Գրադարանների սոցիալական գործառույթները և դրանց դասակարգումը - Գաբոյան, Գոհար (ՀՀ ԳԱԱ Գիտակրթական միջազգային կենտրոն)
Գրադարանները մշակութային ամենահին հաստատություններից են: Լինելով համեմատաբար պահպանողական սոցիալական կառույցներ, այնուամենայնիվ, գրադարաններն այսօր ապրում են ներքին և արտաքին վերափոխման գործընթացներ. ժամանակի պահանջներին համապատասխան արդիականացվում են նրանց գործառույթները: Գրադարանագիտության մեջ ընդունված է գրադարանի ֆունկցիաները բաժանել երկու տիպի՝ սոցիալականի, որոնք բավարարում են գրադարանից օգտվողների պահանջմունքները, և տեխնոլոգիականի, որոնք ապահովում են գրադարանի աշխատանքը: «Սոցիալական ֆունկցիա» հասկացությունը գրադարնագիտական բառապաշար է ներմուծվել XX դարում, որի բնորոշումը և դասակարգումը առ այսօր գրադարանագիտության հիմնարար խնդիրներից մեկն է: Մասնագետների կողմից որոշակիացվել են գրադարանների այնպիսի սոցիալական ֆունկցիաներ, որոնք բնութագրական կլինեին նրանց հասարակության պատմության զարգացման բոլոր ժամանակներում և կարտահայտեին գրադարանների՝ որպես տեղեկատվական-հաղորդակցական համակարգերի յուրահատկությունները: Նման սոցիալական ֆունկցիաները անվանվել են էական կամ հիմնարար ֆունկցիաներ, իսկ պատմական միջավայրի ազդեցությամբ փոփոխվող ֆունկցիաները՝ ածանցյալ: Հիմնարար և ածանցյալ սոցիալական ֆունկցիաների շնորհիվ գրադարանն ապահովում է սոցիալական հիշողության պահպանումը՝ հաղորդակից դարձնելով մարդկությանը հասարակական մշակութային ժառանգությանը: Библиотеки - одни из старейших учреждений культуры. Будучи относи-тельно консервативными социальными структурами, библиотеки сегодня переживают процессы внутренней и внешней трансформации, их функции модернизируются в соответствии с требованиями времени. В библиотечном деле принято делить функции библиотек на два типа: социальные, отвечающие потребностям пользователей библиотеки, и технологические, обеспечивающие работу библиотеки. Понятие «социальная функция» было введено в словарный запас библиотечного дела в XX веке, определение и классификация понятия до сих пор остается одной из фундаментальных проблем библиотечного дела. Специалисты определили социальные функции библиотек, которые были бы характерны во все времена истории развития общества, выражали бы особенности библиотек как информационных и коммуникационных систем. Такие социальные функции назывались существенными или фундаментальными функциями, а функции, изменяющиеся под влиянием исторической среды, назывались производными. Благодаря своим основным и производным социальным функциям библиотека обеспечивает сохранение социальной памяти, давая человечеству возможность общаться с социально-культурным наследием. Libraries are considered to be ancient cultural institutions. However, being relatively conservative social structures, libraries are undergoing some internal and external transformation processes, their functions are being modernized according to today’s requirements. The functions of the library are divided into two types: 1) social, which meets the requirements of the library users and 2) technological, which ensures the library activity. The concept of “social function’’ was introduced into Library Studies in the 20th century, the definition and classification of which are considered to be fundamental issues of Library Studies. Library specialists defined the social functions of libraries that would be characteristic at all times of the history of society, expressing the characteristics of libraries as an informational-communicative system. Such social functions were called either essential or fundamental, whereas changing functions (under the influence of historical environment) - derived. Owing to the fundamental and derived social functions, libraries ensure the users’ social memory and help them communicate with socio-cultural heritage.
Keywords: Գրադարանային կրթություն