Object structure

Արխիպելագից դեպի մայրցամաք. «Հայաստանի դրամագիտություն» հասկացության շրջանակը ; From The Archipelago To The Continent:The Denotation Of The “Numismatics Of Armenia”

история Армении ; источниковедение ; история нумизматики ; методологиян методология нумизматики ; умизматики ; мусульманская нумизматика ; научная парадигма ; нумизматика Армении

8-22

The article is devoted to the discussion of the position of numismatics in the circle of Armenian studies at the turn of the 20th – 21st centuries. The changes in the research angles of Armenian studies at that time were accompanied by the inclusion of the history of the Armenian people in the context of the history of the Middle East and, more broadly, in the context of the history of Eurasia. This leads to qualitative shifts in source studies and, in particular, in numismatical research, requiring an update of its object of study. Previous numismatic studies of the 19th – early 20th centuries constituted Armenian numismatics by the second half of the 20th century as an “archipelago” of spaced apart in time dynastical numismatics – of ancient and medieval kingdoms (Sophene, Armenia Maior, Commagene, Armenia Minor; Lori and Cilicia), as well as issues of the early twentieth century. The focus on the coinage in the Armenian states led to the almost complete elimination from the numismatic discourse of more than a millennium period of minting of Sasanian and Islamic type coins on the territory of Historical Armenia (exceptionally saturated with informative numismatic sources), and, accordingly, of the societies that produced and used these coins. The loss of coherence of the description began to be replenished in the works of the late 20th and early 21st centuries, which moved from the description of Armenian numismatics, determined by the ethno-confessional affiliation of the emitents, to the study of the geographically determined numismatics of Armenia. The result of these works was the clarification of the scale of the “continent” of coinage and coin circulation on the territory of Historical Armenia from the 3rd century BC up to the 20th century. Its description is complicated by a large number of mints operating simultaneously (in certain periods – up to fifty) and by the impressive list of polities (more than forty) that minted coins. No less time-consuming task is the study of monetary circulation on the territory of Historical Armenia, since it requires not only the analysis of local emissions, but also the study of imported coins. It is extremely important to integrate the data of the analysis of numismatic sources from the territory of Historical Armenia into the field of Armenian studies and of broader anthropological studies.
Աշխատանքը նվիրված է 20 – 21-րդ դարերի վերջին հայագիտական գիտությունների շրջանակում դրամագիտության դերի քննարկմանը ։ Հայագիտության հետազոտական հեռանկարների փոփոխությունն այս պահին ուղեկցվում է Մերձավոր Արևելքի, իսկ ավելի լայն առումով՝ Եվրասիայի պատմության համատեքստում հայ ժողովրդի պատմության ընդգրկմամբ ։ Նման տեղաշարժը պահանջում է որակական ավելացումներ սկզբնաղբյուրային բազայում և մասնավորապես դրամագիտության վերաբերյալ հետազոտություններում՝ բարձրացնելով դրա ուսումնասիրության օբյեկտի թարմացման հարցը: 19-րդ դարի և 20-րդ դարի սկզբի նախորդ դրամագիտական ուսումնասիրությունները 20-րդ դարի երկրորդ կեսին հայկական դրամագիտությունը դարձրեցին ժամանակի մեջ տարածված տոհմական դրամագիտության «արխիպելագ»՝ հին և միջնադարյան թագավորությունների (Կոմմագենե և Փոքր Հայք, Լոռի և Կիլիկիա), ինչպես նաև 20-րդ դարի սկզբի թողարկման հարցերով ։ Հայկական նահանգներում մետաղադրամների հատման վրա կենտրոնացումը հանգեցրեց դրամագիտական դիսկուրսից ինչպես պատմական Հայաստանի տարածքում ավելի քան մեկ հազարամյակ թողարկված սասանյան և մուսուլմանական տիպի խիստ տեղեկատվական մետաղադրամների գրեթե իսպառ վերացմանը, այնպես ևայն հասարակությունների, որոնք արտադրել ևօգտագործել են այդ մետաղադրամները ։ Դրամագիտական հետազոտությունների փոխկապվածության կորուստը սկսեց փոխհատուցվել 20-րդ դարավերջի աշխատություններում, որոնք հայկական դրամագիտության նկարագրությունից, որը որոշվում էր թողարկողների էթնո- դավանական պատկանելությամբ, տեղափոխվեց դրամագիտության ուսումնասիրություն՝ պայմանավորված աշխարհագրական շրջանակով ։ Այս աշխատանքների արդյունքը եղավ հայ դրամագիտության «մայրցամաքի » չափերի հստակեցումը՝ մ. թ. ա 3-րդ դարից մինչև 20-րդ դար պատմական Հայաստանի տարածքում մետաղադրամների հատման և դրամաշրջանառության համադրությամբ ։ Դրա նկարագրությունը բարդանում է միաժամանակ գործող դրամահատարանների մեծ թվով (որոշ ժամանակաշրջաններում՝ մինչև 50) և դրամահատում իրականացնող պետական կառույցների տպավորիչ ցանկով (ավելի քան 40)։ Ոչ պակաս աշխատատար է թվում պատմական Հայաստանի տարածքում դրամաշրջանառության ուսումնասիրությունը, որը պահանջում է ոչ միայն տեղական թողարկումների վերլուծություն, այլև ներմուծվող մետաղադրամների ուսումնասիրություն ։ Բացառիկ կարևորություն ունի պատմական Հայաստանի տարածքից ծագած դրամագիտական աղբյուրների վերլուծությունից ստացված տվյալների ինտեգրումը հայագիտական ևավելի լայն մարդաբանական հետազոտությունների բնագավառում ։

Երևան

Հայաստանի պատմության թանգարան

Հոդված

pdf

hy

2021 թ.-ից վերանվանվել է՝ Աշխատություններ Հայաստանի պատմության թանգարանի