Կրկնությունը որպես յուրօրինակ ոճական հնարանք Սոկրատ Խանյանի ստեղծագործություններում - Յավրումյան, Մամիկոն
Սոկրատ Խանյանը հայ ժամանակակից այն գրողներից է, ում ներկապնակը բազմերանգ է և ընդգրկուն: Խանյանի ստեղծագործություններն աչքի են ընկնում իրենց անմիջականությամբ, պարզությամբ, բայց միևնույն ժամանակ հոգեբանական խորությամբ: Բանաստեղծը վարպետորեն է գործածում հայերենի ամենատարբեր լեզվաոճական հնարանքները` արտահայտելու համար քնարական հերոսի ներքին ապրումներն ու զգացմունքները: Նրա չափածոյում առավել հաճախակի գործածական հնարանքներից է կրկնությունը: Որպես լեզվական արտահայտչության միջոց ուշագրավ են բառային կրկնությունները: Նշված արտահայտչամիջոցը ոչ միայն նպաստում է մտքերի ու նախադասությունների շաղկապմանը, այլև խոսքի հուզական լիցքավորման միջոց դառնում: Կրկնությունների արմատները գալիս են դարերի խորքից և կապվում են ժողովրդական բանահյուսության հետ: Խանյանի ստեղծագործություններում կրկնությունները իմաստային և ոճական տարբեր նպատակներ են հետապնդում: Շարահյուսական կառուցվածքի մեջ տվյալ բառը կրկնվելով` ուժեղացնում է խոսքի արտահայտչականությունը, չափածո խոսքում նպաստում նաև ռիթմին, բանաստեղծական տողերի համաչափ կառուցվածքին: Կրկնվել կարող են ոչ միայն առանձին բառեր, այլ նաև բառակապակցություններ կամ ամբողջական բանաստեղծական տողեր: Խանյանի չափածոյում գործածական կրկնության բոլոր տեսակները նրա լեզվական արվեստը հատկանշող կարևոր տարրեր են: Առանձին բառերի, կապակցությունների, բանատողերի կրկնությունները ոչ միայն հոգեվիճակի դրսևորման ցայտուն միջոցներ են, որոնք նպաստում են տաղաչափական խնդիրների լուծմանը, այլև կարևոր գործառույթ են կատարում բանաստեղծական լեզվի ժողովրդայնության ու մի շարք արժանիքների` երաժշտականության, ներդաշնակության, բազմազանության ապահովման գործում: Сократ Ханян – современный армянский писатель с пестрой и многогранной палитрой воззрений. Произведения Ханяна отличаются своей непосредственностью, простотой и одновременно психологической глубиной. Поэт мастерски использует стилистические средства языка для выражения чувств и внутренних переживаний лирического героя. В его поэзии часто используется прием повтора. Словесные повторы весьма занимательны в качестве средства выразительности речи. (Словесные повторы используются как языковые средства выражения). Данное средство выражения способствует не только соединению мыслей и предложений, но и становится средством эмоционального наполнения речи (эмоциональному наполнению речи). Использование повторов уходит своими корнями вглубь веков и связано с народным творчеством. В творчестве Ханяна повторы преследуют разные смысловые и стилистические цели. Наличие словесных повторов в синтаксической конструкции усиливает выразительность речи, способствует ритмичности поэтического текста и позволяет соразмерно конструировать стихотворные строки (соразмерности стихотворных строк). Повторяться могут не только отдельно взятые слова, но и словосочетания или стихотворные строки. В поэзии Ханяна все виды использованных повторов – важные элементы, характеризующие его языковое искусство. Повторение отдельных слов, словосочетаний и стихотворных строк - средство выражения внутреннего состояния человека. Они также способствуют решению метрических целей, выполняют важную функцию в популяризации поэтического языка и обеспечении мелодичности, гармоничности и разнообразия поэтического текста. Socrat Khanyan is one of the modern Armenian writers, whose compositions are various and complete. Khanyan's compositions are known for their directness, simplicity , but at the same time with the psychological depth. The post masterly uses different methods of Armenian language-stylistics for expressing the hero's inner life and feelings. In his poems the repetition is the most used method. Word repetitions are remarkable as the means of linguistic significance. The mentioned means of significance promote the conjuction of thoughts and sentences and also makes the speech emotional. The roots of repetations come from the ages and are connected with folklore. In Khanyan's works repetitions have semantic and stylistic various purposes. In syntactical structure the repeated word strengthens the significance of speech, in poetical speech it promotes the rythm and symmetrical structure of poetic lines, too. Not only separate words can be repeated and also phrases and complete poetic lines. In Khanyan's poetical works all the types of colloquial repetition are important elements to feature his lingustic art. The repetition of separate words, phrases, poetic lines brightly demonstrate state of soul which promotes to solve versification problems and perform a great function in popularity of poetic language and in creating a number of virtues which are musicality, harmony, diversity.
Keywords: Լեզվաբանություն