

2026

Համար:

1

Պաշտոնական URL:

Լրացուցիչ տեղեկություն:

Թումանյան Գարեգին, Туманян Гарегин

Այլ վերնագիր:

Ննջեցյալի գլխի պաշտպանությունը չարխափան միջոցներով (ակնարկներ նախապատմական ժամանակաշրջանից) ; Защита головы усопшего апотропеическими средствами (очерки доисторического периода)

Աջակից(ներ):

Գլխ․ խմբ․՝ Մ․ Գ․ Ներսիսյան (1958-1998) ; Վ․ Միքայելյան (1999-2005) ; Գլխ․ խմբ․ պաշտոնակատար՝ Պ․ Մ․ Մուրադյան (2005) ; Ա․ Զաքարյան (2005) ; Գլխ․ խմբ․՝ Ս․ Հարությունյան (2006-2018) ; Ա․ Զաքարյան (2018-)

Ծածկույթ:

212-228

Ամփոփում:

Since the Paleolithic, all the rituals comprising funerary rite were aimed at a single purpose – overcoming the death. The head of deceased was viewed as a valid replacement of the whole being. It was perceived as a container, where the vital energy was concentrated. Therefore, the head needed protection, which was provided by placing near the head ritual items made of flint, obsidian or metal, modelling the head in plaster, placing the head in a clay vessel or on a stone, etc. Headgear, besides esthetic purposes, had also a protective meaning. These protective measures were not yet ensuring the revival of the deceased, but allowed to hope that the soul will not get changed, and the identity of the person will be kept. This study demonstrates the variety of methods applied in Near East and Europe for protecting the head of deceased, highlighting this important aspect of spiritual life of our distant ancestors.
Հին քարի դարից սկսած՝ թաղման ծեսը կազմող բոլոր ծիսակարգերը նպատակաուղղված էին մեկ նպատակի՝ մահը հաղթահարելուն։ Ննջեցյալի գլուխը դիտարկվում էր որպես տվյալ էակին լիարժեք փոխարինող, ընկալվում էր որպես զետեղարան, որտեղ կենտրոնացած էր կենսական էներգիան։ Հետևաբար գլուխը պաշտպանության կարիք ուներ, որն ապահովվում էր գլխի մոտ կայծքարից, վանակատից կամ մետաղից պատրաստված ծիսական առարկաներ տեղադրելով, գլուխը կավով ծեփելով, այն կավանոթի մեջ կամ քարի վրա դնելով և այլն։ Գլխանոցը, բացի գեղագիտական նպատակներից, ուներ նաև պաշտպանիչ նշանակություն։ Այս պաշտպանական միջոցառումները դեռևս չէին ապահովում հանգուցյալի վերածնունդը, սակայն թույլ էին տալիս հուսալ, որ վերածնված մարմնում հոգին փոփոխության չի ենթարկվի և անձի էությունը կպահպանվի։ Այս ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս Մերձավոր Արևելքում և Եվրոպայում հանգուցյալի գլուխը պաշտպանելու համար կիրառվող մեթոդների բազմազանությունը՝ ընդգծելով մեր հեռավոր նախնիների հոգևոր կյանքի այս կարևոր կողմը։
Начиная с палеолита, все ритуалы, составляющие погребальный обряд, были направлены на достижение одной цели – преодоление смерти. В ритуальной практике голова рассматривалась как полноценный заменитель данного существа. Считалось, что она является неким вместилищем, в котором сконцентрирована жизненная энергия, она воспринималась как резервуар для последней. Поэтому голова нуждалась в защите, чему способствовало размещение ритуальных предметов из кремня, обсидиана или металла рядом с головой, обмазывание головы глиной, помещение ее в глиняный горшок или установление на камень и т. д. Головной убор, кроме эстетических целей, имел также апотропеическое значение. Эти защитные меры не обеспечивали возрождения покойного, но вселяли надежду, что в возрожденном теле душа не подвергнется изменениям, идентичность личности будет сохранена. Настоящее исследование явствует о разнообразии методов, применяемых на Ближнем Востоке и в Европе для защиты головы усопшего, подчеркивая этот важный аспект духовной жизни наших далеких предков.

Հրատարակիչ:

ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.

Ձևաչափ:

pdf

Նույնացուցիչ:

oai:arar.sci.am:429039

Դասիչ:

АЖ 359

Թվայնացում:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան

Բնօրինակի գտնվելու վայրը:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան