Փոքր հզորությամբ զառիթափ հանքերակների ստորգետնյա մշակման համակարգերի կիրառման արտասահմանյան փորձի վերլուծությունը - Մաիլյան, Լ. Ս. («Պոլիտեխնիկ» տպ.)
Փոքր հզորությամբ զառիթափ հանքամարմինների շահագործման գործում գիտատեխնիկական առաջընթացի գլխավոր ուղղություն, որպես կանոն, դիտարկվում է հանքաքարի արդյունահանման տեխնոլոգիական գործընթացների մեքենայացումը, հատկապես ինքնագնաց լեռնային սարքավորումների և թրթռատեխնիկայի լայն կիրառումն ու օժանդակ աշխատանքների մեքենայացումը: Անկախ հանքամարմնի հզորությունից` մաքրման տարածության լայնության մեծացումը, ի հաշիվ կողային ապարների պոկման, հանգեցնում է արդյունահանման ժամանակ հանքաքարի որակի փոփոխման գործակցի փոքրացմանը, որի հարուցած տնտեսական վնասը որոշակի պայմաններում կարող է գերազանցել աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմամբ պայմանավորված հանքաքարի կորզման կրճատվող ծախսերը: Իսկ եթե մաքրման տարածության լայնության մեծացումը պայմանավորված է հանքամարմնի հզորության աճով, ապա հնարավորություն է առաջանում՝ լավացնելու ոչ միայն աշխատանքային պայմանները, այլև հանքաքարի արդյունահանման որակական ցուցանիշները: Հետևաբար, հանքաքարի մաքրահանման աշխատանքների մեքենայացման աստիճանի բարձրացման խնդիրը, որպես մշակման համակարգի կատարելագործման գերակա ուղղություն, կարելի է միանշանակ ընդունելի համարել հանքամարմնի համեմատաբար մեծ հզորության պայմաններում: Վերը շարադրվածի համատեքստում կարևորվում է փոքր հզորությամբ զառիթափ հանքամարմինների ստորգետնյա մշակման համակարգերի կիրառման համաշխարհային փորձի վերլուծությունը, որը բացահայտել է, մի կողմից՝ փոքրագաբարիտ մեքենայացված համալիրների օգտագործման և, մյուս կողմից՝ անջատ կամ տեսակավոր հանույթ թույլատրող, ինչպես նաև հանույթային տարածության լցափակմամբ մշակման համակարգերի կիրառման նպատակահարմարությունը: Основным направлением научно-технического прогресса при разработке маломощных крутопадающих рудных тел, как правило, считается механизация технологических процессов добычи руды и вспомогательных работ, а также широкое применение подземного самоходного горного и вибрационного оборудования. Увеличение ширины очистного пространства за счет отбойки боковых пород, независимо от мощности рудного тела, приводит к снижению коэффициента изменения качества руды при добыче, экономический ущерб от которого при определенных условиях может превысить снижение затрат на добычу руды за счет повышения производительности труда. Если увеличение ширины очистного пространства обусловлено ростом мощности рудного тела, то появляется возможность улучшить не только условия труда, но и качественные показатели добычи руды. Поэтому задачу повышения степени механизации работ по очистной выемке руды, как основное направление совершенствования систем разработки, можно считать приемлемой в условиях сравнительно большой мощности рудного тела. В связи с вышеизложенным важное значение имеет анализ мирового опыта применения систем подземной разработки маломощных крутопадающих рудных тел, выявивший, с одной стороны, целесообразность использования малогабаритных механизированных комплексов, с другой - применение систем, позволяющих вести раздельную или селективную добычу, а также закладку выемочного пространства. The main direction of scientific and technical progress in the development of lowthickness steeply dipping ore bodies is, as a rule, considered to be the mechanization of technological processes of ore mining and auxiliary works, the widespread use of underground self-propelled mining and vibration equipment. Increasing the width of the stope by breaking wall rocks, regardless of the thickness of the ore body, leads to a decrease in the coefficient of change in the quality of the ore during mining, the economic damage from which, under certain conditions, can exceed the reduction in ore mining costs due to increased labor productivity. If the increase in the width of the stope is due to an increase in the thickness of the ore body, it becomes possible to improve not only the working conditions, but also the quality indicators of the ore mining. Therefore, the task of increasing the degree of mechanization of the ore extraction work, as a priority main direction for improving the processing systems, can be considered clearly acceptable and possible in conditions of a relatively large ore body thickness. In connection with the above, it is important to analyze the world experience of using systems for underground mining of low-thickness steeply dipping ore bodies, which revealed, on the one hand, the feasibility of using small-sized mechanized complexes, and on the other hand, the use of systems that allow separate or selective mining, as well as backfilling of the excavation space.
Keywords: Ընդերքօգտագործման տեխնոլոգիաներ