Ճապոնական խճանկար. պատերազմ, ատոմային աղետ, կապիտուլյացիա, օկուպացում, տնտեսական վերելք - Գալստյան, Համազասպ (ՀՊՏՀ «Տնտեսագետ» հրատ․)
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Ճապոնիային՝ որպես ֆաշիստական Գերմանիայի համախոհ զինակցի «մատուցեց» պարտվող երկրին հասանելի արհավիրքների ամբողջական «փաթեթ», որին գումարվեց նաև ատոմային աղետը։ Վերջնական կործանումն անխուսափելի էր թվում, սակայն երկիրը ոչ միայն դուրս եկավ անելանելի թվացող իրավիճակից, այլև ընդամենը մի քանի տասնամյակ անց իր տեղը գրավեց աշխարհի առաջատարների շարքում, իսկ ներկայում մի շարք ոլորտներում, մասնավորապես՝ նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման և կիրառականության առումով, թելադրում է համաշխարհային տնտեսական իր օրակարգը՝ նախանշելով զարգացման աներևակայելի բարձր նշաձող։ Հոդվածում, հետահայաց վերլուծությամբ, ներկայացվում է ցավալի պատերազմից, ատոմային աղետից հետո տնտեսության զարգացման զրոյական կետից մեկնարկող երկրի անցած ճանապարհը, որը նախ՝ ի զորու եղավ ընտրելու իր հիմնական գործընկերոջը ու հենց այդ ընտրությամբ նախանշելու երկարաժամկետ զարգացման ուրույն ուղի, ապա կարողացավ վերանայել և վերաիմաստավորել ոչ միայն իր իրավական ու տնտեսական հիմնարար սկըզբունքները, այլև իր ժողովրդի հոգևոր-ավանդական և դարերով կերտված ազգային վարքագծային նորմերը, որոնք արդեն, կարծես թե, ենթագիտակցական մակարդակում էին: Թվում է՝ մի քանի տասնամյակում հնարավոր չէ վերաձևել իրերի՝ ասես քարացած դրվածքը, բայց Ճապոնիան կոտրեց բոլոր կարծրատիպերը ու դարձավ տնտեսական հաջողված պատմությունների հիմնական կերտողն ու մարդկության պատմության առաջընթացի լիիրավ խորհրդանիշն աշխարհում՝ XX դարի երկրորդ կեսին։ Вторая мировая война «предоставила» Японии, как союзнику нацистской Германии и побежденной стране, полный «пакет» последствий, к которому добавилась еще и ядерная катастрофа. Окончательный крах казался неминуемым, однако Япония не только вышла из безвыходной ситуации, но всего несколько десятилетий спустя, стала одной из ведущих и развитых стран мира, и в ряде областей мировой экономики, в частности, во внедрении и применении инновационных технологий, теперь диктует повестку дня, устанавливая невероятно высокую планку развития. В статье, в ретроспективном анализе, представлен путь экономического развития страны, начатый после войны и ядерной катастрофы. Она смогла выбрать своего основного партнера и в контексте этого выбора обозначила уникальный путь долгосрочного развития. Для достижения цели Япония пересмотрела и переосмыслила не только основные правовые и экономические принципы, но и многовековые традиции и национальные нормы поведения, которые находились на подсознательном уровне японцев, и казалось, что эти окаменелые принципы невозможно изменить в течение нескольких десятилетий. Но Япония нарушила все стереотипы и стала главным творцом экономического успеха в мире во второй половине XX века и полноправным символом прогресса в истории человечества. World War II delivered a complete package of disasters to Japan, as a fellow ally of Nazi Germany, the package was also added by the nuclear disaster. The final destruction seemed inevitable, but not only did Japan emerge from the seemingly hopeless situation, but only a few decades later it became one of the world's leading and developed countries, and now Japan dictates the world economy in a number of areas, particularly the introduction and application of innovative technologies. After all the disasters Japan could set an incredibly high benchmark for development. The paper presents a retrospective analysis of a country's path started from the zero point of economic development after the catastrophic war and the nuclear disaster. In this way, Japan was first able to choose its main partner and in the context of that choice set a unique path for long-term development. In this way, the country was able to reconsider not only its basic legal and economic principles, but also the centuries-old national norms of the Japanese people, which already seemed to be on a subconscious level, and even decades would not be able to change the established approaches. As a result, Japan became one of the main creators of economic successful stories in the world in the second half of the XX century and one of the full-fledged symbols of the progress of human history.
Keywords: Տնտեսագիտություն