Օբյեկտ

Վերնագիր: Urar tu երկրանունը դաշնային պետության անվանում

Ստեղծողը:

Պետրոսյան, Սարգիս

Տեսակ:

Հոդված

Ամսագրի կամ հրապարակման վերնագիր:

ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոն. Գիտական աշխատություններ= Ширакский центр арменоведческих исследований НАН РА. Научные труды = Shirak Centre of Armenological Studies of NAS RA․ Scientific works

Հրապարակման ամսաթիվ:

2022

Հատոր:

25

Համար:

1

ISSN:

1829-4316

Լրացուցիչ տեղեկություն:

Петросян С., Petrosyan S.

Այլ վերնագիր:

Топоним Urartu - название федеративного государств ; Toponym Urartu - Denomination of the Federal State

Համատեղ հեղինակները:

ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոն

Ծածկույթ:

30-40

Ամփոփում:

Հոդվածում քննարկվում է Ուրարտու թագավորության որպես դաշնային պետական կազմավորում ստեղծված լինելու և դրա հետ ուղղակի կապի մեջ եղող պետության անվան առաջացման հարցերը: Հնդեվրոպական միասնության դարաշրջանից եկած ավանդույթի համաձայն' Արևի աստվածը, իրեն վերապահված իրավարար գործառույթներից ելնելով, հանդես էր գալիս նաև որպես եռադասյա հասարակության դասերի միջև կնքված դաշինքի հովանավոր: Արևի աստվածը պաշտելի էր Ուրարտական թագավորության երեք դասերի համար, բայց առավելագույն պաշտամունքի նա արժանացել էր քրմական դասի վերնախավի կողմից: Վերջինիս կենտրոնատեղին Վանա լճի արևելյան ափին գտնվող Տոսպ-Վանն (սեպագր. Tušpa) էր: Իր ունեցած ռազմավարական կարևոր դիրքի հետ միասին այս հանգամանքը ևս իր կարևոր դերն էր ունեցել նորաստեղծ պետության մայրաքաղաքի ընտրության հարցում:
The kingdom of Urartu emerged on the basis of the military alliance of the Nairi countries. In the titles of Urartian Kings, only three Nairian countries are mentioned-Shura, Biayna and Tushpa. These Nairian countries were the founders of primary federal state of Urartu. During the rule of Sarduri I (845-825 B.X.) the capital of the Urartu became the centre of the priests Tushpa (Tosp, present-day Van) and God of the Sun became identified with Shivini, i.e. the God of the Sun from Tushpa. The fact that the ancient Armenian, Iranian and Indian tribes having three social estates structure of the society and existence of corresponding mythological triads, have found their manifestation in everyday life and religion. In the ancient Armenian mythology the bearers of mental power and social order were God of the Sun-Aregakn ardar. Indo-Iranian Mitra/Mithra also was directing all the realities of the social life which made up the spheres of activity of the priests. The epithet *Art- of the God of the Sun (compare with Armenian word ardar “truthful, pious, righteous man”<IE *art-) lies in the basis of the second component of the toponym Urartu (<*ur-artu) and in the basis of the first component of the cuneiform word Artuuarasaue (singular namber *artu-uarasi)- the name of the marksmen-guardians of the God of the Sun. It’s not excluded that the first component of the toponym Urartu (<*ur-artu) is of the same origin with the Armenian verb uranal “recede, renounce” (<IE *or-), which like this in the presence of the cuneiform word ururda (<*ur-urd/*ur-ord) “priest”: cf. Greek. apa “prayer, entreaty”, “damnation”, Latin. *0ro/*orare “ask, beg”, “say, speak”. For instance, thr toponym Urartu has the meaning “Holy order”, i. e. by and large “Holy alliance, Holy union”.
Царство Урарту возникло на основе военного союза стран Наири. В титулах урартских царей упомянуты только три наирские страны - Шура, Биайна и Тушпа. Эти страны и являлись основателями первоначально федеративного государства Урарту. Во время управления Сардури I (845-825 гг. до н. э.) город Тушпа (Тосп, современный Ван) — центр жрецов, стал столицей Урарту, а бог Солнца отождествлялся с местным солнечным богом Шивини. Факт, что у древних армянских, иранских и индийских племен существовала трехсословная социальная структура и соотвественные мифологические триады, отражена в их повседневной жизни и в религии. В армянской мифологии носителем умственной силы и социального порядка являлся бог Солнца-Арегакн ардар. Индоиранский бог Митра/Мифра считался управляющим всей социальной жизни — сферой деятельности жрецов. Эпитет *Art- бога солнца (ср. арм. слово индоевропейского происхождения ардарх и.-е. *art-) лежит в основе топонима Urartu (<*ur-artu) в виде его второго компонента. Этот эпитет налицо также в слове Artuuarasaue (ед. число artu-uarasi)- в названии лучников-гвардейцев бога Солнца. Первый компонент топонима Urartu, по нашему мнению, одного происхождения с корнем глагола уранал «отступаться, отрекаться» армянского языка, который происходит из и.-е. *or-. Этот корень наличествует также в слове урартской клинописи ururda (<*ur-urd/*ur-ord) «жрец»: ср. греч. ара «молитва, мольба», «проклятье», латин. oro/orare «просить, говорить» и т.п.). Таким образом, топоним Urartu означает «Священный порядок», т.е. «Священный договор, Священный союз».

Ձևաչափ:

pdf

Նույնացուցիչ:

սեղմիր այստեղ կապին հետևելու համար ; oai:arar.sci.am:321226

Բնօրինակի գտնվելու վայրը:

ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան

Օբյեկտի հավաքածուներ:

Վերջին անգամ ձևափոխված:

Dec 6, 2023

Մեր գրադարանում է սկսած:

Jun 16, 2022

Օբյեկտի բովանդակության հարվածների քանակ:

45

Օբյեկտի բոլոր հասանելի տարբերակները:

https://arar.sci.am/publication/348696

Ցույց տուր նկարագրությունը RDF ձևաչափով:

RDF

Ցույց տուր նկարագրությունը OAI-PMH ձևաչափով։

OAI-PMH

Այս էջը օգտագործում է 'cookie-ներ'։ Ավելի տեղեկատվություն