Մսմնայի ճակատամարտի լուսաբանումը հայ պատմագրության մեջ - Հարությունյան, Մհեր (Լիմուշ հրատ.)
Самооборонительные бои в условиях военно-политического присутствия турецких захватчиков в Закавказье, в том числе Мсмнинскую битву армянского населения в Арцахе, армянская историография представила как маяк спасения и яркий пример защиты Родины. В воспоминаниях очевидцев, организаторов и участников самообороны Арцаха сведения о Мсмнинской битве часто противоречивые, и они в дальнейшем передавались в наследство армянской историографии. В статье предпринята попытка обобщить основные вопросы историографии Мсмнинской битвы и создать по мере возможности целостную карти- ну посредством историко-критического анализа опубликованного базового материала об этом событии вековой давности. Self-defensive battles in the conditions of the military-political presence of Turkish invaders in Transcaucasia, including the Battle of Msmna of the Armenian population in Artsakh, were presented by Armenian historiography as a beacon of salvation and a vivid example of the defense of the Motherland. In the recollections of eyewitnesses, organizers and participants of Artsakh self-defense, the information about the Battle of Msmna is often contradictory, and they were later transferred to the legacy of Armenian historiography. The article attempts to summarize the main issues of the historiography of the Battle of Msmna and to create, as far as possible, a holistic picture by means of a historical and critical analysis of the published basic material about this century-old event. Թուրք զավթիչների Այսրկովկասում ունեցած ռազմաքաղաքական ներկայության պայմաններում Արցախում հայ ազգաբնակչության ինքնապաշտպանական մարտերը, այդ թվում՝ Մսմնայի ճակատամարտը հայ պատմագրությունը ներկայացրել է որպես փրկության փարոս և Հայրենիքը պաշտպանելու վառ օրինակ: Դեպքերի ականատեսների ու Արցախի ինքնապաշտպանության գործի կազմակերպիչների կամ մասնակիցների հուշագրություններում Մսմնայի ճակատամարտի մասին տեղեկությունները հաճախ հակասական են, որոնք հետագայում ժառանգություն են մնացել հայ պատմագրությանը: Հոդվածում փորձ է արվել մեկդարյա հեռավորությունից ընդհանրացնելու Մսմնայի ճակատամարտի պատմագրության հիմնահար ցերը և հրապարակված հիմնական նյութի պատմաքննական վերլուծությամբ հնարավորինս հստակեցնելու այդ իրադարձության ամբողջական պատկերը:
Keywords: Պատմություն; Պատմագրություն