Միֆը և հեքիաթը` գեղագիտական զուգահեռի վրա - Գաբրիելյան, Կիմ («Դիզակ պլյուս» հրատարակչություն)
Խեչոյանի երկերում խիստ նկատելի է միֆի ու հեքիաթի նույնականացումը: Եթե համադրում ենք գրողի «Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի» վեպն ու «Տան պահապան հրեշտակը» հեքիաթների ժողովածուն, ապա նկատում ենք իրականության «ծայրահեղացում» բառային ու պատկերային նույն համակարգի ներսում: Որոշ հեքիաթներում նույնիսկ կրկնվում են այն անունները, որոնք կրում են պատմավեպի հերոսները: Չարի ու բարու պայքարի ավանդական դիտվածքի μացակայությունը նրա հեքիաթներում փիլիսոփայական նոր ընդհանրացումների է բերում, որը հեքիաթի ընկալումը հանգեցնում է հորինումներից դուրս` իրականին ավելի մոտ գտնվող վիճակի: Այս դեպքում հեքիաթին անհրաժեշտ որոշ տարրեր կարծես նույնիսկ ավելորդ են դառնում, երկրորդ պլան է մղվում ժողովրդական պատումներին յուրահատուկ տարածականությունը: Եթե դասական հեքիաթներում դիտման անկյունը հաճախ ազատ է ընթերցողի համար, և ընթերցողը հնարավորություն ունի հետագա իրադարձությունների կանխատեսումներ անել, ապա Խեչոյանն «ընթերցողական անկյունը» մշտապես զμաղեցրած է պահում նոր անակնկալներով: Գրողի մտածողության դաշտը հեքիաթի պարագայում իրականի ու անիրականի զուգահեռի վրա է: Այս ձևն առավելապես վիպական է և բխում է հեղինակի հակվածությունից դեպի նյութի պատմականությունը: В произведениях Хечояна отчетливо заметно отождествление мифа и сказки. Если сравнить роман "Царь Аршак, евнух Драстамат" и сборник сказок "Ангел-хранитель очага", то заметим сведение реальности к крайностям внутри одной и той же повествовательной и образной системы. В некоторых сказках даже повторяются имена, которые носят герои исторических романов. Отсутствие взгляда на традиционную борьбу добра со злом приводит к новым философским обобщениям, которые сводят восприятие сказки к состоянию более близкой к реальности вне вымыслов. В таком случае некоторые необходимые для сказки элементы порой кажутся излишними, на второй план отходит уникальное пространство народных сказаний.Если в классических сказках угол обзора чаще остается свободным для читателя, и читатель имеет возможность предвидеть дальнейшие события, то Хечоян постоянно держит "читательский угол" для новых неожиданностей. Мысленное поле писателя в контексте сказки находится на параллели реального и нереального. Эта форма наиболее эпическая и исходит из приверженности автора к историчности материала. Khechoyan’s works strongly display an equivalence of myth and fairy tale. When comparing his novel “King Arshak, Drastamat the Eunuch” and his collection of fairy tales "The Guardian Angel”, we see an extremization of reality both in his verbal and visual depiction. Some fairy tales even feature names of protagonists from other novels. The absence of a conventional struggle between good and evil in his tales brings about new philosophical generalizations, which leads to a more credible perception of the fairy tales within the bounds of reality. This renders some traditional elements of fairy tales redundant, pushing them back to the background. While in traditional fairy tales the reader’s vantage point is clear and further developments are quite predictable, Khechoyan’s tales always keep the reader in constant tension with unexpected turns. The author tries to draw parallels between the real and the surreal. This writing style reinforces his novels and stems from the author’s affinity to storytelling.
Keywords: Բանասիրություն