Journal or Publication Title:
Date of publication:
ISBN:
Additional Information:
Մնացականյան Վիլեն, Mnatsakanyan Vilen
Title:
Other title:
Արտաքին տնտեսական կապերի դերը նոր աշխատատեղերի ձևավորման և մարդկային կապիտալի արտահանման գործում. Հայաստանի և ծոցի համագործակցության խորհրդի երկրների համագործակցության ներուժը ; The Role Of Foreign Economic Relations In The Creation Of New Employment And The Export Of Human Capital: The Potential For Cooperation Between Armenia And The Member States Of The Gulf Cooperation Council (Gcc)
Creator:
Corporate Creators:
ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտ
Contributor(s):
Subject:
Занятость населения ; Уровень жизни
Uncontrolled Keywords:
Совет сотрудничества арабских государств Персидского залива (ССАГПЗ) ; человеческий капитал ; рынок труда ; Армения ; внешнеэкономическая политика ; трудовая мобильность ; занятость
Coverage:
Abstract:
Համաշխարհային աշխատաշուկայի արագ վերափոխման պայմաններում հատկապես ուշագրավ է Պարսից ծոցի արաբական պետությունների համագործակցության խորհրդի երկրների փորձը, որոնք վերջին տասնամյակների ընթացքում ակտիվորեն հետապնդել են տնտեսական դիվերսիֆիկացման ռազմավարություններ: Ապրանքային կախվածությունից դեպի նորարարական, բարձր տեխնոլոգիական և ծառայությունների վրա կողմնորոշված տնտեսությունների զարգացում անցումը ուղեկցվում է բարձր որակավորում ունեցող աշխատուժի պահանջարկի կայուն աճով: Այնպիսի ոլորտներ, ինչպիսիք են տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, վերականգնվող էներգիան, ֆինանսական տեխնոլոգիաները, առողջապահությունը, կրթությունը և մասնագիտական ծառայությունները, սկսում են առաջատար դիրքեր զբաղեցնել: Համեմատաբար փոքր ներքին աշխատաշուկաներ ունեցող երկրների համար, ինչպիսին է Հայաստանը, այս գործընթացները նոր հնարավորություններ են բացում մարդկային կապիտալի արտահանման համար: Կարևոր է, որ արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ավանդական ընկալումը, որը հիմնականում կենտրոնացած է առևտրի և ներդրումային հոսքերի վրա, պահանջում է վերանայում` հաշվի առնելով աշխատուժի շարժունակության աճող կարևորությունը: Որակավորված մասնագետների արտահանման միջոցով աշխատանքի միջազգային բաժանմանը մասնակցությունը կարող է դառնալ Հայաստանի երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման ռազմավարության էական տարր: Ուսումնասիրության նպատակն է բացահայտել այն ոլորտներն ու մեխանիզմները, որոնք թույլ կտան խորացնել Հայաստանի արտաքին տնտեսական համագործակցությունը Ծոցի արվարձանների համագործակցության անդամ երկրների հետ զբաղվածության և աշխատանքային միգրացիայի ոլորտներում: Հիմնական խնդիրներն են՝ Պարսից ծոցի արաբական պետությունների աշխատաշուկաների կառուցվածքի վերլուծությունը, աշխատուժի շարժունակության ինստիտուցիոնալ և իրավական խոչընդոտների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև հայ մասնագետների ներգրավման համար ամենախոստումնալից ոլորտների բացահայտումը: Ուսումնասիրության մեթոդաբանական շրջանակը հիմնված է պաշտոնական վիճակագրության, Ծոցի արվարձանների համագործակցության անդամ երկրների ազգային տնտեսական զարգացման ռազմավարությունների և համեմատական ինստիտուցիոնալ մոտեցման համապարփակ վերլուծության վրա: Արդյունքները ենթադրում են, որ կառավարության արդյունավետ համակարգման, մասնագիտացված մասնագիտական ուսուցման ծրագրերի ստեղծման և միջկառավարական համաձայնագրերի կնքման դեպքում, Ծոցի պետությունների հետ համագործակցությունը կարող է դառնալ Հայաստանի արտաքին տնտեսական քաղաքականության կարևոր ոլորտ: Սա ոչ միայն նպաստում է զբաղվածության աճին և մարդկային կապիտալի զարգացմանը, այլև ինտեգրում է երկիրը համաշխարհային գիտելիքների և ծառայությունների արժեքային շղթաներում:
В условиях стремительных трансформаций глобального рынка труда особое внимание привлекает опыт стран Совета сотрудничества арабских государств Персидского залива (ССАГПЗ), которые на протяжении последних десятилетий активно реализуют стратегии экономической диверсификации. Переход от сырьевой зависимости к формированию инновационных, высокотехнологичных и сервисно-ориентированных экономик сопровождается устойчивым ростом спроса на высококвалифицированную рабочую силу. Ведущие позиции начинают занимать такие направления, как информационные технологии, возобновляемая энергетика, финтех, медицина, образование и сфера профессиональных услуг. Для стран