Մեր ժամանակակիցները: Նորակազմությունները Վարուժան Խաստուրի «Երևանյան բոհեմ» և«Մարդեղություն» ժողովածուներում - Գրիգորյան, Սուսաննա
Представляемая статья посвящена изучению неологизмов в книгах Варужана Хастур ''Ереванский богем'' и ''Вочеловечение'', которые первый раз использовал автор, и которые не имеются в больщих толковых словарях армянского языка. Автор мастерски использовал весь богатый лексический состав нашего языка, а также, по мере необходимости, словообразовательные возможности армянского языка, создавая новые слова, обогащая самым язык собственныõ произведений и состав литературного языка. Немногочисленные прификсально – суффиксальные неологизмы, фразеологические единицы и перифразы в основном благозвучны и образованы соответственно законам и законамерностям словообразовательной традиции армянского языка. Одним из больших достоинств художественной литературы является языковая личность писателя, глубокое понимание жизни. Стихи Варужана Хастура обобщают многовековую национальную, традиционную, европейскую и восточную мудрость. Тема его стихов национальная, земная во всех ее проявлениях, данная человеку и ожидаемая от человека, что в наше время часто нарушается. Его стих уникален по своему языку, стилистическому характеру, имеет невероятные образцы образного мышления. Персонажи, созданные Хастуром, — это не бесчувственные и бессердечные, искусственно разорванные и отшлифованные персонажи, а убедительные, живые и дышащие, которые радуют и удивляют своей живостью, быстро находят характерное, а не приблизительное слово-описание, которое их характеризует. The given article analyses new words in Varuzhan Khastur's books "Bohem of Yerevan " and "Incarnation", which were used by the author for the first time and are not recorded in the well-known Armenian explanatory dictionaries. The author made use of the rich vocabulary of our language skillfully and also, in case of necessity, he applied the word-formation potential of the Armenian language, creating new words, thus enriching not only the language of his works, but also the word structure of our language. The few prefixo-suffixal neologisms, phraseological units and periphrases are mainly euphonic and they are not numerous in our language; they are formed according to the rules and word-formation tradition of Armenian. One of the great merits of fiction is the writer's linguistic personality, a deep understanding of life. Varuzhan Khastur's poems summarize the century-old national, traditional, European, and Eastern wisdom. The theme of his poems is national, earthly in all its manifestations, given to man and expected of man, which is often not well-kept in our times. His verse is unique in its language, stylistic nature, it has incredible examples of imagery thinking. The characters created by V. Khastur are not emotionless and heartless, artificially created and polished, but convincing, living and breathing, who delight and surprise with their liveliness, quickly find the characteristic and not the approximate word-description that characterizes them. Սույն հոդվածը նվիրված է Վարուժան Խաստուրի «Երևանյան բոհեմ» և «Մարդեղություն» ժողովածուներում տեղ գտած նոր բառերի քննությանը, որոնք առաջին անգամ գործածել է հեղինակը, և որոնք արձանագրված չեն արդի հայերենի հայտնի բառարաններում: Հեղինակը վարպետորեն օգտագործել է մեր լեզվի հարուստ բառապաշարը, ինչպես նաև, ըստ անհրաժեշտության, դիմել է հայերենի բառակազմական օրինաչափություններին՝ ստեղծելով նոր բառեր՝ դրանով իսկ հարստացնելով ոչ միայն իր ստեղծագործությունների, այլև մեր լեզվի բառային կազմը: Սակավաթիվ նախածանցավոր-վերջածանցավոր նորակազմությունները, դարձվածքներն ու շրջասությունները հիմնականում բարեհունչ են և կազմված են հայերենի բառակազմական օրենքներին և օրինաչափություններին համապատասխան: Գեղարվեստական գրականության կարևոր արժանիքներից մեկը գրողի լեզվական անհատականությունն է, կյանքի խորքային ընկալումը: Վարուժան Խաստուրի բանաստեղծություններն ամփոփում են և՛ ազգայինը՝ ավանդականը, և՛ եվրոպականը, և՛ արևելյան դարավոր իմաստությունը: Նրա բանաստեղծությունների թեման ազգայինն է, երկրայինը՝ իր բոլոր դրսևորումներով, մարդուն տրվածն ու մարդուց սպասվողը, որ մեր ժամանակներում հաճախ է խաթարվում: Նրա չափածոն յուրօրինակ է իր լեզվով, ոճական բնույթով և ունի պատկերավոր մտածողության աներևակայելի օրինակներ: Խաստուրի ստեղծած կերպարները անհույզ ու անկիրք, արհեստականորեն կոկված ու փայլեցված կերպարներ չեն, այլ համոզիչ, ապրող ու շնչող, որոնք ուրախացնում ու զարմացնում են իրենց կենդանությամբ և արագ գտնում իրենց բնորոշող ոչ թե մոտավոր, այլ ճշմարտացի բառ-բնութագիրը:
Keywords: Լեզվաբանություն