Komitas – der Europäer: Spuren Europäischen Musikdenkens und Komponierensin Ausgewählten Werken von Komitas - Buchholz, Thomas (Կոմիտասի թանգարան-ին-տ. հրատ.)
XIX–XX դդ. սահմանագծին՝ դեպի մոդեռն շրջադարձից անմիջապես առաջ, եվրոպական երաժշտական մտածողությունը ռոմանտիզմի և ուշ ռոմանտիզմի կոմպոզիտորների ազդեցության ոլորտում էր՝ տոնայնության սահմանները հաղթահարող հարմոնիայով, անկաշկանդ մելոդիկայով և ազատ կոնտրապունկտով: Այս ամենը բարենպաստ ներգործություն ունեցավ նաև Կոմիտասի ստեղծագործության վրա։ Նրան զգալի չափով հաջողվեց եզակի կապ ստեղծել հայ ավանդական երաժշտության և եվրոպական կոմպոզիցիոն մոդելների միջև: Այդպիսով Կոմիտասի ոճը հայկական ժամանակակից երաժշտության համար դպրոցաստեղծ նշանակություն ունի և, միաժամանակ, վկայում է Կոմիտասի՝ որպես եվրոպական երաժշտի մասին: Կոմիտասի ստեղծագործությունը եվրոպական երաժշտամտածողության աչքի ընկնող ամալգամների մի շարք է պարունակում: Կենտրոնական տեղ է գրավում դաշնամուրի կիրառությունը հայ ավանդական ժողովրդական երգերի նվագակցության համար: Վերջին հաշվով դա հղում է Յոհաննես Բրամսի փորձին՝ ժողովրդական և մանկական ժողովրդական երգերին, որոնց հատուկ է վարպետորեն գրված դաշնամուրային նվագակցությունը: Կոմիտասի ժամանակակից Մաքս Ռեգերն էր, որ իր «Պարզ մեղեդիներ » ժողովածուի մեջ ժողովրդական երգերը մասնագիտացված (կոմպոզիտորական) երգերի փոխակերպեց: Կոմիտասի՝ որպես հայ կոմպոզիտորի գործունեությունը չպետք է սահմանափակվի հայաստանյան շրջանակով: Արդի երաժշտագիտությունը նրան պետք է տեղ հատկացնի երաժշտության ասպարեզի նշանակալից եվրոպացիների շարքում, եթե նրա ստեղծագործությունը դիտարկենք եվրոպական երաժշտամտածողության համատեքստում: Կոմիտասի ստեղծագործությունն ի վերջո նվաճում է՝ եվրոպական մշակույթի բազմազանության համար: On the verge of the XIX–XX centuries, before the turning point to the Modernism, European musical thinking was under the influence of Romantic and Late Romantic era composers, with harmony overcoming the boundaries of tonality, with freely evolving melody and free counterpoint. All this was a favorable environment for Komitas’s work, who managed to establish a unique connection between traditional Armenian music and European models of composition. Komitas’s style has a significance of a school founder for modern Armenian music and, at the same time, is a testimony to Komitas as a European musician. Komitas’s work contains a continuum of prominent amalgams of European musical thinking. The use of the piano accompaniment for traditional Armenian folk songs has a special place in his works. Finally, it is a reference to Johannes Brahms’s style with his folk and children’s folk songs, which are masterfully written with piano accompaniment. During Komitas’s lifetime, Max Reger transformed the folk songs into art songs in his collection Simple Melodies. Finally, the article confirms that the activities of Komitas as an Armenian composer should not be limited to the Armenian framework. Modern musicology should give him a place among the most prominent European musicians, if we consider his work in the context of European musical thinking. Komitas’s work is ultimately an achievement for the diversity of European culture.
Keywords: Museums; Komitas Vardapet