с относительно небольшим внутренним рынком труда, таких как Армения, данные процессы открывают новые возможности в области экспорта человеческого капитала. Важно отметить, что традиционное понимание внешнеэкономических связей, сосредоточенное преимущественно на товарообороте и инвестиционных потоках, требует переосмысления с учетом растущего значения мобильности трудовых ресурсов. Участие в международном разделении труда через экспорт квалифицированных специалистов может стать значимым элементом долгосрочной стратегии экономического развития Армении. Цель исследования заключается в выявлении направлений и механизмов углубления внешнеэкономического сотрудничества Армении со странами ССАГПЗ в сфере занятости и миграции трудовых ресурсов. Среди основных задач – анализ структуры рынков труда государств Персидского залива, изучение институциональных и правовых барьеров для трудовой мобильности, а также определение наиболее перспективных секторов для привлечения армянских специалистов. Методологическая база работы опирается на комплексный анализ официальной статистики, национальных стратегий экономического развития стран ССАГПЗ и сравнительный институциональный подход. Полученные результаты позволяют сделать вывод, что при условии эффективной государственной координации, создания специализированных программ профессиональной подготовки и заключения межправительственных соглашений сотрудничество с государствами Персидского залива способно стать важным направлением внешнеэкономической политики Армении. Оно не только способствует росту занятости и развитию человеческого капитала, но и интегрирует страну в глобальные цепочки создания знаний и услуг.
In the context of rapid transformations in the global labor market, particular attention is drawn to the experience of the member states of the Gulf Cooperation Council (GCC), which over recent decades have actively pursued strategies of economic diversification. The transition from resource dependence toward the development of innovative, high-technology, and service-oriented economies has been accompanied by a sustained increase in demand for highly skilled labor. Leading positions are increasingly occupied by sectors such as information technology, renewable energy, fintech, healthcare, education, and professional services. For countries with relatively small domestic labor markets, such as Armenia, these processes create new opportunities for the export of human capital. It is important to note that the traditional understanding of foreign economic relations, which has primarily focused on trade in goods and investment flows, requires reconsideration in light of the growing importance of labor mobility. Participation in the international division of labor through the export of skilled professionals may become a significant component of Armenia’s long-term economic development strategy. The purpose of this study is to identify directions and mechanisms for deepening Armenia’s foreign economic cooperation with GCC countries in the fields of employment and labor migration. The main objectives include analyzing the structure of labor markets in the Gulf states, examining institutional and legal barriers to labor mobility, and identifying the most promising sectors for attracting Armenian specialists. The methodological framework of the study is based on a comprehensive analysis of official statistics, national economic development strategies of GCC countries, and a comparative institutional approach. The findings suggest that, subject to effective state coordination, the development of specialized professional training programs, and the conclusion of intergovernmental cooperation agreements, collaboration with the Gulf states can become an important dimension of Armenia’s foreign economic policy. Such cooperation not only contributes to employment growth and human capital development but also integrates the country into global knowledge and service value chains.
Place of publishing:
Երևան
Publisher:
Format:
Identifier:
General note:
Նվիրված ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտի հիմնադրման 70-ամյակին