Օբյեկտ

Վերնագիր: Որոշ յուրօրինակ կաղապար-հիշատակարաններ հայերեն ձեռագրերում

Հրապարակման մանրամասներ:

«Արցախի երիտասարդ գիտնականների և մասնագետների միավորում» (ԱԵԳՄՄ) հասարակական կազմակերպության «Գիտական Արցախ» պարբերականն ընդգրկված է ՀՀ ԲՈԿ-ի կողմից հաստատված «Ատենախոսությունների հիմնական արդյունքների և դրույթների հրատարակման համար ընդունելի գիտական հրատարակությունների» ցանկում: Պարբերականը, որի հիմնադիրը Երևանի պետական համալսարանն է, լույս է տեսնում տարեկան առնվազն 2 անգամ (2020 թվականից՝ տարեկան 4 անգամ):

Ամսագրի կամ հրապարակման վերնագիր:

Գիտական Արցախ=Scientific Artsakh=Научный Арцах

Հրապարակման ամսաթիվ:

2022

Համար:

2 (13)

ISSN:

ISSN 2579-2652 (Print) ; 2738-2672 (Online)

Պաշտոնական URL:

www.artsakhlib.am

Լրացուցիչ տեղեկություն:

Khachatryan Ovsanna, Хачатрян Овсанна

Այլ վերնագիր:

Some Unique Colophon-Exemplares in Armenian Manuscripts ; Некоторые уникальные колофоны в армянских рукописях

Ամփոփում:

Սույն հոդվածի նպատակն է վեր հանել ձեռագրի հիշատակարանի կարևոր առանձնահատկություններից մեկը՝ կաղապարային բնույթը: Հոդվածի խնդիրն է ցույց տալ կաղապարային հիշատակարնների նշանակությունը ձեռագրագիտության մեջ: Աշխատանքը շարադրված է պատմահամեմատական և համադրական մեթոդների կիրառմամբ: Կատարված հետազոտության արդյունքը ցույց է տալիս, որ հայերեն ձեռագրերի հիշատակարանները մեծ մասամբ գրված են հիշատակարանային կաղապարներով, նույնիսկ կան ամբողջական հիշատակարանի նմուշ- օրինակներ: Ձեռագրի հիշատակարանի տիպիկ նմուշ-օրինակ կա ՄՄ (Մ. Մաշտոցի անվ. Մատենադարանի) Հմր 2335 ձեռագրում (Երուսաղեմ, 1476 թ.), իսկ ՄՄ 3461 ձեռագրում (Թոխաթ, 1662 թ.) կան հուշաղբյուրի, գավաթի վրա գրելու արձանագրություն-հիշատակարաների օրինակներ: ՄՄ Հմր 3633, 5664, 6059, 8454, 8578 ձեռագրերի՝ նույն կաղապարով գրված հիշատակարնների տեղեկությունները համադրելով՝ պարզեցինք ձեռագրերի «ազգակցական» կապերը, ՄՄ Հմր 8578 ձեռագրի գրչության վայրը՝ Մոկս գավառ, ինչպես նաև Սարգիս գրիչի ով լինելը՝ Սարգիս Հիզանցի (եղել է Խիզան կամ Հիզան գավառի անվանի ծաղկող Մարտիրոս Խիզանցու եղբայրը): Այսինքն՝ միևնույն կաղապար-օրինակի հիման վրա գրված հիշատակարանների հավաքման, դասդասման արդյունքում հնարավոր կլինի պարզել ոչ միայն ձեռագրի ստեղծման հանգամանքների հետ կապված զանազան տեղեկություններ, այլև լուծել ձեռագրագիտական տարաբնույթ հարցեր:
The purpose of this article is to specify a very important feature of the colophons in the Armenian manuscripts - their exemplary character. The objective of the work is to present the importance of colophon-exemplares in codicology. The work is written applying the historical-comparative and comparative methods. The results of the research show that though colophons are mostly written in colophon-patterns, there are colophon-exemplares of a complete colophon too. There is a typical colophon-exemplar in the Ms. 2335 of Matenadaran (M, Jerusalem, 1476), and there are examples of inscriptions-colophons: a colophon for writing on a fountain and on a cup in the Ms. M 3461 (Tʻokhatʻ, 1662). Comparing the information of the colophons written in the same colophon-exemplar of the manuscripts M 3633, 5664, 6059, 8454, 8578, we clarified the "kinship" connections of those manuscripts. We also found out the place of writing of the Ms. M 8578 (Moks province), as well as who the scribe Sargis was. He is Sargis Hizantsʻi, the brother of the famous miniature painter Martiros Hizantsʻi from Hizan province. In other words, due to collecting and classifying colophons written on the basis of the same colophon-exemplar, it is possible to find out not only various data concerning the circumstances of the origin of those manuscripts, but also to solve various codicological issues.
Цель данной статьи – указать на очень важную особенность колофонов армянских рукописей, их экземплярный характер и попытаться показать значение колофонов в кодикологии. Работа написана с применением сравнительно-исторических и сопоставительных методов. Результаты исследования показывают, что, хотя в армянских рукописях колофоны в большинстве своем написаны в соответствии с шаблонами для коротких форм колофонов, также существуют и объемные колофоны. В рукописи № 2335 Матенадарана (М, (Иерусалим, 1476 г.) есть типичный экземплярный колофон, а в рукописи М № 3461 (Тохат, 1662 г.) — примеры надписей-колофонов: колофон для написания на роднике-памятнике, на чаше. Сопоставив сведения на колофонах, написанных по одному и тому же колофону-экземпляру рукописей М № 3633, 5664, 6059, 8454, 8578, мы выяснили «родственные» связи этих рукописей. Мы также выяснили место написания рукописи М № 8578 (провинция Мокс) и кто такой писец Саргис. Это Саргис Хизанци ‒ брат Мартироса Хизанци, знаменитого миниатюриста из провинции Хизан. Иными словами, в результате классификации колофонов, написанных на основе одного и того же колофона-экземпляра (шаблона), можно выяснить не только разые сведения, связанные с обстоятельствами происхождения рукописи, но и решить различные кодикологические вопросы.


Հրատարակության վայրը:

Երևան

Հրատարակիչ:

«ԱՐՑԱԽ» հրատ.

Ձևաչափ:

pdf

Չափեր:

էջ 156-163

Նույնացուցիչ:

oai:arar.sci.am:325405

Լեզու:

hy

Օբյեկտի հավաքածուներ:

Վերջին անգամ ձևափոխված:

Aug 31, 2022

Մեր գրադարանում է սկսած:

Aug 31, 2022

Օբյեկտի բովանդակության հարվածների քանակ:

5

Օբյեկտի բոլոր հասանելի տարբերակները:

https://arar.sci.am/publication/353180

Ցույց տուր նկարագրությունը RDF ձևաչափով:

RDF

Ցույց տուր նկարագրությունը OAI-PMH ձևաչափով։

OAI-PMH

Այս էջը օգտագործում է 'cookie-ներ'։ Ավելի տեղեկատվություն